Mô hình đặt hàng AI: Định nghĩa và bước ngoặt của Saigon AI Hub
Mô hình đặt hàng AI tại Saigon AI Hub là cách tổ chức nghiên cứu ứng dụng trong đó doanh nghiệp, cơ quan và tổ chức công đưa ra bài toán thực tế, còn các nhóm nghiên cứu AI nhận “đơn hàng” để phát triển nguyên mẫu, thử nghiệm và hướng tới thương mại hóa, tạo cầu nối trực tiếp giữa nhu cầu thị trường và phòng thí nghiệm. Ngày 8/10, Saigon AI Hub (SAIH) cùng Quỹ Google AI Futures Fund tổ chức Applied AI Lab Demo Day 2026, tổng kết hành trình 6 tháng của Khóa 1 và đồng thời khởi động Khóa 2 theo hướng tiếp cận mới này. Đây không chỉ là một sự kiện tổng kết, mà là tuyên bố dứt khoát: nghiên cứu AI ở đây sẽ không dừng ở bài báo, mà phải đi tới sản phẩm.
SAIH là mô hình nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo mở đầu tiên tại Việt Nam, do VNG và Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đồng sáng lập vào cuối năm 2025. Tháng 5/2026, SAIH và Quỹ Google AI Futures Fund thiết lập quan hệ đối tác chiến lược để vận hành Applied AI Lab đầu tiên, kết nối hệ sinh thái đổi mới trong nước với các mô hình AI tiên tiến trên thế giới. Đây là nền tảng quan trọng để bước sang mô hình đặt hàng AI, nơi mỗi đề bài doanh nghiệp gửi vào có thể trở thành một dự án nghiên cứu ứng dụng, thậm chí là một start-up AI thương mại hóa.
Khóa 1: Từ phòng thí nghiệm mở đến nguyên mẫu AI ứng dụng
Khóa 1 của Saigon AI Hub – Applied AI Lab quy tụ gần 60 nhà nghiên cứu từ các trường đại học tại TP Hồ Chí Minh, trong đó 10 nhóm được tuyển chọn dựa trên năng lực và tính ứng dụng. Trong 6 tháng, họ vừa nâng chất lượng học thuật, vừa xây dựng và thử nghiệm nguyên mẫu AI, với sự hỗ trợ hạ tầng, mô hình và cố vấn trực tiếp từ chuyên gia Google Labs, Google DeepMind và VNG. Đây là ví dụ điển hình cho cách một không gian nghiên cứu mở có thể biến các ý tưởng thành prototype cụ thể, thay vì dừng ở lý thuyết.
Các dự án trải rộng từ y tế (phòng chống ung thư), công nghệ tiếng Việt, AI đa phương thức đến thị giác máy tính. Tại Demo Day 2026, cả 10 nhóm trình diễn kết quả, trong đó 6 nhóm được chọn thuyết trình nguyên mẫu trực tiếp, với các ứng dụng có tính thực tiễn cao như phòng chống ung thư, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ và đặc biệt là tổ hợp AI + drone. Một nhóm đã thương mại hóa thành công khi chuyển hướng từ nghiên cứu tương tác người – robot sang xây dựng môi trường học điều khiển drone kết hợp thiết bị thật với hình ảnh mô phỏng. Đây là minh chứng rằng AI thương mại hóa không phải khẩu hiệu mà là kết quả có thể đo đếm.
Vì sao phải chuyển sang mô hình đặt hàng AI từ doanh nghiệp?
Khóa 1 giúp SAIH giải bài toán nguồn lực và tốc độ nghiên cứu, nhưng cũng bộc lộ một vấn đề quen thuộc của giới học thuật: nhiều đề tài xuất phát từ mối quan tâm khoa học hơn là nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Nếu tiếp tục đi theo lối cũ, các nguyên mẫu dù ấn tượng vẫn có nguy cơ nằm trong ngăn tủ. Đó là lý do Saigon AI Hub quyết định “đảo chiều” mô hình: thay vì bắt đầu từ đề tài nghiên cứu, Khóa 2 bắt đầu từ bài toán thực tế cần được giải quyết bằng AI.
