Đêm sáng như ngày giữa làng hoa
Chong đèn hoa cúc là cách người trồng bổ sung ánh sáng ban đêm để duy trì sinh trưởng, hạn chế cây ra nụ sớm và chủ động căn thời điểm hoa nở phục vụ Tết. Tại Nghĩa Hiệp, xã Vệ Giang, Quảng Ngãi, cách làm ấy biến những luống cúc xanh thành dải sáng nổi bật giữa màn đêm. Từ trên cao, hàng nghìn bóng điện phủ ánh vàng trắng lên vùng trồng hoa ven sông Vệ, tạo nên cảnh tượng vừa đẹp mắt vừa cho thấy công việc vụ Tết đã vào guồng. Ánh sáng không phải vật trang trí: đó là công cụ để người trồng điều chỉnh nhịp phát triển của cây trước thời tiết khó lường. Nhìn những mảng sáng nối tiếp nhau, có thể thấy quy mô của một mùa hoa không chỉ nằm ở số chậu được trồng, mà còn ở sự kiên trì chăm nom suốt nhiều tháng.
Chăm hoa suốt đêm, canh từng chặng sinh trưởng
Đèn điện trồng hoa thường được bật sau khi cây con bén rễ, khoảng 3-5 ngày sau khi xuống giống. Ở Nghĩa Hiệp, hệ thống chiếu sáng hoạt động từ 18 giờ đến 5 giờ sáng hôm sau, thường được đóng ngắt bằng rơ-le tự động. Người trồng duy trì việc chong đèn từ khoảng tháng 8 âm lịch đến giữa tháng 11 âm lịch; khi cây cao khoảng 70-80 cm, họ ngừng chiếu sáng để cây chuyển sang hình thành nụ. Ông Nguyễn Văn Đông, 45 tuổi, năm nay trồng 800 chậu cúc phục vụ thị trường Tết; riêng gia đình ông chi khoảng 1 triệu đồng tiền điện mỗi tháng để thắp sáng vườn. Dẫu phát sinh chi phí, việc điều tiết ánh sáng là lựa chọn khó bỏ: hoa nở sớm hoặc muộn đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của cả vụ.
Ánh đèn chỉ là một phần trong công việc. Người trồng còn tưới nước, bón phân, tỉa tán và theo dõi sâu bệnh, có khi phải xử lý vườn ngay trong đêm. Sau nhiều tháng chăm sóc, từng chậu hoa là kết quả của việc canh thời điểm chính xác, chứ không chỉ là thành quả của một hệ thống bóng điện. Đến đầu tháng 12 âm lịch, nhà vườn bắt đầu lặt nụ, trong lúc thương lái tìm đến xem hoa và đặt cọc. Bởi vậy, những người chăm cúc phải vừa giữ cây phát triển đồng đều, vừa tính trước chặng cuối để hoa bung nở đúng dịp.
Quy mô của thủ phủ cúc Tết miền Trung
Hai ghi nhận về Nghĩa Hiệp cùng phác họa một vùng trồng cúc quy mô lớn: Vệ Giang được xem là thủ phủ hoa cúc Tết của miền Trung, với khoảng 30 ha cúc phục vụ thị trường Tết và sản lượng mỗi mùa có thể lên đến hàng trăm nghìn chậu. Một ghi nhận mô tả những cánh đồng sáng rực với hàng nghìn bóng điện; ghi nhận còn lại cho biết hàng trăm nghìn bóng được thắp đồng loạt. Dù cách diễn đạt khác nhau, cả hai đều cho thấy ánh sáng ban đêm đã trở thành dấu ấn của làng hoa trong mùa chuẩn bị. Quy mô ấy cũng gắn với thương hiệu địa phương: tháng 1/2023, nhãn hiệu “Hoa Nghĩa Hiệp” được công nhận cho nhóm sản phẩm gồm hoa hồng, hoa cúc và hoa dạ yến thảo.
Sức hút của khung cảnh rực sáng nằm ở sự tương phản giữa vẻ lung linh nhìn từ xa và nhịp lao động lặng lẽ bên dưới. Mỗi luống cúc cần người chăm, mỗi bóng đèn góp phần giữ cây đúng nhịp, còn người trồng phải chịu rủi ro nếu thời điểm nở lệch khỏi dịp Tết. Vì thế, chong đèn không chỉ là kỹ thuật canh hoa mà còn là hình ảnh cô đọng về sự cần mẫn của nhà vườn. Những dải sáng ở Nghĩa Hiệp báo hiệu mùa xuân đang được chuẩn bị từ rất lâu trước khi những bông cúc đầu tiên bung nở.
