Vì sao tháng 8 và tháng 9 là mốc vàng trong lịch cắt tỉa cây?
Lịch cắt tỉa cây tháng 8 và tháng 9 là kế hoạch chọn đúng thời điểm để chỉnh trang cây leo, cây bụi và cây hoa lâu năm sau khi hoa rộ kết thúc, nhằm giữ dáng, hạn chế bệnh hại và đồng thời bảo toàn mầm hoa cho mùa sau, thay vì cắt theo cảm tính rồi làm khu vườn mất mùa hoa cả năm. Cắt tỉa cây tháng 8 là lúc ta tập trung gọn lại những cây đã qua đợt nở rộ, giúp chúng đủ thời gian phục hồi trước khi trời mát hơn. Trong khi đó, tháng 9 lại là thời điểm quan trọng để chuẩn bị vườn mùa thu, nhưng đồng thời là lúc một nhát kéo sai chỗ có thể lấy đi mùa hoa năm tới. Nghĩa là, không phải cây nào nhìn hơi xơ xác cũng nên cắt – đôi khi để nguyên mới là cách chăm tốt nhất.
6 loại cây nên cắt tỉa ngay trong tháng 8 để giữ dáng và kích hoa
Tháng 8 được xem là thời điểm thích hợp để chỉnh trang một số cây leo, cây bụi và cây hoa lâu năm sau khi đợt hoa rộ kết thúc. Cắt tỉa đúng thời điểm giúp cây giữ dáng, có thể ra đợt hoa mới và chuẩn bị cho mùa nở năm sau. Thay vì cắt tuỳ hứng, hãy coi đây là một phần của lịch chăm sóc cây có kế hoạch.
Trong nhóm nên chú ý khi cắt tỉa cây tháng 8 có 6 loại cây tiêu biểu: hoa hồng leo với những cành già đã ra hoa cần cắt sát vị trí tiếp giáp với gốc để dọn khung, đồng thời chọn cành non khỏe, uốn nhẹ và buộc vào giàn đỡ cho mùa hoa sau. Hoa tử đằng sau khi nở hay mọc nhiều chồi non dài, nên cắt phần ngọn và giữ lại đoạn gốc khoảng 5–6 lá để tán cây thông thoáng và ánh sáng lọt vào trong. Bạc hà mèo thì thường có nhiều cuống hoa khô, có thể cắt bỏ 1/3 đến 1/2 chiều dài bụi, tạo tán tròn, gọn và có khả năng cho thêm một đợt hoa cuối mùa.
Với phong lữ thảo lâu năm, sau thời gian ra hoa, bụi cây dễ đổ rạp lấn sang cây khác, nên cắt bỏ toàn bộ cuống hoa khô cùng thân, lá xơ xác nhưng vẫn giữ cây cao hơn mặt đất vài centimet để chồi mới có chỗ phát triển. Điểm cần nhớ là không nên loại bỏ quá nhiều cành cùng lúc hoặc cắt sâu vào thân già, vì cây vẫn cần thời gian phục hồi trước khi mùa thu đến. Nói đơn giản, một nhát kéo thông minh là nhát kéo chừa đường lui cho cây, để chúng kịp mọc lớp lá mới và giữ được khung dáng ổn định.
- Quan sát từng bụi cây hoa leo, hoa lâu năm đã qua đợt hoa rộ để xác định loại cần cắt tỉa trong tháng 8.
- Loại bỏ hoa tàn, cành đã chết, thân đổ rạp và những nhánh mọc lộn xộn để cây thông thoáng và giữ được hình dáng cân đối.
- Với hoa hồng leo, cắt bỏ toàn bộ cành già đã ra hoa sát vị trí tiếp giáp với gốc, sau đó chọn cành non khỏe, uốn và buộc cố định.
- Với tử đằng, lần theo từng chồi mới đến điểm mọc từ cành chính rồi cắt bỏ phần ngọn, giữ đoạn gốc có khoảng 5–6 lá.
- Với bạc hà mèo và phong lữ thảo lâu năm, cắt rút thân và cuống hoa khô khoảng 1/3–1/2 chiều dài bụi, nhưng không cắt sát mặt đất để tránh tổn thương phần gốc.