Theo cách tiếp cận mới, SAIH chủ động tìm kiếm, tiếp nhận và chọn lọc những đề bài có ý nghĩa từ doanh nghiệp, cơ quan và tổ chức công, sau đó kết nối với các nhóm nghiên cứu phù hợp trên cả nước để cùng phát triển, thử nghiệm giải pháp. Vai trò của SAIH chuyển từ “vườn ươm nghiên cứu” sang nền tảng kết nối ba bên: đơn vị sở hữu đề bài, nhóm nghiên cứu và các đối tác hỗ trợ hạ tầng, cố vấn. Đây là bước chuyển quan trọng: nghiên cứu ứng dụng không còn là “tự nghĩ, tự làm”, mà trở thành dịch vụ trí tuệ gắn chặt với nhu cầu cụ thể, mở đường cho AI thương mại hóa.
Tác động thực tế: từ deepfake, du lịch đến phòng chống ung thư
Điểm đáng chú ý của Saigon AI Hub là các nguyên mẫu không chỉ đẹp trên slide mà có đường đi rõ ràng vào đời sống. Các dự án y tế tập trung vào phòng chống ung thư, kết hợp sức mạnh của thị giác máy tính và AI đa phương thức để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi. Các dự án về công nghệ tiếng Việt và xử lý ngôn ngữ nhắm tới việc cải thiện tương tác người – máy, từ trợ lý ảo đến hệ thống phân tích văn bản. Sáu trên mười nhóm đã trình diễn nguyên mẫu có khả năng ứng dụng cao trong những lĩnh vực này, cùng với dự án AI + drone đã bước sang giai đoạn thương mại hóa.
Tác động tiềm năng với người dùng phổ thông cũng được lãnh đạo TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: giải pháp phát hiện deepfake có thể áp dụng ngay cho ngân hàng, định danh và bảo mật, trong bối cảnh thành phố đang thúc đẩy Trung tâm Tài chính quốc tế; các giải pháp thực tế ảo có thể làm mới mô hình du lịch và văn hóa đô thị. Nói cách khác, mô hình đặt hàng AI không chỉ phục vụ doanh nghiệp, mà còn là công cụ để chính quyền và các tổ chức công thử nghiệm chính sách, dịch vụ mới dựa trên dữ liệu và thuật toán.
Khóa 2 và tương lai: AI thương mại hóa như một mục tiêu bắt buộc
Khóa 2 của Saigon AI Hub được thiết kế với mục tiêu rõ ràng: “bắt đầu từ đề bài thực tế, thương mại hóa là đích đến”. Từ ngày 8/10/2026 đến cuối tháng 11/2026, SAIH mở Call for Challenges, kêu gọi doanh nghiệp, cơ quan và tổ chức công gửi đề bài trong bốn lĩnh vực ưu tiên qua hòm thư info@saigonaihub.com. Khóa 2 dự kiến kích hoạt nghiên cứu vào tháng 2/2027, với hành trình 6 tháng tương tự Khóa 1 nhưng định hướng sát thực tế hơn. Trong năm 2027, SAIH đặt mục tiêu chọn tối thiểu 10 dự án, trong đó có 6 dự án pilot thành công trong môi trường thực tế, 3 dự án thương mại hóa và một start-up được thành lập.
Điểm tựa của mô hình này là sự đồng hành dài hạn giữa ĐHQG-HCM, VNG và Google AI Futures Fund, nhằm thúc đẩy phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam, giúp các nhóm nghiên cứu tiếp cận hạ tầng tính toán, công cụ AI và cố vấn chuyên môn ở chuẩn quốc tế. Nếu Saigon AI Hub giữ được kỷ luật “đặt hàng từ thực tế, đo bằng thương mại hóa”, đây có thể trở thành hình mẫu cho các chương trình nghiên cứu ứng dụng khác: thay vì chờ doanh nghiệp tự tìm đến phòng lab, phòng lab phải chủ động trở thành đối tác giải bài toán kinh doanh. Và trong nền kinh tế AI, ai làm được điều đó trước sẽ có lợi thế dài hạn.
