Tiết kiệm nhiên liệu không phải chuyện “chạy càng ít ga càng tốt”
Thói quen lái xe hao xăng là tập hợp những cách điều khiển xe tưởng giúp tiết kiệm nhiên liệu nhưng thực tế làm động cơ, hệ thống truyền động và lốp phải làm việc kém hiệu quả, khiến lượng xăng tiêu thụ tăng lên trên mỗi quãng đường và lâu dài còn làm tăng chi phí xăng xe, chi phí bảo dưỡng, cũng như rủi ro hỏng hóc các bộ phận quan trọng của ô tô.
Vấn đề không nằm ở việc bạn “tiết kiệm” bao nhiêu trong một lần đổ xăng, mà là cách bạn lái xe mỗi ngày đang âm thầm đốt thêm bao nhiêu tiền. Khi giá xăng tăng, nhiều người vội vàng áp dụng các mẹo truyền tai nhau, từ chạy siêu chậm đến tắt máy liên tục, mà không hiểu cơ chế hoạt động của động cơ và hộp số. Kết quả là chi phí xăng xe không giảm mà còn tăng, xe ì hơn, nhanh xuống cấp. Nếu mục tiêu là lái xe hiệu quả, bạn phải dám bỏ những mẹo nghe rất “có lý” nhưng đi ngược nguyên lý kỹ thuật.
Chạy càng chậm càng tiết kiệm: sai lầm phổ biến nhất
Nhiều tài xế tin rằng cứ giữ tốc độ thấp là sẽ tiết kiệm nhiên liệu. Đây là một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất, vì hiệu quả sử dụng nhiên liệu phụ thuộc vào cấp số, vòng tua và điều kiện giao thông chứ không chỉ con số km/h trên đồng hồ. Khi bạn ì ạch ở tốc độ thấp trong phố đông, liên tục tăng rồi lại giảm tốc, xe buộc phải duy trì ở số thấp, động cơ làm việc kém hiệu quả và tiêu hao nhiều xăng hơn cho cùng một quãng đường. Nói cách khác, chạy chậm kiểu “rụt rè” là một thói quen hao xăng chứ không hề tiết kiệm.
Đối với xe số tự động, hộp số đã được thiết kế để tự chọn cấp số tối ưu nên việc cố tình ép xe chạy chậm hoàn toàn vô nghĩa. Cách lái xe hiệu quả là giữ tốc độ phù hợp với luồng giao thông, giữ đều chân ga, nhìn xa để giảm phanh gấp và tránh các pha tăng tốc rồi thắng lại liên tục. Một câu nên ghi nhớ: “Tiết kiệm nhiên liệu đến từ dòng di chuyển mượt mà, không phải tốc độ thấp một cách cực đoan.”
Đạp ga quá nhẹ, tắt máy liên tục: tiết kiệm kiểu cực đoan phản tác dụng
Nhiều người nghe khuyên không nên tăng tốc đột ngột rồi biến nó thành cực đoan: đạp ga như sợ tốn xăng. Vấn đề là khi bạn tăng tốc quá chậm, xe mất rất nhiều thời gian để đạt vận tốc mong muốn, động cơ phải giữ ở số thấp lâu hơn và “ăn” nhiều nhiên liệu hơn tổng cộng. Với hộp số tự động, cách bạn đạp ga còn ảnh hưởng thời điểm chuyển số, lái thiếu hợp lý khiến hệ truyền động luôn ở vùng kém hiệu quả. Đây rõ ràng là kiểu tiết kiệm sai chỗ, trả giá bằng cả cảm giác lái và mức tiêu thụ.
Tương tự, việc tắt động cơ liên tục mỗi khi dừng vài chục giây ở đèn đỏ cũng là một thói quen hao xăng và gây mệt mỏi. Thực tế, tắt máy khi dừng đủ lâu có thể giúp tiết kiệm nhiên liệu, nhưng khởi động lại liên tục trong những khoảng dừng rất ngắn không phù hợp, nhất là trong điều kiện giao thông đông đúc. Những xe hiện đại có hệ thống Start/Stop tự quản lý chuyện này tốt hơn nhiều. Nếu xe bạn không có tính năng đó, hãy chỉ cân nhắc tắt máy khi biết chắc sẽ dừng lâu, thay vì biến mỗi lần nhích bánh thành một lần đề nổ.
Chạy bình xăng gần cạn: “liều” thêm vài chục km để rồi hỏng bơm
Câu chuyện nữ tài xế cố tình chạy thêm gần 50 km sau khi xe báo còn đi được 0 dặm cho thấy một kiểu tự tin thiếu cơ sở kỹ thuật. Đúng là khi đồng hồ báo “0 km còn lại”, bình xăng chưa hẳn đã khô cạn, vẫn còn một lượng dự trữ và hệ thống chỉ ước tính quãng đường theo thói quen lái, điều kiện đường và mức tiêu thụ gần đây. Nhưng việc biến cái gọi là “khoảng đường ảo” thành mẹo tiết kiệm xăng là quá mạo hiểm: cùng một chiếc xe, chỉ cần bạn đi từ đường trường sang nội đô tắc nghẽn, quãng đường đi thêm có thể thay đổi rõ rệt.
Nguy hiểm hơn, thói quen để bình nhiên liệu thường xuyên ở mức rất thấp không chỉ tăng rủi ro hết xăng giữa đường mà còn bào mòn bơm nhiên liệu – bộ phận nằm trong bình xăng và cần nhiên liệu xung quanh để được làm mát. Khi nó phải làm việc trong tình trạng gần khô, nhiệt độ tăng, hao mòn nhanh và có thể hỏng sớm, kéo theo chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều so với việc chịu khó đổ xăng sớm. Theo khuyến cáo kỹ thuật, người lái nên chủ động đổ xăng khi còn khoảng 1/4 bình thay vì “đánh cược” thêm vài chục km mỗi lần.
Giảm áp suất lốp, trôi dốc số N: vừa hao xăng vừa mất an toàn
Một số tài xế cố tình giảm áp suất lốp với hy vọng xe êm hơn, bám đường hơn. Về mặt cơ học, lốp non hơi làm tăng diện tích tiếp xúc và thay đổi hình dạng vùng chạm mặt đường, khiến lực cản lăn lớn hơn. Động cơ phải tiêu tốn thêm năng lượng chỉ để thắng lực cản này, mức tiêu thụ nhiên liệu vì thế tăng lên. Chưa kể, lốp thiếu áp suất còn sinh nhiệt nhiều hơn, giảm độ ổn định và ảnh hưởng khả năng điều khiển, đặc biệt khi chạy đường dài hoặc cao tốc. Đây không phải là cách lái xe hiệu quả mà là đánh đổi an toàn và chi phí xăng xe lấy chút cảm giác “êm”.
Một thói quen khác cũng nguy hiểm là chuyển về số N khi xuống dốc để xe “tự trôi cho tiết kiệm”. Nhiều người tin rằng cắt động cơ khỏi truyền động sẽ giảm tiêu thụ nhiên liệu, nhưng thực tế đây là một quan niệm thiếu chính xác và còn làm tăng rủi ro mất phanh động cơ. Trên đoạn đèo dài, phải dùng phanh chân liên tục khiến hệ thống phanh nóng lên, giảm hiệu quả và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Cách đúng là giữ cấp số phù hợp, tận dụng lực hãm của động cơ để duy trì tốc độ an toàn. Tiết kiệm nhiên liệu không thể đánh đổi bằng việc giảm kiểm soát chiếc xe.
