Vải tím mát hơn cotton trắng: nghịch lý mới của quần áo giải nhiệt
Vải tím mát Mặt trời là một loại vải chống nắng công nghệ được thiết kế với cấu trúc sợi đặc biệt để phản xạ phần lớn bức xạ Mặt trời đồng thời giải phóng nhiệt dưới dạng bức xạ hồng ngoại, giúp bề mặt vải và vùng da bên dưới mát hơn đáng kể so với vải cotton thông thường khi phơi dưới ánh nắng trực tiếp. Nhóm nhà khoa học từ Đại học Trịnh Châu và Đại học Adelaide đã phát triển loại vải tím này với mục tiêu giải bài toán khó: giữ màu sắc đậm nhưng vẫn phản xạ phần lớn năng lượng Mặt trời. Công trình được công bố trên một tạp chí khoa học chuyên về vật liệu, tập trung vào các giải pháp làm mát thụ động thay vì phải phụ thuộc vào điện hay thiết bị cơ khí. Dưới nắng, vải tím mới mát hơn cotton trắng thương mại tới 4,2°C và mát hơn cotton tím nhuộm thường tới 6,2°C.
Cơ chế làm mát: vải phản xạ năng lượng nhưng vẫn giữ màu tím đậm
Điểm đột phá của loại vải tím mát Mặt trời nằm ở cách nó vừa là vải phản xạ năng lượng, vừa là “ống xả nhiệt” cho cơ thể. Nhóm nghiên cứu tạo mạng lưới sợi cực nhỏ bằng kỹ thuật kéo sợi điện, bên trong là polyurethane nhiệt dẻo tích hợp khung kim loại – hữu cơ màu tím và hạt nano oxit kẽm. Khung kim loại – hữu cơ tạo màu, đồng thời hỗ trợ phát nhiệt dưới dạng bức xạ hồng ngoại, còn các hạt oxit kẽm kết hợp cấu trúc sợi siêu nhỏ giúp tán xạ ánh sáng chiếu tới. Nhờ đó, tấm vải dù mang màu tím vẫn phản xạ trung bình khoảng 87,6% bức xạ Mặt trời, đồng thời có độ phát xạ vùng hồng ngoại trung khoảng 96,4%. Nói cách khác, nó vừa chặn bớt nhiệt từ ngoài vào, vừa đẩy nhiệt từ cơ thể ra – một mô hình lý tưởng cho quần áo giải nhiệt trong khí hậu nắng nóng.
Từ phòng thí nghiệm ra ngoài trời: con số làm mát có ý nghĩa thế nào?
Đặt trong bối cảnh đời sống, mức chênh vài độ C không phải chi tiết kỹ thuật khô khan mà là khác biệt về cảm nhận nóng – mát của người mặc. Trong thử nghiệm ngoài trời, dưới ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ của vải tím mới thấp hơn 4,2°C so với cotton trắng thương mại và thấp hơn tới 6,2°C so với cotton tím nhuộm thông thường. Khi đặt trên bề mặt mô phỏng da người, vùng được phủ bằng vật liệu mới có thể mát hơn vùng không che phủ tới 8°C vào một số thời điểm trong ngày, trong khi cotton trắng chỉ giúp giảm tối đa khoảng 4,6°C và cotton tím thường khoảng 2,8°C. Đây là mức chênh đủ để giảm cảm giác nóng rát, đặc biệt với người làm việc dưới nắng lâu. Đáng chú ý, vật liệu vẫn nhẹ, mềm dẻo, có thể kéo giãn và cho hơi nước đi qua – yếu tố sống còn với bất kỳ dòng quần áo giải nhiệt nào.
Vải tím công nghệ: bổ sung mới cho tủ đồ chống nắng
Về mặt ý tưởng, vải tím mát Mặt trời đặt nền móng cho một thế hệ vải chống nắng công nghệ mới: không còn bị giới hạn ở màu trắng hay màu rất nhạt để đạt hiệu ứng mát. GS Jun Ma nhận định kết quả cho thấy vật liệu làm mát không nhất thiết phải đánh đổi màu sắc để đạt hiệu quả, khi một tấm vải vẫn có thể mang màu tím đậm mà phản xạ phần lớn năng lượng Mặt trời đồng thời giải phóng nhiệt hiệu quả. Thậm chí, nguyên lý này có thể mở rộng sang những màu khác nếu thay đổi vật liệu tạo màu và cấu trúc quang học phù hợp. Nếu được đưa vào sản xuất đại trà với chất lượng ổn định, người dùng có thể có thêm lựa chọn quần áo giải nhiệt đa sắc, kết hợp phong cách thời trang với chức năng mát hơn, thay vì phải chấp nhận chỉ mặc đồ sáng màu trong ngày nắng gắt.
Tương lai nào cho vải chống nắng công nghệ màu sắc?
Dù đầy hứa hẹn, vải tím mát Mặt trời vẫn ở giai đoạn nghiên cứu. Còn nhiều câu hỏi ngỏ: giá thành, khả năng sản xuất quy mô lớn, độ bền khi may thành quần áo và hiệu quả với cơ thể người trong điều kiện sử dụng thực tế vẫn cần được kiểm chứng thêm trước khi loại “vải chống nóng có màu” này xuất hiện rộng rãi trên thị trường. Các thử nghiệm hiện tại cho thấy sau 50 chu kỳ giặt, khả năng làm mát vẫn được duy trì, và khi lão hóa bằng tia cực tím tương đương khoảng 108 ngày phơi ngoài trời, đặc tính quang học không suy giảm đáng kể. Đó là nền tảng tốt để tiếp tục phát triển. Quan điểm cá nhân: nếu các rào cản kỹ thuật và sản xuất được giải quyết, vải phản xạ năng lượng nhiều màu có thể trở thành lớp “áo giáp mỏng” trong cuộc sống nắng nóng, bổ sung mạnh mẽ cho hệ sinh thái quần áo giải nhiệt hiện nay.
