Tuổi 60 không phải dấu chấm hết, mà là điểm khởi hành mới
Tập luyện tuổi 60 là việc bắt đầu xây dựng thói quen vận động có chủ đích ở giai đoạn muộn của cuộc đời, nhằm cải thiện sức mạnh, sự linh hoạt, khả năng nhận thức và chất lượng sống, thông qua những hoạt động phù hợp thể trạng và sở thích như ballet người cao tuổi, khiêu vũ hay rèn luyện thể lực toàn diện. Khi nói “fitness không bao giờ quá muộn”, chúng ta không nói cho vui; đó là kết luận rút ra từ những cơ thể, những cuộc đời đã được thay đổi rõ rệt sau vài năm kiên trì. Không phải ai cũng cần thành vô địch thể hình hay múa trên sân khấu lớn, nhưng bất kỳ ai ở tuổi 60+ đều có thể đạt những thay đổi cơ thể sau 2 năm: đứng thẳng hơn, di chuyển vững vàng hơn, đầu óc minh mẫn hơn. Vấn đề không nằm ở số tuổi, mà nằm ở việc ta có dám bắt đầu hay không.
Canny Chan: Ballet người cao tuổi và một bộ não tỉnh táo hơn sau hai năm
Ở tuổi 66, Canny Chan quyết định xỏ chân vào đôi giày ballet để theo đuổi giấc mơ thuở nhỏ, và điều bà nhận lại nhiều hơn hẳn vài động tác đẹp mắt. Trong hai năm, bà cảm nhận rõ những thay đổi tích cực về thể trạng, tư thế và khả năng tập trung. Bà mô tả ballet buộc người tập phải chú ý đến từng ngón tay, vị trí cánh tay, bàn chân, đồng thời kiểm soát cột sống, vai và cơ bụng, vừa di chuyển vừa ghi nhớ trình tự động tác. Nói cách khác, mỗi buổi ballet người cao tuổi là một bài tập thể lực kết hợp “bài toán” cho não. Không ngạc nhiên khi điều khiến Canny bất ngờ nhất không phải là cơ thể dẻo dai hơn, mà là cảm giác đầu óc trở nên tỉnh táo. Đây là bằng chứng sống cho thấy thay đổi cơ thể sau 2 năm bao gồm cả cơ và não – và điều đó xảy ra ở tuổi gần 70, không phải 20.
Mary Chan và chương trình Silver Ballet: 80 tuổi vẫn học điều mới
Nếu Canny Chan chứng minh 66 tuổi vẫn có thể khởi đầu, thì Mary Chan cho thấy 80 tuổi vẫn chưa muộn để học điều mới. Bà Mary đăng ký lớp ballet khi đã 80, nuôi dưỡng tình yêu từ hồi thơ ấu, sau món quà là một hộp nhạc có vũ công múa theo Hồ thiên nga. Hiện tại, bà học hai buổi mỗi tuần trong chương trình Silver Ballet của Hong Kong Ballet, được thiết kế riêng cho người từ 55 tuổi trở lên và điều chỉnh bài tập theo thể trạng. Sau hai năm, cả Canny và Mary đều nhận thấy sức mạnh thể chất và khả năng nhận thức được cải thiện, và với Mary, mỗi buổi tập là lời nhắc rằng tuổi tác không nhất thiết là giới hạn của việc học hỏi. Một nghiên cứu trên 43 người từ 55 tuổi trở lên cho thấy người tập ballet giải trí thực hiện nhanh hơn các bài kiểm tra đứng lên – ngồi xuống và đứng dậy – đi bộ. Đây không phải chuyện “mơ mộng nghệ thuật”, mà là lợi ích rất thực của tập luyện tuổi 60 trở lên.
Wendy Ida: Từ nỗi sợ đến kỷ lục Guinness, fitness không bao giờ quá muộn
Câu chuyện của huấn luyện viên fitness Wendy Ida là lời phản biện mạnh mẽ nhất trước suy nghĩ “già rồi tập làm gì”. Ở tuổi ngoài 30, bà bước ra khỏi một mối quan hệ độc hại, mang theo hai con nhỏ, sự sợ hãi và 80 pound thừa cân. Bà bắt đầu đến phòng gym, nhưng nhiều năm đầu chỉ tập theo người khác mà không thấy thay đổi đáng kể. Bước ngoặt đến khi, ở tuổi ngoài 40, bà gặp huấn luyện viên Jim Kelly, người đưa bà đến với sức mạnh của tập tạ. Cơ thể thay đổi, nhưng quan trọng hơn, tâm trí bà thay đổi: Wendy nhận ra mình không bị “mắc kẹt” trong hình ảnh một người phụ nữ đã nhiều tuổi. Bà học thêm về dinh dưỡng, làm huấn luyện viên bán thời gian ở tuổi 43, rồi chuyển hẳn sang sự nghiệp fitness, bước lên sân khấu bodybuilding ở tuổi 57 và giành nhiều danh hiệu quốc gia. Khi tròn 60, Wendy tổ chức một gala thảm đỏ, nhận kỷ lục Guinness 37 burpee trong một phút và danh hiệu huấn luyện viên fitness đa môn cao tuổi nhất đang hoạt động. Ở tuổi 74, bà vẫn luyện tập, nói chuyện trước công chúng và khẳng định: “Bạn già chừng nào bạn nghĩ mình già, tuổi trên giấy không nên giới hạn bạn”.
Chọn điều mình thích, kiên trì hai năm, và chấp nhận mình sẽ đổi khác
Điểm chung của Canny, Mary và Wendy không phải là họ theo cùng một giáo án, mà là họ bắt đầu từ hoạt động khiến mình thấy hứng thú: ballet người cao tuổi với âm nhạc và yếu tố xã hội, hay tập tạ, thi bodybuilding. Khiêu vũ nói chung được xem là hoạt động đa nhiệm, kết hợp vận động, phối hợp cơ thể, kích hoạt nhận thức, trong khi âm nhạc và môi trường lớp học giúp người tập duy trì hứng thú lâu dài. Nhiều tổng quan nghiên cứu trên hàng nghìn người lớn tuổi cho thấy khiêu vũ có thể cải thiện chức năng nhận thức tổng thể, chức năng điều hành, thăng bằng và khả năng vận động. Điều đó nghĩa là, nếu bạn muốn tập luyện tuổi 60 trở lên, hãy ngừng ép mình vào những bài tập khiến bạn chán nản. Hãy chọn thứ bạn thực sự tò mò: ballet, khiêu vũ, đi bộ nhóm, tập tạ nhẹ. Rồi cho bản thân ít nhất hai năm. Hai năm là đủ dài để cơ thể và bộ não kịp “viết lại” một phần câu chuyện tuổi già của bạn. Và không, bạn không cần trở thành Wendy Ida hay múa đẹp như Canny – bạn chỉ cần trở thành phiên bản khỏe mạnh, thăng bằng và minh mẫn hơn của chính mình.
