Thể dục học đường cần vượt khỏi khuôn khổ tiết học
Thể dục học đường là hệ thống hoạt động vận động được tổ chức trong và ngoài giờ học nhằm hình thành thói quen rèn luyện, cải thiện thể lực và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đẩy mạnh tuyên truyền lợi ích của thể dục, thể thao đối với sức khỏe, phát triển thể chất và lối sống lành mạnh. Các trường được yêu cầu duy trì, nâng chất lượng giáo dục thể chất bắt buộc, thúc đẩy thể thao ngoại khóa và duy trì các bài tập giữa giờ. Hướng đi này đáng ủng hộ, nhưng hiệu quả không thể đo bằng số tiết học trên thời khóa biểu: học sinh cần cơ hội vận động đều đặn, đa dạng và phù hợp ngay trong nhịp sinh hoạt thường ngày.
Bộ cũng khuyến khích mỗi giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên và học sinh chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập thường xuyên. Yêu cầu ấy đặt vận động vào trách nhiệm chung của cộng đồng trường học, thay vì xem đây chỉ là phần việc của giáo viên thể chất. Các cơ sở giáo dục cần rà soát, sử dụng hiệu quả sân bãi và thiết bị hiện có để tạo điều kiện tập luyện. Khi sân trường và lịch học đều dành chỗ cho hoạt động thể chất, lời kêu gọi rèn luyện mới có cơ hội trở thành thói quen thực tế.
Khoảng trống vận động ảnh hưởng sức khỏe học sinh
Thời gian vận động của học sinh đang bị thu hẹp bởi áp lực học tập và việc sử dụng thiết bị điện tử; trong khi đó, nhiều trường thiếu sân chơi, bãi tập và hoạt động ngoại khóa chưa đủ phong phú, hấp dẫn. Đây là lý do lời kêu gọi tăng cường thể thao học sinh cần đi cùng điều kiện thực hiện, thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền. Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, đoàn Vĩnh Long, nêu tại phiên góp ý dự án luật rằng tình trạng ít vận động kéo dài làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, suy giảm thể lực, đồng thời ảnh hưởng đến hệ cơ xương và tầm vóc. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 17 tuổi vận động cường độ vừa đến mạnh trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày. Con số này cho thấy một tiết học giáo dục thể chất khó có thể tự mình đáp ứng nhu cầu vận động trong ngày.
Giải pháp không nên là biến mọi học sinh thành vận động viên hay đặt thành tích thi đấu làm thước đo. Hoạt động cần đủ đa dạng để các em chọn môn phù hợp với sở thích, lứa tuổi và thể trạng. Bộ khuyến khích trường phát triển câu lạc bộ bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, pickleball, cầu lông, bóng bàn và võ thuật. Cùng với đó là trò chơi vận động, hoạt động giữa giờ và ngoại khóa dành cho số đông, kể cả học sinh chưa có năng khiếu hoặc chưa quen tập luyện. Cách tiếp cận bao quát này có ý nghĩa thiết thực hơn việc chỉ tập trung vào nhóm có khả năng thi đấu.
Sửa luật nên gắn mục tiêu với trách nhiệm và nguồn lực
Trong thảo luận sửa đổi Luật Thể dục, thể thao, đại biểu Yến Nhi đề nghị xác định rõ mục tiêu giáo dục thể chất là hình thành thói quen vận động thường xuyên, nâng cao sức khỏe, thể lực và tầm vóc học sinh. Luật hiện hành xem giáo dục thể chất là môn học chính khóa, còn hoạt động thể thao trong trường được tổ chức ngoại khóa theo hình thức tự nguyện. Nhưng hoàn thành chương trình môn học không đồng nghĩa học sinh đã vận động đủ. Vì vậy, hướng sửa luật cần nối mục tiêu với những việc cụ thể: lập kế hoạch vận động hằng năm, bố trí thời gian phù hợp trong ngày học, tổ chức hoạt động giữa giờ và duy trì câu lạc bộ.
Trách nhiệm cũng phải đi cùng điều kiện. Đại biểu đề nghị cụ thể hóa vai trò của Nhà nước và chính quyền địa phương trong quy hoạch quỹ đất, bố trí ngân sách, đầu tư sân bãi, thiết bị và khắc phục thiếu giáo viên giáo dục thể chất, nhất là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Bà cũng đề xuất theo dõi, đánh giá định kỳ thể lực học sinh theo độ tuổi, giới tính và đặc điểm sức khỏe để điều chỉnh nội dung dạy học và phân bổ nguồn lực. Các sở giáo dục được yêu cầu phối hợp với ngành văn hóa, thể thao và các đơn vị liên quan để bồi dưỡng chuyên môn, sử dụng cơ sở thể thao hiệu quả, tổ chức giải đấu, ngày hội thể thao và phát động phong trào tại địa phương. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét các nội dung này trong lần sửa đổi hiện tại hoặc quá trình sửa đổi toàn diện luật sắp tới.
Kết luận, tăng cường thể thao học đường chỉ có ý nghĩa khi vận động trở thành phần bình thường trong ngày học, được hỗ trợ bằng sân bãi, hoạt động hấp dẫn và sự đồng hành của gia đình. Giáo dục thể chất không nên chỉ dạy kỹ năng trong giờ chính khóa; nó cần giúp học sinh duy trì nếp sống năng động lâu dài. Đầu tư cho vận động hôm nay là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe học sinh, cải thiện thể lực và góp phần nâng tầm vóc thế hệ trẻ.