- Sau khi cắt, tưới nước nếu đất khô và để cây có thời gian phục hồi trước khi thời tiết chuyển sang mùa thu.
7 loại cây không nên cắt tỉa trong tháng 9 để khỏi mất mùa hoa
Bước sang tháng 9, nhiều người có thói quen dọn lại khu vườn cho gọn gàng, nhưng đây là lúc phải đặc biệt thận trọng với vài loại cây. Theo một người làm vườn có khoảng 10 năm kinh nghiệm, “cắt tỉa cây sai thời điểm có thể làm hỏng mùa hoa năm sau, thậm chí khiến cây bị tổn thương nghiêm trọng”. Nói cách khác, có những cây nhìn hơi rối một chút vào đầu thu nhưng lại là nền tảng cho cả mùa xuân và mùa hè năm sau.
Trong nhóm cây không nên cắt tháng 9, nổi bật là cẩm tú cầu lá sồi – loài ra hoa trên cành già, nghĩa là những cành phát triển trong năm nay mang mầm cho mùa sau, nếu cắt mạnh tay, mùa xuân cây gần như không có hoa. Tử đinh hương cũng đã hình thành mầm hoa của năm sau từ những tháng mùa hè, nên cuối mùa không nên cắt mạnh mà chỉ loại bỏ cành chết hoặc mọc lệch. Hoa Culver với những cụm hoa khô sẫm màu, cỏ lau tím dần chuyển sang sắc đồng, tím, nâu – đều nên giữ nguyên qua mùa thu, mùa đông vì chúng vừa tạo điểm nhấn cho khu vườn, vừa làm nguồn thức ăn và nơi trú ẩn cho chim, côn trùng.
Một chuyên gia thiết kế vườn chia sẻ rằng tháng 9 là lúc nhiều người bắt đầu muốn dọn dẹp mọi thứ, nhưng khu vườn không nhất thiết phải trống trơn khi bước vào mùa thu; để yên một số cây có thể khiến khu vườn thú vị hơn và tạo nơi trú ẩn cho động vật hoang dã. Với các giống cẩm tú cầu mophead và lacecap, hoa đã phai màu trông vẫn đẹp khi dần khô lại, tạo điểm nhấn xuyên suốt mùa thu và mùa đông, nên chỉ dọn khi mùa xuân đến. Tóm lại, chuẩn bị vườn mùa thu không đồng nghĩa với việc cắt đồng loạt, mà là biết cây nào nên chạm kéo, cây nào nên để tự nhiên.
Cân bằng giữa dọn dẹp và giữ lại vẻ đẹp mùa thu
Khi mùa hè dần khép lại, tháng 9 là một tháng quan trọng đối với những người làm vườn. Cảm giác muốn dọn dẹp mọi thứ rất dễ hiểu: hoa tàn, cỏ ngả màu, cành lá lộn xộn. Nhưng chính lúc ấy, nếu ta quá nôn nóng dọn sạch, khu vườn sẽ mất đi phần đẹp tự nhiên của mùa thu và cả lũ chim, côn trùng cũng mất nguồn thức ăn, chỗ trú. Một số khóm cỏ cảnh có thể trông hơi um tùm nhưng lại tạo hình dáng cho vườn trong những tháng lạnh, trông đẹp khi bắt sáng hoặc phủ sương giá, nên được để nguyên qua mùa đông.
Vì vậy, trong lịch chăm sóc cây, hãy tách rõ hai nhóm: nhóm cần cắt tỉa cây tháng 8 để kích hoa mới và giữ khung, và nhóm cây không nên cắt tháng 9 để bảo toàn mầm hoa cùng hệ sinh thái quanh gốc. Chấp nhận vài bông hoa khô, vài bụi cỏ ngả màu không phải là bỏ bê vườn mà là một kiểu chăm có chủ đích. Khi hiểu được chu kỳ ra hoa và ra lá của từng cây, bạn sẽ thấy việc chuẩn bị vườn mùa thu giống như sắp xếp lại một căn nhà – có thứ nên dẹp đi, nhưng cũng có thứ nên giữ lại để mùa sau vườn thêm màu sắc và sức sống.
