Từ xúc tiến đại trà đến chiến lược đầu tư xanh có địa chỉ
Đầu tư xanh Hà Tĩnh là định hướng chuyển dịch chính sách thu hút vốn sang ưu tiên các dự án năng lượng tái tạo, công nghệ sạch và công nghiệp giá trị gia tăng cao, gắn với quy hoạch không gian phát triển và cải cách hành chính số để vừa tăng trưởng công nghiệp, vừa giảm rủi ro môi trường và xã hội cho toàn tỉnh.
Điểm đáng nói ở Hà Tĩnh lúc này không phải là số lượng hội nghị xúc tiến, mà là cách tỉnh xoay trục khỏi tư duy “trải thảm mời gọi mọi dự án” sang chủ động chọn nhà đầu tư, chọn ngành và chọn không gian phát triển. Thay vì khuyến khích những ngành thâm dụng tài nguyên, mô hình mới tập trung vào năng lượng sạch, công nghiệp chế biến chế tạo hiện đại, dịch vụ cảng biển – logistics và các ngành công nghệ nguồn. Cách làm này gửi đi thông điệp rõ ràng: nhà đầu tư không chỉ cần vốn, mà phải mang theo công nghệ, quản trị xanh và khả năng liên kết với doanh nghiệp nội địa.
Ba trụ cột công nghiệp và trục thu hút FDI công nghệ cao
Hà Tĩnh đã xác định ba trụ cột để thu hút FDI thay vì mở cửa đồng loạt: công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn gắn với Khu kinh tế Vũng Áng – Sơn Dương; năng lượng sạch và hiệu quả; cảng biển – logistics – dịch vụ công nghiệp và chuỗi cung ứng. Đây là cấu trúc thể hiện rõ ưu tiên đầu tư xanh Hà Tĩnh, bởi cả ba trụ cột đều hướng tới giá trị gia tăng cao, ứng dụng công nghệ và hạn chế tối đa mô hình gia công lạc hậu, gây ô nhiễm.
Bên cạnh đó, tỉnh mở cửa chọn lọc cho trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện tử, điện toán đám mây, IoT, chuỗi khối, R&D và công nghệ sinh học. Sự ưu tiên này cho thấy thu hút FDI không còn là cuộc đua về ưu đãi, mà là cuộc tuyển chọn những nhà đầu tư có công nghệ nguồn. Về dài hạn, nếu Hà Tĩnh kiên định với nguyên tắc “không khuyến khích công nghệ lạc hậu, ô nhiễm”, tỉnh có cơ hội tránh được cái bẫy công nghiệp nặng bẩn mà nhiều địa phương đang phải trả giá.
Cải cách hành chính số: điều kiện để cam kết không nằm trên giấy
Để các dự án đầu tư xanh và năng lượng tái tạo không bị mắc kẹt trong thủ tục, Hà Tĩnh chọn đi bằng đôi chân: cải cách hành chính số song song với giải quyết “điểm nghẽn” tại hiện trường. Tỉnh đang xây dựng kho dữ liệu dùng chung DataHub kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời đã số hóa dữ liệu đất đai tại 100% đơn vị hành chính cấp xã với gần 2,8 triệu thửa đất. Thông tin địa chính, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và giá đất được chuẩn hóa theo tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống” để nhà đầu tư có thể tra cứu trọn hành trình dự án.
Ở cấp dự án, mô hình điều phối liên ngành ngay tại công trường ở Khu kinh tế Vũng Áng cho thấy một tư duy cải cách hành chính số theo hướng thực dụng: cơ quan quản lý, ngành xây dựng và điện lực cùng ngồi lại xử lý vướng mắc kỹ thuật, thay vì yêu cầu doanh nghiệp “chạy” hết nấc thủ tục. Cơ chế xử lý vướng mắc thông thường trong tuần và dứt điểm các dự án tồn đọng bằng giải pháp pháp lý rõ ràng là điểm khác biệt giữa khẩu hiệu cải cách và cải cách có hiệu quả.
Đồng hành sau cấp phép: từ giải phóng mặt bằng đến dòng vốn thứ cấp
Sự thay đổi quan trọng nhất trong tư duy thu hút FDI tại Hà Tĩnh là chuyển từ “xúc tiến đầu tư” sang “đồng hành để dự án thành công”. Ở Khu công nghiệp Bắc Thạch Hà (VSIP Hà Tĩnh), thay vì để chủ đầu tư tự thương thảo, hội đồng bồi thường xã cùng tổ công tác của tỉnh “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, công khai quyền lợi, kết hợp chính sách an sinh để người dân bàn giao mặt bằng sạch đúng thời hạn. Cách làm này không chỉ giúp dự án nhanh chóng san lấp và triển khai hạ tầng cốt lõi, mà còn xây dựng niềm tin xã hội – yếu tố thường bị xem nhẹ trong các chiến dịch thu hút vốn.
Khi hạ tầng kỹ thuật hoàn thành sớm, nhà đầu tư thứ cấp vào thuê đất sản xuất gần như ngay lập tức, tạo ra hàng nghìn việc làm và chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp xanh. Đó là minh chứng rằng thu hút đầu tư xanh Hà Tĩnh không dừng ở việc ký cam kết, mà ở chỗ tạo điều kiện cho dòng vốn thứ cấp chảy nhanh vào nhà xưởng, dây chuyền và việc làm. Nếu tỉnh duy trì cách đồng hành sát sao này, các khu công nghiệp mới như Gia Lách mở rộng, Hưng Long, Bắc Hồng Lĩnh… có cơ hội trở thành cực tăng trưởng bền vững chứ không là những khu đất công nghiệp bỏ trống.
Thách thức phía trước: chương trình môi trường và năng lực hấp thụ
Điểm thiếu trong bức tranh hiện nay là việc tích hợp mạnh mẽ hơn chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025 – 2030 vào chiến lược ưu tiên năng lượng tái tạo và công nghiệp công nghệ cao. Nếu mục tiêu là đầu tư xanh, Hà Tĩnh cần coi công nghiệp môi trường – từ xử lý chất thải, tuần hoàn tài nguyên đến dịch vụ tư vấn, đo lường khí thải – như một ngành kinh tế thực thụ, chứ không chỉ là chi phí tuân thủ.
Bên cạnh đó, nhu cầu lao động công nghiệp tăng mạnh là tín hiệu sản xuất tăng tốc, nhưng cũng phơi bày câu hỏi: liệu địa phương đã chuẩn bị đủ nguồn nhân lực kỹ năng cho các ngành trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, bán dẫn, năng lượng tái tạo hay chưa. Câu trả lời sẽ quyết định xem Hà Tĩnh có tận dụng được làn sóng thu hút FDI công nghệ cao hay phải chấp nhận các dự án kém chất lượng vì thiếu lựa chọn. Kết luận hợp lý lúc này là: chiến lược xoay trục sang đầu tư xanh và cải cách hành chính số đã đi đúng hướng, nhưng thành công thật sự phụ thuộc vào việc triển khai chương trình công nghiệp môi trường và đào tạo lao động có kỹ năng tương xứng.
