Bước ngoặt sau gần hai thập kỷ phản đối
MacBook cảm ứng là máy tính xách tay Mac cho phép người dùng thao tác trực tiếp trên màn hình bằng ngón tay, thay vì chỉ dùng bàn phím và trackpad. Đây là thay đổi đáng kể trong quan điểm của Apple sau nhiều năm phản đối ý tưởng đưa cảm ứng lên máy Mac. Apple ra mắt phiên bản MacBook Pro cao cấp có màn hình cảm ứng vào rạng sáng 29/10 theo giờ Việt Nam.
Trong gần hai thập kỷ, Apple kiên quyết không đưa màn hình chạm lên MacBook, dù người dùng liên tục đề nghị. Steve Jobs từng phản đối vì cho rằng cách dùng ấy không hợp công thái học; Tim Cook cũng ví việc gộp laptop với máy tính bảng như kết hợp máy nướng bánh mì với tủ lạnh. Vì thế, MacBook Pro màn hình cảm ứng không chỉ là nâng cấp phần cứng: nó đánh dấu sự từ bỏ một lập trường từng được Apple bảo vệ công khai.
Quyết định này có lý do thực dụng. Người dùng quen với iPhone và iPad có thể thấy khó hiểu khi chiếc laptop Apple cao cấp không phản hồi thao tác chạm. Cảm ứng cũng giúp MacBook thu hẹp khoảng cách với laptop Windows, đồng thời tạo thêm điểm đáng chú ý cho những người cân nhắc nâng cấp. Đây là bước đi dễ hiểu về kinh doanh, nhưng chưa chắc đã là bước tiến lớn về trải nghiệm.
Phần cứng mới, cách dùng vẫn quen
MacBook Pro mới kết hợp màn hình OLED với cảm ứng và Dynamic Island, lần đầu đưa những tính năng này lên dòng máy tính xách tay của Apple. Bộ phận cảm ứng được tích hợp trực tiếp vào tấm nền hiển thị nhằm giảm độ trễ. Apple còn tối ưu ứng dụng mặc định để thao tác chạm có thể chuyển thành nhấp chuột, đồng thời dự kiến phát hành API cho lập trình viên tối ưu ứng dụng.
Với người dùng thông thường, lợi ích trước mắt khá quen thuộc: cuộn trang, phóng to ảnh và mở rộng cửa sổ bằng ngón tay. Apple cũng nêu các trường hợp dùng màn hình làm bản vẽ, thử nghiệm ứng dụng iPhone và chơi nhạc cụ ảo. Nhưng danh sách ấy nghiêng về những tình huống bổ sung hơn là một phương thức làm việc mới. Một số nút điều khiển còn quá nhỏ để chạm thuận tiện, khiến cảm ứng có thể kém tự nhiên hơn trackpad hoặc chuột trong những thao tác cần độ chính xác.
Đây là khoảng cách cốt lõi giữa thêm một lớp thao tác và tái định nghĩa laptop. Màn hình cảm ứng Apple cho phép chạm vào giao diện hiện có, nhưng chưa chứng minh rằng người dùng sẽ thay đổi cách họ làm việc mỗi ngày. Việc có thể điều khiển cửa sổ bằng ngón tay chưa đồng nghĩa với việc máy tính được thiết kế quanh thao tác chạm.
Một thiết kế quá an toàn để tạo cuộc cách mạng
Phê bình lớn nhất không phải Apple đã đưa cảm ứng lên MacBook quá muộn, mà là hãng chưa đưa ra đủ lý do mới để người dùng tận dụng tính năng này. Cách triển khai phần mềm chủ yếu xoay quanh chạm, vuốt, chụm ngón tay để phóng to hoặc thu nhỏ và cuộn nội dung. Đây là những cử chỉ dễ đoán, nhưng cũng chính vì vậy mà chúng chưa tạo cảm giác chiếc máy đã bước sang một thế hệ trải nghiệm khác.
Thiết kế vẫn bám sát kiểu MacBook Pro quen thuộc, không thể gập ngược hay điều chỉnh màn hình để dùng như máy tính bảng, đồng thời không hỗ trợ Apple Pencil. Những giới hạn đó làm yếu đi lời hứa về một thiết bị kết hợp ưu điểm của laptop và máy tính bảng. Trong khi đó, việc dùng màn hình để thử ứng dụng iPhone có thể hữu ích với người phát triển phần mềm, nhưng khó trở thành lý do thuyết phục với số đông.
Cảm ứng vẫn có giá trị: nó giúp trải nghiệm giữa các thiết bị Apple nhất quán hơn và đáp lại kỳ vọng của người dùng đã quen chạm vào màn hình. Nhưng Apple dường như chọn cách thêm tính năng vào công thức đã thành công, thay vì đặt câu hỏi liệu bàn phím, bản lề, giao diện và phần mềm có thể phối hợp để mở ra cách sử dụng laptop khác hay không. Vì thế, đây giống một bước bắt kịp có tính toán hơn là cuộc cách mạng.
Thế hệ sau mới là phép thử
MacBook Pro cảm ứng được mở đặt trước tại một số thị trường từ ngày 29/10 và dự kiến lên kệ ngày 6/11. Phần mềm có thể cải thiện khi lập trình viên bắt đầu dùng API để tối ưu ứng dụng, nhưng hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào việc họ có thiết kế giao diện đủ phù hợp với thao tác bằng ngón tay hay không. Nếu các nút vẫn nhỏ và cảm ứng chỉ làm những việc trackpad đã xử lý tốt, lợi ích sẽ dừng ở sự tiện tay trong vài tình huống.
Thế hệ MacBook Pro cảm ứng tiếp theo sẽ là phép thử rõ hơn: Apple có thể biến thay đổi này thành một trải nghiệm được thiết kế từ đầu, hay tiếp tục xem chạm như lựa chọn phụ bên cạnh bàn phím và trackpad. Hiện tại, việc bổ sung cảm ứng giúp MacBook bắt kịp một kỳ vọng phổ biến, nhưng chưa làm ranh giới giữa laptop và máy tính bảng trở nên mờ hơn.
Kết luận, Apple đã thay đổi quan điểm, nhưng chưa thay đổi đủ sâu cách laptop được sử dụng. MacBook Pro màn hình cảm ứng là cột mốc đáng chú ý sau nhiều năm khước từ, song phần cứng mới chỉ mở ra khả năng; phần mềm và thiết kế chưa biến khả năng đó thành lý do để gọi đây là cuộc cách mạng.
