Thời trang nữ quyền bắt đầu từ việc dám định nghĩa lại chính mình
Thời trang nữ quyền là cách phụ nữ dùng phong cách cá nhân để thách thức chuẩn mực giới, biến quần áo thành ngôn ngữ chính trị và phương tiện khẳng định quyền tự quyết trên cơ thể, hình ảnh và cuộc đời mình, thay vì chấp nhận quần áo chỉ là công cụ phục tùng cái nhìn gia trưởng và tiêu chuẩn vẻ đẹp áp đặt từ bên ngoài. Gloria Steinem là một trong những người hiếm hoi chứng minh, bằng cả cuộc đời, rằng thời trang và nữ quyền không hề đối nghịch mà có thể đứng cùng một chiến tuyến, nếu người phụ nữ là người đặt ra luật chơi. Ở bà, phong cách không phải lớp phấn trang điểm cho phong trào, mà là chính một phần phong trào: cặp kính phi công luôn đeo trên mái tóc đánh rối, thắt lưng concha, những chiếc áo cổ lọ ôm sát, ống loe, ghim slogan… mỗi chi tiết đều là lời tuyên bố. Điều đáng nói hơn: Steinem bị công kích vì quá "hào nhoáng" nhưng bà không rút lui khỏi thời trang mà dùng chính sự chỉ trích ấy để cho thấy phụ nữ có quyền vừa đấu tranh vừa đẹp – theo định nghĩa của riêng mình.
Gloria Steinem phong cách: từ "pinup trí thức" đến biểu tượng thời trang nữ
Khi một phóng viên từng chế giễu Gloria Steinem là "cô pinup mặc váy ngắn của giới trí thức", câu nói đó vô tình khắc sâu điều mà phong cách của bà đang phá vỡ: định kiến rằng phụ nữ thông minh thì phải ăn mặc nhạt nhòa. Steinem đáp lại bằng hành động, không phải lời bào chữa. Bà tiếp tục xuất hiện trong những chiếc áo cổ lọ ôm sát, quần ống loe, thắt lưng đeo thấp, vòng cổ dài chạm eo và loạt huy hiệu slogan trên ngực, dù đang vận động cho nữ ứng viên chính trị, làm việc tại tòa soạn tạp chí nữ quyền hay tham gia các cuộc tuần hành vì quyền phụ nữ. Tổ hợp đó không ngẫu nhiên: áo ôm sát và miniskirt là sản phẩm của cuộc cách mạng tình dục, nhưng lên người Steinem, chúng trở thành tuyên bố rằng phụ nữ có thể kiểm soát sự hấp dẫn của mình, không phải đối tượng để kiểm soát. Những chiếc kính phi công với gọng đặt lên mái tóc highlight đánh rối càng củng cố hình ảnh: một "avatar" của phong trào, người hiểu rằng quần áo có thể bước qua tiền tuyến chính trị. Chính sự kiên định đó giúp bà sớm trở thành một biểu tượng thời trang nữ khác hẳn những bộ suit chỉn chu kiểu Đệ nhất phu nhân được xem là khuôn mẫu lúc bấy giờ.
Quần áo và hoạt động xã hội: khi đồng phục là lời kêu gọi hành động
Steinem không dùng thời trang như trò chơi thẩm mỹ; bà xây dựng cho mình một "đồng phục" hoạt động chính trị: thắt lưng concha, kính mắt màu, đôi khi thêm sequin hoặc da, luôn gắn với boots, quần, sweater hoặc áo thun. Theo bà, "fashion in the past meant conforming and losing oneself… fashion in the present means being unique and finding oneself" – một câu nói cho thấy quần áo là công cụ tìm bản ngã, không phải nhà tù. Điều đó giải thích vì sao khi xuất hiện ở bất cứ đâu, từ cuộc vận động cho nữ ứng viên Thượng viện đến văn phòng tạp chí do chính mình đồng sáng lập, bà vẫn giữ trọn bộ combo polo-neck + flares + huy hiệu slogan. Steinem hiểu rằng hình ảnh nhất quán giúp thông điệp dễ nhận diện, giống như một logo sống của phong trào. Đó là chiến lược truyền thông ở cấp độ cơ thể: người ta có thể không nhớ bài diễn thuyết, nhưng họ nhớ người phụ nữ tóc vàng đánh rối, kính phi công, thắt lưng bản to, nói về quyền phá thai và bình đẳng lương ngay giữa thời đại mà điều đó bị xem là nguy hiểm. Khi hoạt động xã hội thường bị gắn với sự khắc khổ, phong cách sống động của Steinem gửi đi một tín hiệu khác: đấu tranh không cần phải trông như hi sinh, mà có thể trông như một cuộc sống trọn vẹn.
