DLSS 5 là gì và vì sao bản rò rỉ gây bão?
DLSS 5 là thế hệ tiếp theo của công nghệ AI upscaling và neural rendering do Nvidia phát triển, sử dụng mạng neural để tăng độ chi tiết hình ảnh, chỉnh lại ánh sáng, vật liệu và đặc biệt là khuôn mặt nhân vật, nhằm mang lại chất lượng thị giác giống ảnh chụp hơn so với đồ họa game truyền thống. Điều gây tranh cãi là DLSS 5 rò rỉ lần này xuất hiện trong dạng thư viện thử nghiệm, chưa hoàn thiện, nhưng đã được modder ‘cấy ghép’ vào hàng loạt game, khiến cộng đồng phải tự mình chứng kiến một tương lai đồ họa đầy hứa hẹn nhưng cũng ám ảnh.
Câu chuyện bắt đầu khi file AI filter được phát hiện trong bản early access của NBA 2K27 với thư viện nvngx_dlssnr.dll. Windows nhận diện đây là Nvidia DLSSNR phiên bản 310.8.0.0, chứa runtime chưa phát hành cho chế độ neural rendering mod của DLSS 5. Từ đó, các modder RenoDX nhanh chóng kích hoạt bản DLSS 5 rò rỉ này trong nhiều game, dù bản chính thức của Nvidia phải tới mùa thu mới dự kiến ra mắt.
Từ NBA 2K27 tới GTA 5, Control, Skyrim: modder đang thử nghiệm điều gì?
Ngay khi nvngx_dlssnr.dll bị lộ, modder đã tiêm thư viện này vào đủ thứ game, biến nó thành một neural rendering mod không chính thức cho cả GTA 5, Control, lẫn nhiều tựa khác. Một người phát hiện ban đầu cho biết bản DLSS 5 này vốn nằm ẩn trong NBA 2K27, nhưng giờ đã “hoạt động” trong mọi thứ, từ thế giới mở Los Santos tới văn phòng siêu nhiên của Control. Skyrim và Final Fantasy 7 Rebirth cũng nhanh chóng được “trị liệu” với cùng bộ lọc, biến Cloud Strife thành một nhân vật trông như bước ra từ một bộ phim rùng rợn hoàn toàn khác.
Trong Control, một thành viên RenoDX đã kích hoạt DLSS 5 neural rendering trên Jesse Faden, với bảng điều khiển gồm bảy style khác nhau; chỉ cần đẩy style 1 lên tối đa, Jesse trông như một người hoàn toàn khác. Ở Skyrim, PureDark dùng DLSS 5 để tăng chi tiết da, tóc và ánh sáng, khiến những yếu tố vốn khó thấy với lighting tiêu chuẩn trở nên nổi bật hơn. Cũng có người mang DLSS 5 vào The Last of Us Part II, Assassin’s Creed Black Flag Resynced, và cả loạt game khác, dù tất cả đều chưa có tích hợp chính thức.
‘Yassified’, ‘AI slop’ hay bước tiến của AI upscaling chất lượng?
Trải nghiệm thị giác mà DLSS 5 hiệu ứng đem lại khiến cộng đồng chia rẽ mạnh. Một số game thủ đùa rằng họ đã “yassified Michael” khi nhìn thấy nhân vật chính GTA 5 bỗng hóa thành một phiên bản căng bóng, mịn màng tới mức khó chịu, với gương mặt bị “AI yassification” tô vẽ lại. Người khác gọi đây là AI slop: gương mặt trở nên sáp, bóng, vô tuổi, trôi tuột khỏi phong cách nghệ thuật ban đầu. Nhiều ví dụ được mô tả là “cursed” hay “máu lạnh”, đặc biệt khi DLSS 5 làm Jessie Faden trông già hơn thấy rõ, trong khi Ellie ở The Last of Us Part II dường như ít bị ảnh hưởng hơn.
