Khi niềm tin tâm linh trở thành công cụ kiếm lợi
Đi chùa online là hình thức tham gia trải nghiệm hoặc nội dung tín ngưỡng qua internet, nhưng có thể biến tướng khi người tổ chức dùng niềm tin tâm linh để ép người xem gửi quà, chuyển tiền hoặc giao dữ liệu cá nhân. Trào lưu livestream, trò chơi trực tuyến về đi chùa online, phóng sinh online, cầu an và cầu tài lộc đang thu hút đông đảo người dùng mạng xã hội, nhất là giới trẻ. Bản thân việc chia sẻ nội dung tâm linh trên mạng không đồng nghĩa với lừa đảo; dấu hiệu đáng ngại nằm ở việc biến nghi lễ và lời cầu chúc thành cái cớ để thúc đẩy chi tiêu. Một số tài khoản mượn hình ảnh Phật giáo, thần linh cùng nội dung cầu bình an, tài lộc để kéo người xem vào phiên phát trực tiếp. Vì thế, lừa đảo đi chùa online không nhất thiết bắt đầu bằng một yêu cầu lớn: nó có thể khởi đầu bằng lời mời gửi quà nhỏ để nhận lời chúc hoặc “nhận lộc”.
Người cao tuổi, người gặp khó khăn hoặc thường tìm kiếm sự an ủi, cầu bình an trên mạng có thể dễ bị tác động hơn; nhưng không ai miễn nhiễm nếu tin vào lời hứa may mắn, phần thưởng hay giải hạn. Cần nhìn vào hành vi cụ thể, không chỉ bối cảnh được dàn dựng trang nghiêm.
Dấu hiệu cảnh báo: phải gửi quà mới tụng kinh, gõ mõ
Dấu hiệu dễ nhận ra nhất là người livestream yêu cầu tặng quà ảo rồi mới thắp hương, lễ Phật, tụng kinh, gõ mõ hoặc cầu nguyện theo yêu cầu. Trong các phiên livestream tụng kinh, quà tặng có thể được gắn với lời hứa về bình an, tài lộc, phước báu, được xướng tên hoặc nhận “lộc”. Đây không còn là chia sẻ miễn phí khi nghi lễ bị biến thành dịch vụ đổi quà, còn lời chúc được dùng để gây áp lực chi tiền.
Hãy cảnh giác thêm với lượt quay thưởng, trò mở quà, đổi vật phẩm, lời hứa phần thưởng giá trị cao hoặc lời phán về vận mệnh để kích thích người xem gửi thêm quà, tiền. Việc chủ tài khoản liên tục gọi tên người tặng, cảm ơn công khai và nhấn mạnh số quà đã nhận có thể tạo cảm giác đám đông đang tham gia, khiến người xem khó dừng lại. Đừng xem sự náo nhiệt hay hình ảnh bàn thờ, tượng Phật là bằng chứng về tính xác thực.
Quà tặng không phải rủi ro duy nhất: dữ liệu cũng có thể bị lấy
Các trò đi chùa online và phóng sinh online có thể bị lợi dụng để trục lợi, chiếm đoạt tài sản hoặc đánh cắp thông tin cá nhân. Ngoài việc nhận quà ảo có thể quy đổi thành tiền, người dùng còn có thể gặp website, ứng dụng hoặc phiên livestream mời đăng nhập tài khoản mạng xã hội, nhập số điện thoại, mã OTP, thông tin cá nhân hay dữ liệu ngân hàng. Những yêu cầu đó có nguy cơ dẫn đến chiếm quyền tài khoản, đánh cắp dữ liệu hoặc cài mã độc. Vì vậy, rủi ro lộ thông tin cá nhân không chỉ đến từ việc bấm vào liên kết lạ; việc tự nhập mã xác thực hay cài ứng dụng không rõ nguồn gốc cũng có thể mở đường cho kẻ xấu.
Hãy từ chối cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực, thông tin thẻ ngân hàng và dữ liệu cá nhân. Không đăng nhập qua liên kết lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc, và đừng chuyển tiền hoặc gửi quà chỉ vì lời hứa được ban phước, cầu tài, giải hạn hay nhận thưởng. Một phiên phát trực tiếp có vẻ gần gũi vẫn không phải nơi an toàn để trao thông tin nhạy cảm.
Nếu đã tương tác hoặc chuyển tiền, hãy xử lý ngay
Nếu phát hiện tài khoản, livestream hoặc hội nhóm có dấu hiệu lừa đảo, hãy lưu đường dẫn, tên tài khoản, ảnh chụp, video, nội dung trao đổi và chứng từ giao dịch. Sau đó phản ánh với nền tảng và trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận, xác minh, xử lý. Lưu bằng chứng sớm giúp giữ lại thông tin có thể bị xóa hoặc thay đổi.
Nếu đã chuyển tiền và nghi ngờ bị lừa, hãy liên hệ ngay ngân hàng hoặc đơn vị thanh toán để đề nghị hỗ trợ ngăn chặn giao dịch nếu còn khả năng, đồng thời trình báo cơ quan công an. Tuyệt đối không chuyển thêm tiền cho người tự xưng là bên hỗ trợ thu hồi tiền bị lừa. Kết luận rất rõ: có thể xem nội dung tâm linh trực tuyến để giải trí hoặc tìm phút tĩnh tâm, nhưng đừng trả tiền để mua lời hứa và đừng đánh đổi dữ liệu cá nhân lấy “lộc”.
