MacBook lỗi thời là gì và vì sao ba mẫu MacBook bị khai tử?
MacBook lỗi thời (Apple obsolete) là các mẫu máy tính MacBook đã hơn 7 năm kể từ thời điểm Apple ngừng phân phối, khiến hãng chấm dứt dịch vụ sửa chữa phần cứng và ngừng cung cấp linh kiện thay thế cho người dùng lẫn các trung tâm dịch vụ được ủy quyền, làm cho việc sửa chữa MacBook trở nên khó khăn và rủi ro hơn về lâu dài. Apple vừa bổ sung ba mẫu Mac vào danh sách sản phẩm lỗi thời: MacBook Air Retina 13 inch 2018, MacBook Pro 13 inch 2018 với 4 cổng Thunderbolt 3 và MacBook Pro 13 inch 2017 với 2 cổng Thunderbolt 3. Đáng nói, MacBook Air Retina 2018 chính là thế hệ đầu tiên của dòng Air được trang bị màn hình Retina và cảm biến vân tay Touch ID, mở ra kỷ nguyên thiết kế hiện đại hơn, nhưng giờ lại bị chính Apple đưa vào “diện nghỉ hưu”.
Từ vintage sang obsolete: bước chuyển nhỏ nhưng hệ quả lớn với người dùng
Apple có hai mốc thời gian rất rõ: sau hơn 5 năm kể từ khi ngừng phân phối, thiết bị được xếp vào danh sách sản phẩm cũ (vintage), và sau hơn 7 năm sẽ chuyển sang danh sách sản phẩm lỗi thời (obsolete). Nghe có vẻ chỉ là nhãn phân loại, nhưng hệ quả đối với người dùng là rất cụ thể. Khi còn ở trạng thái vintage, các mẫu MacBook vẫn có thể được sửa chữa tại trung tâm chính hãng nếu linh kiện còn sẵn. Một câu nói dễ trích dẫn từ chính tài liệu hỗ trợ của hãng là: “sản phẩm obsolete là thiết bị mà hãng đã ngừng cung cấp dịch vụ phần cứng và các nhà cung cấp dịch vụ không thể đặt linh kiện thay thế”. Điều này đồng nghĩa, khi MacBook chuyển từ vintage sang MacBook lỗi thời, quyền được sửa chữa MacBook bằng linh kiện thay thế chính hãng coi như biến mất, đẩy người dùng sang giải pháp ngoài hệ sinh thái Apple.
Người dùng mất gì khi MacBook bị Apple đưa vào diện lỗi thời?
Điểm mất mát rõ nhất là Apple ngừng cung cấp dịch vụ sửa chữa phần cứng cho các MacBook lỗi thời và các nhà cung cấp dịch vụ ủy quyền không thể đặt linh kiện thay thế. Về thực tế, điều đó khiến những hỏng hóc liên quan đến mainboard, cổng Thunderbolt, màn hình, bàn phím hay Touch ID trở thành bài toán khó: bạn buộc phải trông cậy vào bên thứ ba, với linh kiện không còn được Apple bảo chứng. Ngay cả các trung tâm sửa chữa được Apple ủy quyền cũng không có quyền đặt linh kiện mới cho những thiết bị này. Tuy vẫn có một “lối thoát” cho pin — Apple cho phép thay pin MacBook trong tối đa 10 năm kể từ ngày ngừng phân phối nếu còn linh kiện — nhưng rõ ràng đây là ngoại lệ rất hẹp, không giải quyết được những hỏng hóc khác. Nói cách khác, các máy này đã bị đặt vào trạng thái mà mỗi lần trục trặc phần cứng đều có thể là ranh giới giữa sửa được và buộc phải thay máy.
Chiến lược bảo vệ thiết bị trước khi phụ thuộc sửa chữa ngoài Apple
Dù chính sách Apple obsolete đã được định nghĩa rất rõ, người dùng vẫn còn khoảng thời gian “vàng” trước khi máy xuống cấp nặng để bảo vệ thiết bị và chuẩn bị tâm thế cho sửa chữa ngoài hãng. Một mặt, cần giảm rủi ro phải thay linh kiện thay thế hiếm: hạn chế va đập, tránh môi trường nóng hoặc ẩm kéo dài, chú ý vệ sinh bàn phím, cổng kết nối để tránh lỗi vật lý khó khắc phục. Mặt khác, nên chủ động kiểm tra tình trạng pin và thực hiện sửa chữa MacBook ngay khi còn nằm trong khung 10 năm được Apple hỗ trợ pin, để tận dụng tối đa phần hỗ trợ chính thức hiếm hoi còn lại. Cũng nên chấp nhận thực tế rằng về lâu dài, các máy này sẽ phải dựa vào mạng lưới sửa chữa ngoài hãng với linh kiện không chính hãng, vì vậy dữ liệu và bảo mật cần được đặt lên hàng đầu: sao lưu thường xuyên và mã hóa ổ cứng để giảm rủi ro khi giao máy cho bên thứ ba.
