Thận chịu áp lực từ những thói quen lặp lại mỗi ngày
Thói quen hại thận là những lựa chọn ăn uống và sinh hoạt lặp lại trong thời gian dài, có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận hoặc khiến cơ quan này phải làm việc nặng hơn. Vì vậy, lời khuyên đáng nhớ không phải là kiêng mọi thức uống yêu thích, mà là tránh để trà hay nước ngọt thay thế nước lọc và đừng xem nhẹ nếp sống thiếu điều độ. Bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học có hơn 20 năm kinh nghiệm lâm sàng, khuyến cáo không uống trà quá đặc thay hoàn toàn nước lọc mỗi ngày. Trà thông thường có tác dụng lợi tiểu nhẹ, nhưng lượng caffeine trong trà không đủ để mặc định gây mất nước. Điều đáng lo hơn là uống lượng lớn trà pha quá đậm, đặc biệt là hồng trà, trong khi cơ thể thiếu nước hoặc đang mất nước. Nước lọc vẫn nên là nguồn cung cấp chất lỏng chủ lực; trà loãng có thể góp phần bù dịch, nhưng không cần biến thành lựa chọn duy nhất.
Trà đặc và nước ngọt: rủi ro không giống nhau
Với thói quen uống trà đặc, mối lo được nêu là oxalate. Khi lượng oxalate vượt khả năng chuyển hóa, chất này có thể kết hợp với canxi trong nước tiểu, tạo tinh thể canxi oxalate lắng đọng và làm tắc ống thận. Đây là cảnh báo về mức tiêu thụ quá cao, không phải lý do để người khỏe mạnh phải bỏ trà pha vừa. Người yêu trà nên pha loãng, chia lượng uống trong ngày và tránh dùng trà đặc làm nguồn giải khát duy nhất khi sốt, mất nước hoặc làm việc dưới nắng nóng. Còn với nước ngọt và thận, một nghiên cứu theo dõi gần 200.000 người hơn 10 năm ghi nhận nhóm uống trên 250 ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao hơn khoảng 45% so với nhóm không sử dụng. Kết quả này cho thấy mối liên quan, không chứng minh rằng một mức uống cụ thể chắc chắn gây bệnh. Dù vậy, uống nhiều đồ uống có đường có thể góp phần tăng cân, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường—những yếu tố làm tăng gánh nặng cho thận.
Đừng bỏ qua thức khuya, ăn nhanh và các yếu tố khác
Nước ngọt không phải mối bận tâm duy nhất. Điều dưỡng trưởng Wang Lixiao cho biết bà chứng kiến nhiều bệnh nhân trẻ có thói quen thức khuya, thường xuyên ăn đồ ăn nhanh và uống nước ngọt thay nước lọc. Những hành vi này đáng để điều chỉnh, nhưng không nên kết luận rằng một đêm thức muộn hay một bữa ăn nhanh đơn lẻ sẽ gây bệnh thận. Vấn đề nằm ở kiểu sinh hoạt kéo dài và các nguy cơ sức khỏe đi kèm. Uống quá ít nước có thể làm nước tiểu cô đặc, tăng nguy cơ hình thành một số loại sỏi; mất nước nghiêm trọng còn có thể làm giảm lượng máu đến thận. Ăn quá mặn có thể làm tăng huyết áp, tạo thêm áp lực lên các mạch máu nhỏ trong thận. Thường xuyên nhịn tiểu, hút thuốc, uống nhiều rượu bia hoặc tự ý dùng thuốc cũng là những việc nên hạn chế. Đặc biệt, một số thuốc giảm đau chống viêm có thể gây hại nếu dùng sai liều hoặc kéo dài, nhất là ở người mất nước hay có bệnh thận từ trước.
Bảo vệ thận bằng thói quen bền vững, không tự chẩn đoán
Thận có khả năng bù trừ đáng kể, nên bệnh thận mạn tính ở giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ ràng. Vì thế, không thể dựa vào cảm giác khỏe mạnh để khẳng định thận hoàn toàn bình thường, cũng không nên tự kết luận mình mắc bệnh chỉ vì uống trà hoặc nước ngọt. Các con số về nguy cơ phản ánh mối liên quan ở nhóm người được nghiên cứu, không phải dự báo chắc chắn cho từng cá nhân. Để bảo vệ sức khỏe thận, hãy ưu tiên nước lọc, uống đủ theo nhu cầu và điều kiện hoạt động, giảm đồ uống có đường, pha trà loãng, hạn chế ăn mặn và tránh tự ý dùng thuốc. Nhu cầu dịch khác nhau tùy thời tiết, vận động và tình trạng sức khỏe; người được yêu cầu hạn chế chất lỏng cần làm theo hướng dẫn riêng. Nếu có bệnh nền, tiền sử sỏi hoặc suy thận, đang dùng thuốc thường xuyên hay lo ngại về sức khỏe thận, hãy trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự điều chỉnh theo lời khuyên chung. Kiểm tra sức khỏe định kỳ và thay đổi thói quen là cách hợp lý hơn cả để giảm rủi ro.
