Concert bùng nổ và nhu cầu một khung pháp lý mới
Luật công nghiệp văn hóa là khuôn khổ pháp lý được thiết kế riêng để điều chỉnh hoạt động sản xuất, giao dịch và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa, từ nghệ thuật biểu diễn, concert, fan meeting đến merchandise, nhằm đảm bảo minh bạch, bảo vệ quyền lợi các bên tham gia và biến ngành giải trí thành một thị trường được quản lý chứ không chỉ là những sự kiện đơn lẻ diễn ra tự phát. Trong hai năm 2025 - 2026, các sản phẩm công nghiệp văn hóa, nhất là nghệ thuật biểu diễn và giải trí, đã tăng trưởng mạnh, với concert, fan meeting, merchandise hình thành một thị trường tiêu dùng quy mô lớn. Y Concert ngày 20/12/2025 thu hút gần 90.000 khán giả trong hơn 10 tiếng diễn ra, cho thấy sức nóng của thị trường concert Việt. Sức nóng ấy, nếu không được đặt trong hành lang pháp lý phù hợp, sẽ tiếp tục tạo ra các vùng xám giao dịch, nơi người hâm mộ phải tự bảo vệ mình.
Vé concert giả và “vùng xám” giao dịch của fan hâm mộ
Sự bùng nổ concert và merchandise đang tạo nên một thị trường tiêu dùng công nghiệp văn hóa khổng lồ, nhưng đi cùng là vé concert giả, đường link lừa đảo và các giao dịch tự phát khó kiểm soát. Vé miễn phí của chương trình “Tổ quốc trong tim” tổ chức ngày 23/8/2026 đã bị đem mua bán lại sau khi hệ thống công bố hết vé, biến một hoạt động cộng đồng thành hàng hóa trên mạng xã hội. Ở các concert lớn như “Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai”, “Anh Trai Say Hi”, phe vé và mua bán lại với giá cao tung hoành, còn người mua phải tự xác minh tài khoản bán, tự kiểm tra mã vé và chấp nhận rủi ro nếu có sự cố xảy ra. Khi chỉ cần một tài khoản mạng xã hội hoặc đường link giả mạo đã có thể chiếm đoạt tiền của fan, rõ ràng thị trường concert Việt đang vận hành dựa trên niềm tin mỏng manh hơn là cơ chế bảo vệ fan hâm mộ.
Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa: lớp khiên mới cho người đi “đu idol”
Dự thảo luật công nghiệp văn hóa đưa ra khái niệm sàn giao dịch công nghiệp văn hóa – nền tảng số để niêm yết, giao dịch sản phẩm và quyền tài sản trong các ngành công nghiệp văn hóa, với yêu cầu công khai, minh bạch, xác thực chủ thể, truy xuất nguồn gốc và an toàn thông tin. Nếu được triển khai đúng tinh thần, đây sẽ là bước ngoặt cho thị trường concert Việt: người hâm mộ không còn mua một mã QR vô danh mà mua quyền tham gia một trải nghiệm văn hóa được xác thực và bảo đảm. Sàn giao dịch, nếu cho phép chuyển nhượng, tặng hoặc bán lại vé theo quy trình xác thực, sẽ biến các giao dịch phát sinh thành hoạt động hợp pháp, an toàn, thay vì đẩy fan vào những nhóm tự phát trên mạng xã hội – nơi vé concert giả và lừa đảo luôn rình rập. Một hệ thống như vậy không chỉ bảo vệ túi tiền của người tiêu dùng mà còn xây dựng niềm tin dài hạn cho cả ngành giải trí và pháp lý gắn với nó.
Trách nhiệm của sàn giao dịch và ý nghĩa với thị trường concert Việt
Điểm mạnh nhất của dự thảo luật công nghiệp văn hóa nằm ở việc không coi sàn giao dịch chỉ là nơi “bán hàng”, mà là hạ tầng xác thực giao dịch. Tổ chức vận hành sàn phải đảm bảo điều kiện kỹ thuật, an ninh mạng, kiểm tra thông tin người bán, công khai quy chế hoạt động, quy trình khiếu nại và lưu trữ dữ liệu để kết nối với cơ quan nhà nước. Quan trọng hơn, sàn buộc phải áp dụng biện pháp phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn gian lận, giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đối với thị trường concert Việt, điều này có nghĩa là rủi ro không còn bị đẩy hoàn toàn về phía người mua như ở các nhóm tự phát; fan có một địa chỉ rõ ràng để chứng minh giao dịch, yêu cầu hoàn tiền, khiếu nại khi bị lừa. Khi giải trí gắn chặt với pháp lý theo cách đó, mỗi tấm vé không chỉ là chìa khóa vào sân khấu, mà là bằng chứng của một giao dịch hợp pháp trong một hệ sinh thái văn hóa đang được nhà nước ưu tiên phát triển.
Kết luận: Muốn bảo vệ fan, phải coi họ là trung tâm của luật
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đánh dấu lần đầu tiên xây dựng một khung pháp lý riêng cho ngành này, khuyến khích phát triển hệ thống sàn giao dịch để thương mại hóa sản phẩm, quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Nhưng để luật công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực cho thị trường concert Việt, tinh thần bảo vệ người tiêu dùng phải được đặt ngang hàng với bảo vệ nghệ sĩ và doanh nghiệp. “Đu idol” không còn là thú vui bốc đồng, mà là một hình thức tiêu dùng văn hóa tạo ra cả hệ sinh thái kinh tế xoay quanh mỗi sự kiện lớn. Khi công nghiệp văn hóa bước vào giai đoạn thị trường hóa mạnh hơn, nếu luật không nhìn thấy fan như “tài sản” cần được bảo vệ, chúng ta sẽ tiếp tục để những người chi tiền nhiều nhất cho giải trí đối diện với vé concert giả, lừa đảo và giao dịch mù mờ. Phần còn lại là làm thế nào để những nguyên tắc trong dự thảo đi vào từng giao dịch cụ thể của thị trường concert Việt.
