Từ câu đùa tại concert đến bão chỉ trích mạng xã hội
Bão chỉ trích từ fan Đầu Xuân Tươi Sáng là hiện tượng làn sóng tẩy chay dữ dội, được kích hoạt chỉ bởi một câu giới thiệu vui trong concert, nhưng nhanh chóng biến thành cuộc công kích tập thể nhắm vào đời tư và nhân phẩm diễn viên, cho thấy fan toxicity phim Hoa ngữ đã vượt ra ngoài phạm vi góp ý nghệ thuật để chi phối cả đời sống cá nhân và cách nghệ sĩ được quyền yêu, quyền sống theo lựa chọn của mình. Đầu Xuân Tươi Sáng kết thúc phát sóng từ ngày 9/9 nhưng sức nóng chưa hạ, tối 25/9 và sáng 26/9 hàng loạt tranh cãi về phim đã ngập tràn mạng xã hội Trung Quốc. Nguồn cơn đến từ việc Tỉnh Bách Nhiên cùng bạn gái Lưu Văn dự concert Lý Vinh Hạo; nam ca sĩ giới thiệu anh là “Luke” và gọi Lưu Văn là người phụ nữ quan trọng của Luke. Một câu đùa lập tức bị biến thành “bằng chứng” để buộc tội nam diễn viên “nhập nhằng” hình tượng nhân vật và đời tư, mở màn cho bão chỉ trích mạng xã hội, với 8 chủ đề liên quan cùng xuất hiện trên Hot Search Weibo, chiếm tới 4 vị trí đầu tiên.
Khi fan tự phong quyền lực: Từ yêu mến đến tẩy chay diễn viên Trung Quốc
Điều đáng sợ không phải là một câu nói của Lý Vinh Hạo, mà là cách một bộ phận khán giả tự phong cho mình quyền lực kiểm soát đời sống nghệ sĩ. Đầu Xuân Tươi Sáng là một trong những phim Trung Quốc hot nhất hiện nay, kéo Tỉnh Bách Nhiên lên “mùa xuân thứ hai” trong sự nghiệp. Nhưng chính những người tuyên bố “giúp anh nổi tiếng” lại là những người nhanh chóng biến sự thất vọng thành phong trào tẩy chay diễn viên Trung Quốc. Một “bản cáo trạng” 18 tội trạng được lan truyền, biến anh thành tâm điểm làn sóng tẩy chay. Họ soi từng chiếc áo khoác mặc chung, cái nắm tay thị phạm, ánh mắt hậu trường để quy chụp anh lợi dụng Loan Niệm để “tăng nhiệt” cho đời tư. Lý lẽ cực đoan rất rõ: khán giả bỏ thời gian, thậm chí tiền bạc cho phim, nên tự cho mình quyền bắt diễn viên sống theo kịch bản họ viết. Đó không còn là fandom, mà là tâm lý chiếm hữu. Theo một nguồn tin, riêng Lý Vinh Hạo đã bao rạp 8000 suất để ủng hộ phim, con số còn cao hơn cả một số diễn viên tham gia dự án.
Văn hóa ship couple: từ công cụ quảng bá đến áp lực bạo lực mạng
Fan culture couple shipping từng là công cụ quảng bá hiệu quả: từ Trung Quốc, Hàn, Thái cho đến Việt Nam, nơi cặp Võ Điền Gia Huy – Tam Triều Dâng sau Vì Mẹ Anh Phán Chia Tay có hẳn cộng đồng “Coconut” chuyên ship couple. Nhìn nhận sòng phẳng, ship couple giúp kéo dài độ nóng tác phẩm, đẩy tương tác, tạo thêm câu chuyện bên lề cho giới truyền thông. Nhưng với Đầu Xuân Tươi Sáng, sự nhập tâm của fan couple đã vượt ngưỡng. Họ xem việc Tỉnh Bách Nhiên gọi bạn diễn là “Thiên Thiên”, nắm tay gợi nhắc phân đoạn trong phim, đăng ảnh chung sau khi kết thúc phát sóng như những “hint” tình ái phải được hiện thực hóa. Một cái nắm tay trở thành “bằng chứng”, một câu gọi thân mật là lời hứa, còn việc anh quay về bên bạn gái thật lại bị xem là “phản bội fan”. Khi sự nhập vai bị đẩy quá xa, công cụ tạo nhiệt cho phim biến thành áp lực đè ngược lên chính diễn viên, và fan toxicity phim Hoa ngữ bùng nổ như cơn bão khó kiểm soát.
Mạng xã hội khuếch đại giận dữ: Parasocial love và ranh giới bị xóa nhòa
Không có Weibo, có lẽ câu đùa “Luke – Văn Văn” sẽ chìm vào đêm nhạc. Nhưng với 8 chủ đề cùng leo hot search và chiếm 4 vị trí đầu, giận dữ được khuếch đại theo cấp số nhân. Một phần đám đông xây lên “đền thờ” tình yêu Loan Niệm – Thượng Chi Đào rồi coi mọi lựa chọn ngoài đời của Tỉnh Bách Nhiên là hành vi “phá hoại” thần tượng họ tự dựng. Hiện tượng bạo lực mạng nhân danh tình yêu này đã là căn bệnh cố hữu của showbiz, từng khiến nhiều diễn viên thành nạn nhân của fan couple cực đoan. Đằng sau đó là mối quan hệ ký sinh (parasocial): khán giả cảm thấy họ sở hữu nghệ sĩ, nên đòi hỏi quyền quyết định đến mức: “Chúng tôi giúp anh nổi tiếng, anh phải sống theo kịch bản của chúng tôi”. Họ quên rằng khi đạo diễn hô “Cắt!”, Luke dừng lại ở phim, còn Tỉnh Bách Nhiên trở về đời sống một người đàn ông trưởng thành bên cạnh bạn gái thật Lưu Văn. Khi không phân định rạch ròi giữa vai diễn và con người, bạo lực mạng dễ được hợp thức hóa dưới danh nghĩa “bảo vệ couple”.
Tình yêu phim không phải giấy phép xâm phạm đời tư
Câu chuyện fan Đầu Xuân Tươi Sáng “sấy khô” nam chính cho thấy một sự thật khó chịu: tình yêu phim có thể biến thành vũ khí tẩy chay khi thiếu ranh giới. Việc khán giả bị cuốn vào câu chuyện Loan Niệm – Thượng Chi Đào là điều dễ hiểu; đó là thành quả chuyên nghiệp của diễn viên và ê-kíp, không phải lời hứa ràng buộc ngoài đời. Nhưng khi fan culture couple shipping được đẩy tới mức bạo lực mạng, không gian giải trí trở nên độc hại, và sự yêu mến hay khủng bố tinh thần chỉ cách nhau một sợi chỉ mong manh. Một môi trường giải trí lành mạnh phải bắt đầu từ việc tôn trọng quyền tự chủ của nghệ sĩ: họ có quyền tương tác nhiệt tình để quảng bá phim, rồi lùi về đời sống riêng mà không bị lập “bản cáo trạng” hay kêu gọi tẩy chay. Nhìn nhận khách quan, phân định rõ giữa màn ảnh và hiện thực không chỉ bảo vệ diễn viên khỏi fan toxicity, mà còn giúp khán giả giữ lại điều đẹp nhất của điện ảnh: được rung động, nhưng không phải đánh mất sự tỉnh táo.
