Kết quả đáng chú ý, nhưng chưa phải lời giải cuối cùng
Vaccine mRNA cá thể hóa intismeran là liệu pháp điều trị được thiết kế từ đặc điểm di truyền của khối u từng bệnh nhân, nhằm giúp hệ miễn dịch nhận diện tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật. Ngày 24/10, kết quả thử nghiệm giai đoạn 3 INTerpath-001 được công bố tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng châu Âu ở Madrid: phối hợp intismeran với pembrolizumab giúp giảm 42% nguy cơ tái phát hoặc tử vong so với chỉ dùng pembrolizumab, sau thời gian theo dõi trung vị hơn 24 tháng. Đây là tín hiệu đủ mạnh để khiến giới ung thư học chú ý, nhưng chưa đủ để gọi là một phương pháp chữa khỏi hay khẳng định người bệnh sẽ sống lâu hơn. Cách đọc đúng là: vaccine u hắc tố này cải thiện một kết quả quan trọng sau phẫu thuật, trong khi các câu hỏi về lợi ích sống còn và khả năng áp dụng rộng vẫn chưa có lời đáp.
Đây là vaccine điều trị riêng, không phải mũi tiêm phòng đại trà
INTerpath-001 tuyển 1.137 người mắc u hắc tố nguy cơ cao, từ giai đoạn IIB đến IV, sau khi khối u đã được phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn. Thử nghiệm so sánh pembrolizumab kết hợp vaccine với pembrolizumab đi cùng giả dược. Sau hai năm, nguy cơ tái phát giảm 42% và nguy cơ di căn xa giảm 38% ở nhóm dùng intismeran; tỷ lệ sống không tái phát lần lượt là 82,2% và 70%. Những con số này không có nghĩa nguy cơ biến mất, cũng không bảo đảm kết quả giống nhau ở từng bệnh nhân. Intismeran là vaccine mRNA ung thư mang tính điều trị cá thể hóa, không phải vaccine phòng ung thư dành cho người khỏe mạnh. Bác sĩ phân tích gene khối u đã cắt bỏ, đối chiếu với mô lành rồi chọn tối đa 34 đột biến có thể được hệ miễn dịch nhận diện. Quy trình thiết kế mất khoảng sáu tuần; phác đồ thử nghiệm gồm chín mũi trong một năm, bắt đầu trong vòng 12 tuần sau phẫu thuật.
Phối hợp với pembrolizumab và những giới hạn cần lưu ý
Pembrolizumab là liệu pháp miễn dịch đã được dùng làm nền trong thử nghiệm; intismeran bổ sung một cách nhận diện mục tiêu được tạo riêng theo các đột biến của khối u. Vì vậy, kết quả không chứng minh vaccine có thể thay thế thuốc miễn dịch: lợi ích được ghi nhận khi hai phương pháp phối hợp, so với pembrolizumab đơn trị. Với người tìm hiểu về pembrolizumab u hắc tố, đây là điểm phân biệt quan trọng giữa dữ liệu thử nghiệm và một phác đồ mới đã được xác lập. Lợi ích cũng không xuất hiện rõ ngay: đường cong sống không tái phát của hai nhóm gần như trùng nhau trong sáu tháng đầu, rồi mới tách biệt hơn. Đáng lưu ý hơn, tỷ số nguy cơ về sống còn toàn bộ là 0,77 nhưng khoảng tin cậy rộng và chưa đạt ý nghĩa thống kê. Nói cách khác, hiện chưa thể kết luận chắc chắn vaccine giúp kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra, một số người có thể không đủ điều kiện tham gia nếu mẫu mô khối u không đáp ứng yêu cầu phân tích.
Triển vọng cấp phép không thay thế điều trị hiện tại
Ý nghĩa lớn nhất của INTerpath-001 là cho thấy cách tiếp cận mRNA cá thể hóa có thể bổ trợ điều trị sau phẫu thuật ở một nhóm bệnh nhân u hắc tố nguy cơ cao. Nhưng dữ liệu từ một loại ung thư và một nhóm bệnh nhân không thể tự động mở rộng sang mọi ung thư, kể cả các bệnh có nhiều đột biến như ung thư phổi, thận hay bàng quang. Theo thông tin được công bố, intismeran chưa được cơ quan quản lý nào phê duyệt; Moderna và Merck đã chuẩn bị hồ sơ gửi Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ từ giữa tháng 8, đồng thời kỳ vọng sản phẩm có thể được phê duyệt trong năm 2027. Đây là kế hoạch của doanh nghiệp, không phải lịch cấp phép chắc chắn. Người từng phẫu thuật u hắc tố không nên trì hoãn hay tự đổi phác đồ để chờ vaccine. Hãy tiếp tục tái khám, kiểm tra theo lịch và báo bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường; kết quả thử nghiệm đáng hy vọng, nhưng quyết định điều trị vẫn cần dựa trên tư vấn chuyên khoa.
