Trà uống hằng ngày không đồng nghĩa với trà an toàn
Trà thảo dược là thức uống được pha từ một hoặc nhiều nguyên liệu thực vật, nhưng thành phần và tác dụng có thể khác nhau đáng kể giữa các sản phẩm, nên không thể mặc định loại nào cũng an toàn để dùng thường xuyên. Điều cần nhớ là trà thông thường khác với sản phẩm có dược liệu nhằm nhuận tràng, giảm cân hoặc hỗ trợ điều trị bệnh. Trà nhuận tràng thường được giới thiệu để hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón, làm sạch đường ruột hoặc giảm cân; một số thành phần như phan tả diệp có thể kích thích nhu động ruột, nhưng không thích hợp để tự ý uống kéo dài.
Đi ngoài nhiều sau khi uống không chứng minh cơ thể đã thải độc hay giảm mỡ. Lạm dụng có thể gây đau bụng, tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải; trong một số trường hợp, thành phần thảo dược hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc còn có thể liên quan đến nguy cơ tổn thương gan. Đây không phải lý do để lo sợ mọi loại trà, mà là lời nhắc đừng đánh đồng lời quảng cáo với lợi ích đã được chứng minh.
Ba kiểu trà cần cảnh giác
Rủi ro không chỉ nằm ở trà nhuận tràng bị lạm dụng. Trà thảo dược không ghi rõ thành phần, liều lượng, nhà sản xuất hoặc nguồn gốc khiến người dùng khó biết mình đang uống gì; một số thảo dược còn có thể tác động đến gan, thận hoặc tương tác với thuốc. Tự nhiên không phải một cam kết an toàn, nhất là khi phối hợp nhiều loại, dùng liều cao hoặc uống liên tục.
Trà bị ẩm mốc, biến chất cũng không nên được giữ lại chỉ vì tiếc. Một số loại nấm mốc có thể sinh độc tố, trong đó có độc tố có nguy cơ gây tổn thương gan. Phơi nắng, rang lại hay tráng nước sôi không bảo đảm loại bỏ hết nguy cơ; hãy bỏ trà có dấu hiệu mốc hoặc thay đổi bất thường về mùi, màu. Mua lượng vừa phải và cất trong hộp kín, nơi khô ráo là lựa chọn hợp lý hơn.
Nước xạ đen không phải nước lọc
Xạ đen là dược liệu được dùng trong y học cổ truyền; một số nghiên cứu quan tâm đến các hợp chất như flavonoid và polyphenol. Nhưng sự quan tâm đến hoạt chất không đồng nghĩa với bằng chứng rằng uống nước xạ đen có thể phòng hay chữa bệnh. Một dược liệu có giá trị sử dụng cũng không vì thế mà phù hợp để uống liên tục như trà hoặc nước lọc.
Uống quá đậm hoặc quá nhiều không có cơ sở để được xem là hiệu quả hơn, và một số người có thể bị đau bụng, buồn nôn, đi ngoài hoặc mệt mỏi. Các hoạt chất trong dược liệu cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa hoặc tác dụng của một số thuốc. Vì vậy, đừng tự sắc thật đặc hay biến nước xạ đen thành thức uống hằng ngày chỉ vì nghe nói “mát”, “thải độc” hoặc “tốt cho gan”.
Dùng thận trọng, biết lúc nào cần hỏi chuyên môn
Người đang điều trị bệnh hoặc dùng thuốc kê đơn nên báo với bác sĩ, dược sĩ về mọi loại trà và dược liệu mình sử dụng. Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ em, người cao tuổi và người có nhiều bệnh nền cần đặc biệt tránh tự ý dùng xạ đen kéo dài; người điều trị ung thư không nên dùng dược liệu thay phác đồ được chỉ định. Với trà nhuận tràng, nếu táo bón kéo dài, đi ngoài ra máu, đau bụng bất thường hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đi khám thay vì tiếp tục tự xử lý bằng trà.
Nếu táo bón thường xuyên, hãy ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước và vận động phù hợp. Khi dùng sản phẩm mới mà xuất hiện buồn nôn kéo dài, mệt bất thường, vàng da hoặc vàng mắt, hãy ngừng sản phẩm nghi ngờ và tìm tư vấn y tế; đừng uống thêm trà khác với hy vọng giải độc gan.
Kết luận: ít tự ý hơn, an toàn hơn
Trà nhuận tràng dùng sai hoặc kéo dài, trà thảo dược không rõ thành phần và trà bị nấm mốc đều đáng cảnh giác vì có thể tiềm ẩn rủi ro cho gan. Nước xạ đen cũng là đồ uống từ dược liệu, không phải cứ uống nhiều là tốt. Hãy kiểm tra nguồn gốc, tránh sản phẩm biến chất, không tự tăng liều và hỏi người có chuyên môn nếu đang mắc bệnh, dùng thuốc hoặc muốn sử dụng lâu dài. Thận trọng không làm mất đi giá trị của dược liệu; nó giúp tránh biến một thói quen tưởng lành thành rủi ro sức khỏe.