Chống lại luận điệu "quan tâm đến ngoại hình là phản nữ quyền"
Lâu nay, nhiều người vẫn dùng một lập luận cũ kỹ: nếu phụ nữ chú ý tới ngoại hình, họ đã rơi vào bẫy gia trưởng và không thể gọi mình là nhà nữ quyền. Gloria Steinem là phản luận sống cho nhận định ấy. Bà bị chỉ trích nặng nề trong thập niên 70 vì vẻ ngoài "quá quyến rũ", nhưng thay vì phủ nhận sự hấp dẫn của bản thân, bà hỏi lại: tại sao phụ nữ phải từ bỏ thời trang để được coi trọng về trí tuệ? Câu trả lời của bà nằm trong câu định nghĩa về thời trang: trước đây nó đồng nghĩa với việc tuân thủ và đánh mất mình, còn hiện tại, với phụ nữ, nó có thể là hành trình trở nên độc nhất và tìm thấy chính mình. Khi Steinem chọn thắt lưng và trang sức lấy cảm hứng từ văn hóa Native American hoặc Ấn Độ, bà không chơi "ethnic" cho đẹp hình mà kết nối với thời điểm lịch sử trước khi chế độ phụ hệ áp đặt. Phong cách vì thế trở thành tuyên ngôn chính trị: quan tâm đến vẻ ngoài không làm nữ quyền suy yếu, ngược lại, nếu xuất phát từ quyền tự định nghĩa, nó buộc xã hội phải nhìn phụ nữ như chủ thể của chính cơ thể và phong cách mình.
Di sản: cách Gloria Steinem phong cách truyền cảm hứng cho các thế hệ sau
Từ rất sớm, Steinem đã được nhìn nhận như một kiểu biểu tượng thời trang khác: không phải người mẫu trên sàn diễn, mà là nhà hoạt động với "signature look" mạnh tới mức các thế hệ sau phải tái hiện lại trên màn ảnh. Việc nhiều diễn viên hóa thân vào Steinem với quần ống loe, áo họa tiết hoa, thắt lưng concha cho thấy phong cách của bà đã vượt khỏi cá nhân để trở thành ngôn ngữ hình ảnh cho cả phong trào. Hình ảnh đó truyền cảm hứng cho các nhà hoạt động và nữ lãnh đạo trẻ: bạn không cần bỏ quần jeans ôm, bỏ boots cao gót hay bỏ kính râm màu để được lắng nghe. Bạn có thể dùng chính những thứ ấy làm "loa" khuếch đại thông điệp. Một nguồn đã nhận xét: "So, it’s okay to be obsessed with Gloria Steinem’s style: it’s a stark reminder that there’s a power in a signature look…" – quyền lực nằm trong việc mỗi ngày ta chọn sẽ xuất hiện trong thế giới này bằng cơ thể nào, áo quần nào. Di sản lớn nhất của Steinem có lẽ không phải là việc thuyết phục mọi người ăn mặc giống bà, mà là cho họ sự can đảm để tự may cho mình một bộ "đồng phục" hoạt động, nơi thời trang nữ quyền không còn là khái niệm lý thuyết mà là thực hành mỗi sáng khi ta đứng trước tủ quần áo.
