Mầm non quá tải là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm ngay?
Mầm non quá tải là tình trạng cơ sở mầm non nhận số trẻ vượt quá quy mô trẻ em cho phép trong giấy phép hoạt động, dẫn đến mật độ trẻ trên diện tích lớp học, sân chơi và trên mỗi giáo viên cao hơn chuẩn, từ đó làm giảm chất lượng chăm sóc – giáo dục và làm tăng nguy cơ mất an toàn trẻ mầm non ở mọi khía cạnh sức khỏe, tâm lý và an ninh hàng ngày. Ở TP.HCM, câu chuyện này không còn là cảnh báo chung chung mà đã được lượng hóa bằng những con số rất cụ thể. Theo quy định, mỗi cơ sở mầm non độc lập không được có quá 70 trẻ. Thế nhưng đến ngày 13.10.2026, vẫn còn 87 cơ sở mầm non độc lập vượt ngưỡng này, trong đó 15 cơ sở có trên 100 trẻ. Khi một nơi được thiết kế cho 70 trẻ nhưng phải “gánh” hơn 100, phụ huynh không thể hy vọng vào một môi trường an toàn và chất lượng.
Những con số biết nói: Quy mô vượt trần và lỗ hổng quản lý
Điểm tích cực là đã có 168 cơ sở mầm non độc lập từng vượt quy mô chủ động điều chỉnh, trong đó 154 cơ sở từng trên 70 trẻ và 14 cơ sở từng trên 100 trẻ đã giảm xuống dưới 70 trẻ. Nhưng bức tranh tổng thể vẫn đáng lo: trong 87 cơ sở còn vi phạm, 72 cơ sở đang chăm sóc từ 71–100 trẻ và 15 cơ sở trên 100 trẻ. Đáng nói hơn, 24 cơ sở trong nhóm 71–100 trẻ vẫn giữ nguyên quy mô, và 40 cơ sở mới phát sinh tình trạng vượt 70 trẻ. Điều này cho thấy việc chấn chỉnh chưa đủ sức răn đe, và mầm non quá tải đang dịch chuyển từ nơi bị “soi” sang những điểm mới. Song song đó, có cơ sở quy mô trường nhưng dữ liệu lại thể hiện là cơ sở độc lập và ngược lại, thông tin tên gọi, loại hình, quy mô chưa được cập nhật thống nhất. Khi dữ liệu quản lý còn lỏng, phụ huynh càng khó nhìn rõ rủi ro.
Quá tải ảnh hưởng gì đến an toàn và chất lượng học của trẻ?
Ở lứa tuổi mầm non, mỗi cái ngã, mỗi lần sặc thức ăn hay một phút lơ là của giáo viên đều có thể để lại hậu quả lâu dài. Nhiều trẻ trong một phòng học đồng nghĩa giáo viên khó bao quát, khó quan sát từng biểu hiện bất thường, từ sốt, ho đến xung đột giữa các bé. Các cơ quan quản lý đã nhấn mạnh rằng điều kiện chăm sóc và giám sát có ý nghĩa trực tiếp đối với sự an toàn, sức khỏe và phát triển của trẻ. Khi cơ sở mầm non quá tải, tỷ lệ giáo viên/trẻ bị kéo giãn, thời gian trò chuyện, chơi và hướng dẫn cá nhân bị cắt giảm, chất lượng hoạt động giáo dục khó đảm bảo. Không chỉ vậy, cơ sở vật chất, lối thoát hiểm, khu vệ sinh, khu bếp… vốn được thiết kế cho một quy mô nhất định sẽ bị “quá tải kỹ thuật”, làm tăng nguy cơ mất an toàn trẻ mầm non, từ cháy nổ, ngộ độc thực phẩm đến lây nhiễm bệnh.
Nhà nước đang làm gì và vì sao phụ huynh phải theo sát?
Trước thực trạng này, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã có văn bản gửi UBND các phường, xã, đặc khu yêu cầu rà soát công tác quản lý cơ sở mầm non độc lập. Các địa phương phải kiểm tra thực tế hồ sơ pháp lý, giấy phép hoạt động, số nhóm lớp, số trẻ và điều kiện bảo đảm an toàn, đồng thời xác định rõ cơ sở chưa khắc phục và các trường hợp mới phát sinh, phân loại mức độ vi phạm, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm. Cơ sở vượt quy mô phải xây dựng phương án, lộ trình khắc phục cụ thể, điều chỉnh hoạt động theo đúng điều kiện được cấp phép, không được tiếp tục tuyển sinh vượt quy mô. Nghe thì có vẻ đầy đủ, nhưng nếu phụ huynh đứng ngoài cuộc, mọi nỗ lực chấn chỉnh rất dễ bị “xì hơi” theo thời gian. Sức ép từ người gửi con mới là động lực buộc các cơ sở mầm non độc lập tôn trọng quy mô trẻ em cho phép.
Kết luận: Quyền lợi của trẻ bắt đầu từ lựa chọn của cha mẹ
Việc kiểm tra, chấn chỉnh các cơ sở mầm non độc lập không chỉ là câu chuyện đưa con số về đúng quy định, mà là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em, đồng thời nâng cao trách nhiệm của những người cung cấp dịch vụ chăm sóc, giáo dục mầm non. Nhưng pháp luật chỉ phát huy tác dụng khi phụ huynh coi an toàn trẻ mầm non là tiêu chí không thể thương lượng. Bất cứ dấu hiệu mầm non quá tải nào – lớp đông bất thường, sân chơi chật, giáo viên luôn quá tải – đều là lời nhắc phải đặt câu hỏi và yêu cầu giải trình. Khi cha mẹ kiên quyết nói không với cơ sở mầm non độc lập vượt quy mô, thị trường sẽ buộc phải ưu tiên những nơi tôn trọng quy mô trẻ em cho phép. Quyền lợi của con bắt đầu từ quyết định gửi gắm của chính gia đình.
