Quy định pin EU và bước ngoặt dành cho thiết bị đeo
Quy định pin EU là bộ luật về pin di động yêu cầu hầu hết thiết bị điện tử phải dùng loại pin có thể tháo rời và thay thế bởi người dùng để kéo dài vòng đời sản phẩm, tăng khả năng tái chế và giảm rác thải điện tử, đồng thời đặt ra tiêu chuẩn khả năng sửa chữa cho nhà sản xuất và dịch vụ hậu mãi. Đây không phải thay đổi nhỏ: nó buộc toàn bộ ngành điện tử phải thiết kế lại sản phẩm quanh khái niệm pin smartwatch thay thế và pin có thể tháo rời bởi người dùng. Nhưng mới đây, Liên minh châu Âu đã thừa nhận một thực tế khó tránh: với thiết bị đeo siêu nhỏ, pin không tháo rời lại là điều gần như không thể chối bỏ. Bước ngoặt này cho thấy chính sách môi trường tham vọng vẫn phải "xuống đất" để tương thích với giới hạn kỹ thuật và trải nghiệm sử dụng.
Từ mục tiêu pin thay thế 2027 đến miễn trừ cho smartwatch
Năm 2022, EU chuẩn bị luật buộc pin có thể thay thế bởi người dùng trên thiết bị điện tử, với hiệu lực dự kiến vào tháng 2/2027. Nghĩa là chỉ còn ít năm nữa, cả điện thoại, máy chơi game, loa di động… đều phải cho người dùng tự mở máy và thay pin bằng dụng cụ cơ bản như tua vít, dụng cụ tách vỏ, hoặc bộ dụng cụ do hãng cung cấp. Một số nhà sản xuất đã xoay trục sớm: ví dụ, có máy chơi game thế hệ mới xuất hiện với pin có thể thay như thời điện thoại tháo nắp lưng. Tuy nhiên, khi áp yêu cầu này lên đồng hồ thông minh, vòng tay theo dõi sức khỏe hay kính thông minh, những thiết bị đeo miễn trừ bắt đầu bộc lộ vấn đề: để người dùng tự tháo thì phải đánh đổi khả năng chống nước, độ bền, thậm chí là an toàn pin. EU buộc phải lựa chọn giữa nguyên tắc và tính khả thi, và đã quyết định nhượng bộ một phần.
Miniaturization: khi thiết kế siêu nhỏ thắng tiện lợi người dùng
Ngày 14/7, Ủy ban châu Âu thông qua một văn bản ủy quyền mở rộng danh sách miễn trừ trong quy định pin EU, cho phép smartwatch, vòng đeo tay theo dõi sức khỏe, kính thông minh và thiết bị điện tử gắn trên quần áo không phải dùng pin do người dùng tự thay. Theo tài liệu này, "việc thu nhỏ kích thước của thiết bị đeo và pin di động cấp nguồn có thể khiến pin bị bao encapsulated quá chặt, việc tháo ra tạo rủi ro đáng kể làm hỏng hoặc đâm thủng pin". Nói thẳng: khi mọi mm khối trong một smartwatch đều chật kín linh kiện, yêu cầu thêm khe mở pin cho người dùng là phi thực tế. Mở vỏ sai thao tác có thể làm rách lớp bảo vệ, phá khả năng chống nước hoặc gây cháy nổ. Vì thế, EU chấp nhận để những pin không tháo rời theo nghĩa thông thường, nhưng vẫn buộc các hãng phải đảm bảo pin có thể thay bởi chuyên gia độc lập.
Người dùng vẫn phải nhờ dịch vụ chuyên nghiệp cho thiết bị đeo
Miễn trừ không đồng nghĩa thiết bị đeo là "hàng dùng rồi bỏ". EU yêu cầu pin trên smartwatch, vòng theo dõi sức khỏe, kính thông minh phải thay được bởi bên sửa chữa độc lập, dù người dùng không trực tiếp tự làm. Pin smartwatch thay thế vì thế chuyển từ mô hình DIY sang mô hình dịch vụ: bạn vẫn có thể kéo dài tuổi thọ thiết bị, nhưng qua tiệm sửa hoặc trung tâm bảo hành. Theo EU, điều này là chấp nhận được khi việc mở thiết bị có thể ảnh hưởng an toàn, độ bền hoặc khả năng chống nước, nhất là với các thiết bị "ướt" như đồng hồ chống nước, tai nghe đeo khi vận động, bàn chải đánh răng điện hay loa ngoài trời. Về môi trường, cho phép thay pin ở cấp độ chuyên nghiệp vẫn giúp thu gom và tái chế pin, tránh việc người dùng vứt cả thiết bị khi pin chai. Vấn đề còn lại nằm ở chi phí và sự sẵn có của mạng lưới sửa chữa, điều mà quy định hiện tại chưa giải được.
Điện thoại vẫn phải có pin tháo rời và tương lai người dùng
Trái ngược với thiết bị đeo miễn trừ, điện thoại thông minh vẫn phải tuân thủ chuẩn pin có thể thay thế bởi người dùng khi quy định pin EU có hiệu lực vào 2027. Luật không bắt quay lại nắp lưng bật ra, nhưng yêu cầu pin tháo được bằng dụng cụ phổ biến hoặc dụng cụ do hãng cung cấp, miễn là thao tác an toàn. Chỉ những máy đạt ít nhất chuẩn IP67 và giữ được 83% dung lượng sau 500 chu trình sạc hoặc 80% sau 1.000 chu trình mới được phép để pin chỉ thay bởi chuyên gia. Đây là sự thỏa hiệp: điện thoại lớn hơn, dễ thiết kế khoang pin, nên ưu tiên tiện lợi người dùng; thiết bị đeo siêu nhỏ thì ưu tiên giới hạn kỹ thuật và an toàn. Bước tiếp theo, văn bản ủy quyền sẽ được gửi sang Nghị viện và Hội đồng EU xem xét, và nếu không bị phản đối, các miễn trừ sẽ có hiệu lực sau 20 ngày kể từ khi đăng Công báo chính thức. Với người dùng, điều đó đồng nghĩa tương lai gần của pin không tháo rời trên thiết bị đeo là gần như chắc chắn.
