Từ dự án hợp tác Việt–Đức đến đội ngũ chuyên gia chuyển đổi số đầu tiên
Dự án Chuyên gia Chuyển đổi số (DCE) là chương trình hợp tác Việt–Đức nhằm xây dựng đội ngũ chuyên gia chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp, đào tạo giáo viên kỹ thuật số và cán bộ quản lý có năng lực tổ chức, dẫn dắt và triển khai môi trường học tập số tại các cơ sở dạy nghề, từ đó góp phần chuẩn bị lực lượng lao động trước những thay đổi nhanh của công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Buổi lễ tổng kết dự án và trao chứng chỉ quy tụ đại diện WUS, HLFT (trực tuyến), Ban Giám hiệu Trường Đại học Việt Đức cùng lãnh đạo, học viên từ hơn 20 cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại TP.HCM. Đây không chỉ là một lễ trao bằng, mà là tuyên bố rằng giáo dục nghề nghiệp Việt Nam đã có lớp chuyên gia chuyển đổi số đầu tiên do chính mình đào tạo và đồng hành bởi đối tác Đức. Khóa học kéo dài hơn hai năm được tổ chức như một chương trình hợp tác giữa VGU, WUS và HLFT, đặt nền cho mô hình hợp tác Việt Đức bền vững trong đào tạo nguồn nhân lực số.
Bốn năm thách thức: vì sao DCE là dự án đáng giá cho giáo dục nghề nghiệp?
Nhìn lại chặng đường bốn năm, điều đáng nói nhất của DCE không phải ở số lượng 70 lượt học viên được cấp chứng chỉ, mà ở cách dự án đối diện và vượt qua thách thức để thay đổi nhận thức trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Ngay từ giai đoạn đầu, việc kết nối với các cơ sở dạy nghề gặp nhiều khó khăn; một số trường cho rằng đã tự chủ tốt và chưa cần thêm đào tạo về chuyển đổi số. Chính thái độ “chưa cần” đó cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp thường bị hiểu hẹp là chuyện hạ tầng kỹ thuật, chứ không phải là câu chuyện con người và tổ chức. Khi triển khai, dự án còn phải xử lý rào cản ngôn ngữ, múi giờ, phương pháp giảng dạy – học tập và khoảng cách địa lý giữa hoạt động trực tuyến và trực tiếp. Việc VGU kiên trì bám sát cam kết với Bình Dương, rồi từng bước mở rộng phạm vi sang Đông Nam Bộ và TP.HCM là minh chứng cho một chiến lược chuyển đổi số đi từ vùng, từ trường nghề, thay vì chỉ nói chung chung ở tầm quốc gia.
Từ cẩm nang đến lớp học số: tác động cụ thể lên giáo viên và người học
Giá trị thực sự của dự án nằm ở chỗ giáo viên và cán bộ quản lý nghề nghiệp không chỉ học kiến thức công nghệ, mà được đặt vào vai trò chuyên gia chuyển đổi số ngay trong môi trường làm việc của mình. Giai đoạn 1 của DCE xây dựng 12 bộ cẩm nang hướng dẫn chuyển đổi số, và sang giai đoạn 2, các cẩm nang này được đưa thẳng vào thực tế quản trị, giảng dạy tại từng đơn vị. Điểm nhấn là chương trình tư vấn chuyên sâu, dài hạn từ chuyên gia Viện Hessen, nơi học viên thực hành trực tiếp công cụ số và AI để biên soạn bài giảng, cá nhân hóa nội dung và tối ưu hóa quản lý. Theo Ban quản lý dự án, khóa học đạt tỷ lệ hài lòng 100%, trong đó 90% học viên cho biết đã áp dụng kiến thức vào công việc hằng ngày. Nói cách khác, DCE không dừng ở đào tạo giáo viên kỹ thuật số trên giấy, mà tác động đến từng giờ học, từng quy trình quản trị trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp thông qua mô hình "Lớp học số" tại 12 đơn vị và chuẩn hóa 5 trụ cột: tổ chức, nhân sự, bài giảng, kỹ thuật và hợp tác.
Chiến lược dài hạn: chuyên gia chuyển đổi số trong bức tranh nguồn nhân lực số
DCE không phải một dự án đơn lẻ, mà là mảnh ghép trong chiến lược rộng hơn về phát triển nguồn nhân lực số, được xây dựng trên nền hợp tác Việt Đức trong giáo dục và phát triển nhân lực. Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp thu nhập cao, dẫn đầu khu vực về công nghệ số vào năm 2045, đồng thời hướng tới lực lượng lao động công nghệ số hơn ba triệu người vào năm 2030. Trong bối cảnh thị trường lao động chịu tác động mạnh của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và công nghệ số, giáo dục nghề nghiệp có vai trò trực tiếp chuẩn bị kỹ năng tương lai cho người học. TS. Kambiz Ghawami nhấn mạnh rằng những học viên hoàn thành chương trình sẽ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bởi "chuyển đổi số không chỉ bắt đầu từ công nghệ. Nó bắt đầu từ con người". Khi các chuyên gia chuyển đổi số này trở về trường, họ không chỉ mang về công cụ mới, mà còn mang theo năng lực tổ chức để triển khai và dẫn dắt chuyển đổi số tại đơn vị.
Sau chứng chỉ: trách nhiệm của 70 chuyên gia và bài toán nhân rộng
Với hơn 70 cán bộ quản lý và giảng viên từ 22 lượt cơ sở tham gia trong hai giai đoạn 2023–2024 và 2024–2026, dự án DCE đã hình thành một mạng lưới chuyên gia chuyển đổi số giáo dục nghề nghiệp ở Bình Dương và TP.HCM. Ông Hà Thúc Viên khẳng định đội ngũ học viên đã trở thành những chuyên gia chuyển đổi số thực thụ, đạt chuẩn quốc tế và sẵn sàng chuyển từ vai trò người học sang người hướng dẫn. Điều đó cũng có nghĩa là giai đoạn tiếp theo không còn nằm trong khuôn khổ dự án, mà nằm trong tay chính 70 chuyên gia này. Nếu họ trở thành "đại sứ chuyển đổi số" đúng như lời kêu gọi, nhân rộng mô hình lớp học số và năm trụ cột chuyển đổi số tại đơn vị, DCE sẽ tiếp tục sống trong từng khóa học nghề mới. Ngược lại, nếu chứng chỉ bị treo trên tường nhiều hơn được dùng để cải tổ chương trình, thì thành công hiện tại sẽ chỉ dừng lại ở con số. Kết thúc dự án, câu hỏi còn lại không phải "DCE đã làm được gì", mà là "Giáo dục nghề nghiệp sẽ làm gì với đội ngũ chuyên gia chuyển đổi số mình đang có?"
