Thiết bị tiện ích cũng là điểm yếu an ninh
Thiết bị gia dụng thông minh là những vật dụng trong nhà kết nối internet, ứng dụng, dịch vụ đám mây hoặc mạng nội bộ để điều khiển và tự động hóa hoạt động thường ngày. Kết nối ấy mang lại tiện lợi, nhưng cũng mở thêm lối vào cho tin tặc nếu thiết bị có lỗ hổng hoặc được bảo vệ sơ sài. Tủ lạnh thông minh, camera an ninh và router Wi-Fi đều có thể trở thành mục tiêu khi nối mạng mà không được cấu hình an toàn.
Nguy cơ không chỉ nằm ở máy tính hay điện thoại. Tivi thông minh, chuông cửa có hình, hệ thống báo động, khóa cửa, bộ điều nhiệt và thiết bị sưởi cũng có thể bị nhắm tới. Đặc biệt, router là đầu mối kết nối nhiều thiết bị trong nhà; nếu router bị chiếm quyền, kẻ tấn công có thể tìm đường tới những thiết bị khác cùng mạng. Vì vậy, xem một món đồ là vô hại chỉ vì nó không chứa dữ liệu như điện thoại là cách nghĩ dễ khiến gia đình chủ quan.
Xâm nhập một thiết bị có thể ảnh hưởng cả ngôi nhà
Mật khẩu mặc định, phần mềm lỗi thời và lỗ hổng chưa được vá có thể giúp kẻ xấu chiếm quyền điều khiển, theo dõi sinh hoạt, đánh cắp dữ liệu hoặc biến thiết bị thành một phần của mạng máy tính ma. Camera có thể bị lợi dụng để quan sát bên trong nhà, còn thiết bị có micro có thể ghi âm. Tin tặc cũng có thể thay đổi cài đặt, bật hoặc tắt thiết bị, hay khiến chủ nhà mất quyền truy cập tài khoản. Đây không phải rủi ro chỉ tồn tại trên lý thuyết: đầu tháng 10/2026, các cuộc tấn công vào hệ thống làm lạnh của một số chuỗi siêu thị tại Pháp đã làm hỏng hàng hóa và gây hỏa hoạn ở một số cửa hàng.
Một vụ tấn công trong tháng đó ảnh hưởng hệ thống làm lạnh tại khoảng 400 siêu thị ở Pháp và gây thiệt hại hàng triệu euro; phương thức cụ thể vẫn đang được điều tra. Nguồn tin cho biết phần lớn thiết bị bị ảnh hưởng là dòng cũ, không còn được cập nhật bảo mật. Bài học cho gia đình không phải là mọi thiết bị sẽ bị tấn công, mà là một món đồ kết nối kém an toàn có thể làm suy yếu cả mạng nội bộ và quyền riêng tư.
Bảo mật nhà thông minh bắt đầu từ những việc cơ bản
Bảo mật nhà thông minh không cần bắt đầu bằng thiết bị đắt tiền hay kiến thức chuyên sâu; trước hết là kiểm tra những gì đang kết nối và cấu hình ra sao. Hãy đổi mật khẩu mặc định thành mật khẩu mạnh, riêng cho từng thiết bị, đồng thời bật xác thực hai yếu tố nếu dịch vụ hỗ trợ. Cập nhật phần mềm thường xuyên để nhận các bản vá bảo mật. Thiết bị đã hết thời gian hỗ trợ, đặc biệt là router, nên được cân nhắc thay thế vì có thể không còn nhận bản vá.
Tiếp theo, tắt chức năng truy cập từ xa nếu gia đình không cần dùng và tách mạng Wi-Fi dành cho thiết bị thông minh khỏi mạng dùng cho máy tính, điện thoại. Chỉ kết nối internet cho những thiết bị thực sự cần tính năng đó; rà soát định kỳ tài khoản và quyền truy cập camera. Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không lắp camera ở khu vực riêng tư. Những bước này không bảo đảm loại bỏ mọi nguy cơ, nhưng giúp hạn chế khả năng một thiết bị bị xâm nhập kéo theo các thiết bị khác.
Đừng đợi đến khi thiết bị có dấu hiệu bất thường
Kiểm tra định kỳ quan trọng hơn phản ứng muộn. Hãy xem lại danh sách thiết bị đang kết nối với router, gỡ những món không còn sử dụng và kiểm tra xem router có còn được nhà sản xuất hỗ trợ hay không. Nếu camera tự khởi động, đèn báo hoạt động khác thường hoặc cài đặt bị thay đổi, hãy ngắt kết nối mạng khi cần, đổi mật khẩu và liên hệ đơn vị hỗ trợ để kiểm tra.
Tủ lạnh thông minh hay camera không tự nhiên trở thành mối nguy; rủi ro tăng lên khi chúng được kết nối nhưng bị bỏ mặc với mật khẩu yếu, phần mềm cũ hoặc quyền truy cập không cần thiết. Gia đình nên xem router và mọi thiết bị nối mạng là một phần của hệ thống an ninh chung. Bảo vệ mạng ngay từ cấu hình ban đầu, duy trì cập nhật và loại bỏ thiết bị hết hỗ trợ là những việc thiết thực để giữ dữ liệu, sự riêng tư và các thiết bị trong nhà an toàn hơn.
