Đàn đáy pop fusion: Khi top trending gọi tên ca trù
Khi đàn đáy pop fusion bùng nổ trên nền beat pop và R&B, nhạc truyền thống Gen Z không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành lựa chọn giải trí hàng ngày, xuất hiện tự nhiên trong playlist, feed mạng xã hội và cả các bảng xếp hạng trực tuyến của khán giả trẻ. Trong bối cảnh đó, việc một nghệ sĩ Gen Z ôm đàn đáy đưa ca trù hiện đại lên Top 1 thịnh hành không phải là cú ăn may, mà là dấu hiệu rõ ràng cho thấy gu âm nhạc của thế hệ mới đang đổi hướng. Khi sân khấu Tinh Hà "Say Hi" vang lên tiếng đàn đáy, người ngồi gảy đàn lại là buitruonglinh – một rapper, pop artist thuộc Gen Z – dẫn dắt tiết mục "Thêu Hoa Dệt Gấm" và giành hạng mục "The Viet Vanguard Award - Tiên Phong Đất Việt". Đây là hạng mục lần đầu xuất hiện, được một ngân hàng đồng hành để tôn vinh nghệ sĩ trẻ đưa chất liệu văn hóa Việt vào âm nhạc đương đại. Việc một thương hiệu tài chính chọn gắn tên mình với bản sắc thay vì quảng cáo ồn ào cho thấy chính nhạc truyền thống đang trở thành “tài sản” văn hóa đủ sức hút, chứ không còn là gánh nặng bảo tồn.
Từ 820.000 lượt xem tới playlist đi học: khán giả trẻ đang nghe gì?
Con số 820.000 lượt xem chỉ sau hai ngày lên sóng, rồi leo lên Top 1 thịnh hành âm nhạc YouTube Việt Nam, chứng minh rằng khán giả trẻ không quay lưng với ca trù – họ chỉ cần một cánh cửa mới để bước vào thế giới đó. Bản Ethno-Pop/Folk Pop "Thêu Hoa Dệt Gấm" pha trộn ca trù, xẩm, chèo, quan họ với beat Pop/R&B và rap, biến những thứ từng bị gắn mác “kén người nghe” thành thứ nhạc bạn có thể bật khi chạy deadline hay trên đường đi học. HURRYKNG mở màn bằng lối hát mang âm hưởng ca trù, JSOL và CONGB mang màu sắc pop tình ca, còn đàn đáy vang lên như một hook đặc trưng khiến bài hát khó mà lẫn vào đâu. Buitruonglinh nói thẳng: anh muốn quan họ, ca trù, xẩm hay tiếng đàn đáy “trở thành một giai điệu các bạn nghe trên đường đi học, đi làm và hát theo đầy tự nhiên trong đời sống hằng ngày”. Khi nghệ sĩ đặt mục tiêu cụ thể đến vậy, chúng ta phải thừa nhận: nhạc truyền thống Gen Z đang đánh thẳng vào thói quen nghe nhạc chứ không dừng ở slogan bảo tồn.
Tranh zither electronic: Phú An và 15 năm tập luyện phía sau một cú thử nghiệm
Trên một mặt trận khác, MV "Non" cho thấy tranh zither electronic không phải là trò chơi thị giác mà là kết quả của một hành trình nghề nghiệp dài hơi. Đây là lần đầu tiên Phú An tự viết ca khúc và đồng sản xuất sản phẩm của mình. Cô kết hợp âm sắc đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc và bộ gõ truyền thống với các yếu tố electronic/synth, xây nền nhạc điện tử rồi phát triển trên đó lối diễn tấu và luyến láy của nhạc cụ dân tộc. Ý tưởng "Non" được khơi gợi sau lời mời hợp tác của Nguyễn Tiến Hùng (Hung BlackhearteD), thủ lĩnh một ban nhạc rock, khi cô tham gia dự án "Trống Cơm". Điều đáng nói: Phú An học nhạc cụ truyền thống tại Học viện Âm nhạc Quốc gia từ năm 2009, tham gia biểu diễn, giảng dạy và dàn dựng nghệ thuật hơn 15 năm trước khi ra mắt sản phẩm solo. Nghĩa là sau mọi cú trending, vẫn có cả một “vốn liếng” kỹ thuật và tri thức âm nhạc nâng đỡ. Nếu nói Gen Z “phá” nhạc truyền thống, trường hợp này cho thấy họ đang xây một ngôi nhà mới trên nền móng rất chắc.
Giải thưởng, ngân hàng và IP giải trí: khi hệ sinh thái ủng hộ ca trù hiện đại
Điều thú vị là cú bứt phá của nhạc truyền thống Gen Z không diễn ra trong khoảng trống. Hạng mục "The Viet Vanguard Award - Tiên Phong Đất Việt" được một ngân hàng đồng hành, nhằm tôn vinh nghệ sĩ trẻ tiên phong làm mới văn hóa Việt, đẩy ca trù, xẩm lên thẳng top thịnh hành. Đại diện ngân hàng khẳng định tinh thần “tiên phong” của giải thưởng trùng với định hướng đổi mới, sáng tạo nhưng vẫn trân trọng giá trị bền vững dân tộc. Nói cách khác, đây là một khoản “đầu tư” không tính bằng lãi suất mà bằng sức lan tỏa văn hóa. Trong khi đó, vũ trụ chương trình "Say Hi" liên tiếp tung ra những sản phẩm đậm bản sắc như "Anh Trai Nước Việt", "Khát Vọng Là Người Việt", "Cầm Kỳ Thi Họa", "Hề", "Duyên", và cả việc đưa truyện Tấm Cám lên sân khấu. Khi các nhà sản xuất nội dung lẫn thương hiệu cùng chọn bản sắc Việt làm IP trung tâm, đàn đáy pop fusion và ca trù hiện đại không còn là ngoại lệ nhất thời, mà trở thành một chiến lược dài hơi cho thị trường giải trí.
Tương lai: từ trào lưu lên feed tới giá trị sống cùng khán giả
Điểm chung giữa buitruonglinh và Phú An là họ không xem nhạc truyền thống như bảo tàng. Một người đưa đàn đáy và ca trù vào Ethno-Pop, một người đưa đàn bầu, đàn tranh vào electronic, nhưng cả hai đều nhắm đến thói quen nghe nhạc hàng ngày của người trẻ. Với Phú An, "Non" không chỉ là sản phẩm debut với vai trò nhạc sĩ, producer, mà còn là bước thử để tiếp tục học sáng tác, sản xuất, và khảo sát thêm cách kết hợp nhạc cụ truyền thống với âm nhạc đương đại trong tương lai. Cô tin rằng những nhạc cụ này có thể hiện diện trong nhiều hình thức âm nhạc mới, đồng thời dùng cảnh quay núi rừng, suối nước để nối âm thanh truyền thống với cảnh quan Việt Nam. Nếu thế hệ trước từng lo lắng nhạc dân tộc sẽ bị bỏ quên, thì làn sóng nhạc truyền thống Gen Z cho thấy điều ngược lại: khi được đặt lên nền pop và electronic một cách có nghề, đàn đáy, đàn tranh, ca trù không mất đi cái hồn, mà tìm được đời sống mới – nơi người nghe không “tri ân” bằng sự chịu đựng, mà bằng nút replay.
