Quyền thay pin được đưa vào thiết kế
Pin tháo rời là loại pin được thiết kế để người dùng cuối có thể mở thiết bị và thay pin bằng công cụ cơ bản, thay vì phải xử lý lớp keo cố định hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ sửa chữa của hãng. Đây là thay đổi đáng chú ý vì pin chai thường biến một chiếc điện thoại còn dùng tốt thành lý do để mua máy mới.
Từ ngày 18/2/2027, smartphone và máy tính bảng mới lưu hành tại thị trường EU thuộc diện áp dụng phải cho phép người dùng tự mở và thay pin bằng dụng cụ cơ bản như tua vít. Quy định pin EU nhắm đến kiểu lắp pin bằng keo gia nhiệt hoặc hóa chất tẩy dung môi, vốn khiến việc tự sửa chữa khó khăn. Điểm đáng ủng hộ không nằm ở chuyện hoài niệm về điện thoại nắp lưng tháo được, mà ở việc pin — một linh kiện hao mòn — không còn buộc người dùng phải bỏ cả thiết bị.
Thay pin có thể kéo dài đời máy
Với người dùng, lợi ích thiết thực nhất là có thêm lựa chọn khi pin xuống cấp: thay pin điện thoại để tiếp tục dùng máy, thay vì đổi thiết bị chỉ vì thời lượng pin không còn đáp ứng nhu cầu. Nếu pin được thay trong vài phút, một chiếc smartphone vẫn hoạt động tốt ở những bộ phận khác có thể phục vụ thêm nhiều năm. Đó là hướng sửa chữa smartphone hợp lý hơn cả về chi phí lẫn lượng rác thải.
Nhà sản xuất phải duy trì nguồn pin thay thế với giá hợp lý ít nhất 5 năm kể từ ngày thiết bị được bán ra; nếu cần dụng cụ chuyên biệt để tháo máy, hãng phải cung cấp miễn phí cho khách hàng. EU ước tính người tiêu dùng có thể tiết kiệm hàng chục tỷ euro vào năm 2030 nhờ giảm việc đổi điện thoại liên tục. Tuy vậy, đây mới là mức tiết kiệm dự kiến: thông tin được nêu chưa giải thích rõ cách tính, cũng chưa cho thấy quy định sẽ được thực thi thế nào để bảo đảm pin thay thế thực sự dễ mua và sửa chữa thuận tiện.
Thiết kế dễ sửa cần đi cùng độ bền
Lo ngại lớn nhất là máy sẽ dày hơn hoặc mất khả năng chống nước khi không còn được dán kín như trước. Đây không phải đánh đổi có thể gạt sang một bên: một chiếc điện thoại dễ mở nhưng dễ hỏng vì nước sẽ khiến người dùng thất vọng. Tài liệu nguồn cho rằng cấu trúc mô-đun, vít và gioăng cao su có thể giúp thiết bị chống bụi, nước, dù thân máy có thể dày thêm đôi chút.
Nguồn cũng nêu ngoại lệ hẹp cho thiết bị có pin gắn cố định: pin phải giữ ít nhất 80% dung lượng sau 1.000 chu kỳ sạc và thiết bị phải đạt chuẩn chống nước, bụi IP67. Cùng với đó là đề cập đến hộ chiếu pin kỹ thuật số, cho phép xem thông tin sức khỏe pin, vật liệu và phát thải qua mã QR. Những chi tiết này cho thấy khả năng thay pin không phải giải pháp duy nhất; nhưng ngoại lệ cũng cần được kiểm soát chặt, nếu không hãng có thể xem chuẩn pin bền là lối thoát khỏi thiết kế dễ sửa.
Thước đo thật sự là pin thay thế có đến tay người dùng
Quy định này còn gắn việc sửa chữa với mục tiêu thu gom và tái chế pin. Tỷ lệ thu gom pin thiết bị được đặt mục tiêu 63% vào cuối năm 2027 và 73% vào năm 2030; tỷ lệ thu hồi lithium phải đạt 50% vào năm 2027, rồi tăng lên 80% vào năm 2031. Những mốc này nhấn mạnh rằng pin dễ tháo vừa có thể kéo dài tuổi thọ máy, vừa giúp xử lý pin thải an toàn hơn.
Tác động có thể vượt khỏi châu Âu nếu các hãng chọn một thiết kế chung cho nhiều thị trường, nhưng đó vẫn là khả năng chứ chưa phải kết quả chắc chắn. Với người mua, điều đáng theo dõi không chỉ là nắp máy có mở được hay không: pin có sẵn trong thời hạn cam kết, giá có hợp lý và quy trình thay có thực sự đơn giản hay không mới quyết định quyền sửa chữa có ý nghĩa. Quy định pin EU là bước tiến đúng hướng; hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách triển khai và mức độ các hãng chịu trách nhiệm với sản phẩm sau khi bán.