Ở chiều ngược lại, không ít người nhìn thấy tiềm năng AI upscaling chất lượng. DLSS 5 giúp da nhân vật có độ tán xạ dưới bề mặt nổi bật hơn, mắt nhìn có chiều sâu hơn, và nhiều game trở nên “thực” hơn, ít giống ảnh screenshot truyền thống. Theo một nguồn kỹ thuật, “DLSS 5 khiến hình ảnh bớt giống screenshot game và tiến sát ranh giới uncanny valley”. Vấn đề là, khi modder dùng neural rendering mod không có kiểm soát từ nhà phát triển, kết quả dễ trượt sang dạng ‘AI thẩm mỹ viện’ hơn là nâng cấp tinh tế.
Hiệu năng tụt dốc và câu hỏi về tính xác thực hình ảnh
Ngoài tranh cãi thẩm mỹ, DLSS 5 rò rỉ còn cho thấy cái giá hiệu năng không hề rẻ. Bản build hiện tại chạy các hiệu ứng AI sau khi upscaling và những quy trình khác, khiến GPU bị tải nặng. Có báo cáo cho thấy trên RTX 5070 Ti, Control ở 4K tụt từ 71 FPS xuống chỉ còn 37 FPS khi bật DLSS 5. Một tester khác ghi nhận mức giảm khung hình khoảng 50% với cùng mẫu GPU. Nói cách khác, dù sở hữu card cao cấp như RTX 5070 Ti, người dùng vẫn có thể chật vật để giữ được trải nghiệm mượt mà. HDR cũng được ghi nhận là “không chịu phối hợp” với DLSS 5 hiện tại.
Nhưng câu hỏi lớn hơn là: đâu là ranh giới giữa nâng cấp hình ảnh và phá vỡ bản sắc? Khi DLSS 5 dùng AI để tạo lại ánh sáng, vật liệu và màu sắc, nhiều game trở nên ít màu sắc và kém rực rỡ, như Assassin’s Creed Black Flag Resynced bị đổi tông màu, khiến phong cách nghệ thuật bị thay thế bởi thứ gọi là “tăng hiện thực” một cách áp đặt. Đáng lo nhất là DLSS 5 không phân biệt được tuổi nhân vật; khi áp lên trẻ em trong game, hiệu ứng có thể làm gương mặt chúng trở nên sai lệch, kéo người chơi sâu hơn vào vùng uncanny valley.
Tương lai DLSS 5: tắt, bật hay phải kiểm soát chặt chẽ?
Điều cần nhớ: những gì đang lan truyền hiện tại chỉ là bản thử nghiệm bị rò rỉ, bị modder ép hoạt động trong các game không hề được thiết kế cho DLSS 5. Phiên bản phát hành chính thức vào mùa thu có thể khác đáng kể, từ chất lượng hình ảnh tới chi phí hiệu năng. Nvidia được cho là đang phát triển các công cụ cho nhà phát triển điều chỉnh mức độ, màu sắc và cường độ neural rendering, nhằm giữ nguyên phong cách nghệ thuật gốc trong khi vẫn tận dụng AI để nâng cấp da, mắt và vật liệu.
Tuy vậy, bản DLSS 5 rò rỉ đã làm lộ rõ hai điều. Thứ nhất, neural rendering mod là con dao hai lưỡi: dùng tốt sẽ là bước nhảy của AI upscaling chất lượng, dùng ẩu thì thành AI slop. Thứ hai, cộng đồng sẽ không ngồi yên chờ nhà sản xuất; chỉ cần một file DLL rò rỉ, modder đã đưa DLSS 5 vào hàng chục game chỉ trong vài ngày. Có lẽ giải pháp là đặt quyền quyết định về phía người chơi: cho phép bật/tắt DLSS 5, chỉnh cường độ, và quan trọng nhất, tôn trọng lựa chọn giữa “đẹp kiểu AI” và “đúng chất game gốc”.
