Đưa quy trình đến với người khó đi lại
Đội lấy mẫu DNA lưu động là lực lượng phối hợp với công an cấp xã, phường để đến tận nhà thu mẫu sinh học của thân nhân liệt sĩ, giúp những người không thể thuận tiện đến điểm tập trung vẫn tham gia đối chiếu danh tính. Cách làm này biến một thủ tục vốn đòi hỏi gia đình phải di chuyển thành dịch vụ chủ động tìm đến người cần hỗ trợ. Ngày 4 tháng 11, Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết đã phối hợp với đơn vị quản lý hành chính về trật tự xã hội và đơn vị thu mẫu triển khai đợt cao điểm giai đoạn hai năm 2026, thu thập mẫu của thân nhân liệt sĩ chưa có thông tin xác định theo dòng mẹ. Toàn tỉnh bố trí sáu tổ công tác: ba điểm lấy mẫu cố định tại công an xã, phường và ba đội lấy mẫu lưu động đến nhà.
Ưu tiên người cao tuổi, sức khỏe yếu
Điểm đáng chú ý không chỉ là số đội được thành lập, mà là tiêu chí ưu tiên: người cao tuổi, người sức khỏe yếu, bệnh nặng hoặc khó đi lại. Tại phường Mũi Né, lực lượng lưu động phối hợp với công an địa phương rà soát gia đình và lấy mẫu ngay tại nhà, giúp giảm gánh nặng di chuyển cho những người vốn có thể bỏ lỡ cơ hội tham gia vì tuổi tác hay bệnh tật. Trong số đó có bà Nguyễn Thị Tiếp, sinh năm 1947, có hai em trai là liệt sĩ và đã chờ tin về họ nhiều năm. Ông Trần Văn Hùng, người mắc bệnh nặng, cũng được lấy mẫu với hy vọng tìm được nơi an nghỉ của anh trai. Những trường hợp này cho thấy việc đến tận nhà có ý nghĩa thiết thực: nó đưa quy trình đến gần gia đình, thay vì buộc gia đình phải tự vượt qua trở ngại sức khỏe.
Mẫu sinh học nối dữ liệu với danh tính
Lấy mẫu DNA không tự nó xác định được hài cốt, nhưng cung cấp thêm căn cứ khoa học để cơ quan chức năng đối chiếu và xác minh danh tính liệt sĩ khi thông tin còn thiếu. Vì vậy, thu thập mẫu thân nhân theo dòng mẹ là một mắt xích quan trọng trong quá trình tìm kiếm, quy tập và nhận dạng; mỗi mẫu có thể góp phần nối hồ sơ, hài cốt và gia đình với nhau. Đợt cao điểm được triển khai trong khuôn khổ chiến dịch 500 ngày tăng cường tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; công an địa phương cũng đến nhà tuyên truyền về chủ trương lấy mẫu theo dòng mẹ. Cách tiếp cận trực tiếp vừa giúp người dân hiểu mục đích, vừa giảm nguy cơ bỏ sót thân nhân khó tiếp cận các điểm cố định. Đây là hướng triển khai nhân văn, nhưng giá trị cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc mẫu được thu đúng quy trình và có thể đối chiếu với dữ liệu liên quan.
Quy mô lớn, kết quả còn ở phía trước
Lực lượng chức năng dự kiến thu khoảng 1.074 mẫu DNA của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn trong đợt này. Quy mô ấy đặt ra yêu cầu vừa mở rộng tiếp cận, vừa giữ độ chính xác chuyên môn: cán bộ phụ trách tại Mũi Né cho biết từng mẫu được thu theo quy trình và quy định nghiệp vụ. Con số mẫu là đầu vào, không phải lời hứa rằng mọi trường hợp sẽ sớm có kết quả nhận dạng. Tuy vậy, ba đội lưu động giúp một rào cản cụ thể—không đủ sức đến điểm lấy mẫu—không còn ngăn thân nhân tham gia. Khi việc thu mẫu thuận tiện hơn và được thực hiện đúng chuẩn, cơ quan chức năng có thêm cơ sở phục vụ đối chiếu; gia đình cũng có thêm hy vọng tìm lại tên tuổi, quê quán và nơi an nghỉ của người đã hy sinh. Hiệu quả của giai đoạn này sẽ được đo bằng cả độ bao phủ lẫn những hồ sơ được làm sáng tỏ.
