Tạo điều kiện để sở thích dẫn lối
Nuôi dạy con không phải là vạch sẵn mọi bước đi, mà là nhận ra điều trẻ quan tâm, mở cơ hội tìm hiểu và để con dần tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Câu chuyện Quang Minh cho thấy sự đồng hành kiên nhẫn có thể nuôi dưỡng động lực học tập bền hơn những lời thúc giục liên tục. Mẹ em, chị Nguyễn Thị Tranh, kể rằng Minh mê chữ cái và con số từ khoảng 3 tuổi, thường tò mò hỏi bố mẹ về những điều chưa biết. Nhận ra sở thích ấy, cha mẹ đưa con đến nhà sách, chọn đồ chơi gắn với chữ và số để cả nhà cùng khám phá. Khoảng 5 tuổi, Minh đã thuộc bảng cửu chương và có khả năng ghi nhớ nhanh. Thay vì biến năng khiếu sớm thành kế hoạch học trước chương trình, gia đình tạo điều kiện để em tự tìm hiểu điều mình thích. Đây là điểm đáng lưu ý trong cách nuôi dạy con: quan sát trước, thúc ép sau.
Ít nhắc nhở không có nghĩa là phó mặc
Chị Tranh nhận xét việc nuôi Minh khá nhàn vì con sớm tự giác; gia đình chỉ nhắc khi cần, không thường xuyên kiểm soát hay thúc giục việc học. Nhưng sự tự chủ ấy được nâng đỡ bằng những việc cụ thể: khi Minh học tiểu học, bố là anh Nguyễn Huy Thọ thường ngồi cùng con làm bài, còn mẹ lắng nghe, trò chuyện và định hướng kỹ năng cần thiết. Cách phân chia vai trò này gợi ý rằng đồng hành cùng con không đồng nghĩa với kèm sát mọi lúc. Cha mẹ có thể giúp trẻ hình thành nếp học, rồi lùi lại khi con đã biết tự sắp xếp và chịu trách nhiệm. Gia đình cũng trò chuyện trong bữa cơm, kể những câu chuyện về người tốt và khuyến khích con suy nghĩ. Đây là sự hiện diện đủ gần để trẻ biết mình có chỗ dựa, nhưng không đến mức biến việc học thành cuộc kiểm tra thường trực.
Thành tích là dấu mốc, không phải thước đo duy nhất
Minh từng đạt giải Thám hoa ở cuộc thi Trạng nguyên nhỏ tuổi khi học lớp 2. Đến năm 2026, em giành chiến thắng ở cuộc thi quý III Đường lên đỉnh Olympia với 225 điểm, trở thành một trong bốn thí sinh vào chung kết năm. Kết quả ấy đáng tự hào, nhưng nếu chỉ nhìn vào thành tích, người lớn dễ bỏ qua điều quan trọng hơn: Minh có cơ hội theo đuổi điều mình thích mà không phải gánh kỳ vọng quá lớn từ gia đình. Cha mẹ không đặt yêu cầu thành tích cụ thể và cũng không muốn áp lực học tập khiến con quên sức khỏe. Chị Tranh nhắc Minh cân đối thời gian, cố gắng ngủ trước 23 giờ. Em cũng không thích học thêm nhiều, từng chủ động nghỉ học thêm Hóa và tự đăng ký khóa trực tuyến để ôn tiếng Anh. Những lựa chọn ấy cho thấy trẻ tự khám phá cần không gian, nhưng cũng cần giới hạn lành mạnh để việc học không lấn át nghỉ ngơi.
Lắng nghe để con có chính kiến
Sự tôn trọng của cha mẹ còn thể hiện khi Minh nghĩ về tương lai. Vợ chồng chị Tranh từng hình dung con có thể theo ngành y, nhưng Minh bày tỏ sự quan tâm đến kinh tế, đặc biệt là logistics. Khi thấy con đã suy nghĩ nghiêm túc, bố mẹ chọn động viên thay vì quyết định thay em. Đó là một cách đồng hành cùng con có giá trị lâu dài: mở ra lựa chọn, hỏi han và lắng nghe, thay vì mặc định người lớn luôn biết con nên đi đường nào. Câu chuyện không nên trở thành công thức áp dụng cho mọi gia đình. Theo chị Tranh, con thứ hai không chăm chỉ, chuyên cần như anh nên cha mẹ không bê nguyên cách nuôi Minh sang cho em. Quá trình lớn lên của Minh cũng có lúc không suôn sẻ; vì thế, sự tự giác ở một đứa trẻ không phải tiêu chuẩn để so sánh với trẻ khác. Bài học thuyết phục nhất ở đây là tạo điều kiện theo tính cách từng con, giữ sức khỏe và sự tin cậy trong mối quan hệ. Thành tích có thể là cột mốc, nhưng không nên trở thành cái giá của tình yêu hay áp lực học tập.
