Từ người bán thuốc đến mắt xích điều trị bệnh nhân
Vai trò dược sĩ cộng đồng là sự chuyển dịch từ hình ảnh người “bán thuốc” thuần túy sang vị trí chuyên gia điều trị tiếp xúc sớm với người bệnh, vừa đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, vừa tư vấn chăm sóc sức khỏe gia đình toàn diện, trở thành mắt xích quan trọng kết nối phòng khám, bệnh viện với đời sống hằng ngày của bệnh nhân. Trong hệ thống nhà thuốc hiện đại, gần 6.000 dược sĩ đang góp phần đưa kiến thức dược và các giải pháp chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân qua mạng lưới gần 1.200 nhà thuốc trên toàn quốc. Điều này phản ánh một quan điểm rõ ràng: nếu vẫn coi dược sĩ chỉ là người cung ứng và cấp phát thuốc, chúng ta đang lãng phí một nguồn lực chuyên môn có khả năng tham gia sâu vào quá trình điều trị, lắng nghe, sàng lọc và hướng dẫn người bệnh ngay từ những triệu chứng đầu tiên.
Dược sĩ như “người gác cổng” của sử dụng thuốc an toàn
Mô hình “ra hiệu thuốc kể bệnh” phổ biến ở Việt Nam khiến dược sĩ cộng đồng trở thành chốt chặn cuối cùng trước khi thuốc đi vào cơ thể người bệnh. Điều này vừa là cơ hội, vừa là sức ép trách nhiệm. Dược sĩ là những chuyên gia được đào tạo bài bản để nhận diện các nguy cơ mà người bệnh thường bỏ qua: chức năng gan thận suy giảm, cơ địa, bệnh nền, tiền sử dị ứng và các nhóm đối tượng đặc biệt như trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi. Khi tiếp nhận đơn thuốc, họ cần “giải phẫu” liều dùng, đặt thêm câu hỏi, sàng lọc tương tác bất lợi, từ chối những chỉ định nguy hiểm và hướng bệnh nhân tới khám bác sĩ khi cần. Sử dụng thuốc an toàn không phải khẩu hiệu trừu tượng mà là chuỗi quyết định nhỏ hằng ngày tại quầy thuốc – nơi một lời tư vấn dược phẩm đúng lúc có thể ngăn một biến chứng thảm khốc.
Trao quyền cho dược sĩ: từ đào tạo đến công nghệ
Chủ đề “Trao quyền cho dược sĩ vì một tương lai khỏe mạnh hơn” được công bố trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh không lây nhiễm gia tăng, buộc hệ thống y tế phải tái phân bổ vai trò các lực lượng tuyến đầu. Với dược sĩ, trao quyền không chỉ là lời tôn vinh mà phải trở thành chương trình cụ thể: cập nhật kiến thức liên tục, trang bị công cụ và công nghệ, kết nối chặt chẽ với bác sĩ và bệnh viện. Một hệ thống nhà thuốc đã bắt đầu xây dựng “hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe thuận tiện, tin cậy dành cho người Việt”, sử dụng trợ lý AI, nhắc dùng thuốc, quản lý thông tin sức khỏe để dược sĩ theo dõi người bệnh tốt hơn. Trích dẫn đáng chú ý từ chính đơn vị này: “Tại đây, gần 6.000 dược sĩ cùng mạng lưới gần 1.200 nhà thuốc tạo nền tảng để hệ thống mở rộng vai trò trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng”. Đây là bước chuyển từ cung ứng sản phẩm sang đồng hành trên hành trình sống khỏe.
Hơn 1.200 dược sĩ học cách chăm sóc cả gia đình
Một trong những tín hiệu đáng mừng là sự xuất hiện của các chương trình đào tạo chuyên sâu về chăm sóc sức khỏe gia đình, thay vì chỉ dừng ở kiến thức thuốc đơn lẻ. Hội thảo “PharmAcademy 2026” với chuyên đề “Xây dựng nền tảng sức khỏe – Nâng tầm chất lượng sống gia đình” đã thu hút hơn 1.200 dược sĩ tại Hà Nội và 22 điểm cầu trên toàn quốc, cung cấp kiến thức về sức khỏe trẻ nhỏ, phụ nữ và phục hồi sau bệnh. Ba chuyên đề trọng tâm xoay quanh hệ vi sinh đường ruột đầu đời, chăm sóc xương cho phụ nữ mang thai, cho con bú và phục hồi mệt mỏi, suy giảm đề kháng sau đợt bệnh. Đây không chỉ là khóa học kỹ năng, mà là bước khẳng định dược sĩ có thể trở thành người tư vấn dược phẩm và sức khỏe gia đình, giúp người dân đơn giản hóa việc tự chăm sóc, thay vì chạy theo những lời mách bảo thiếu cơ sở.
Kết luận: Muốn cộng đồng khỏe, phải tôn trọng tiếng nói dược sĩ
Nếu chấp nhận thực tế người dân sẽ tiếp tục “ra hiệu thuốc kể bệnh”, cách trách nhiệm nhất là nâng vai trò dược sĩ cộng đồng lên ngang tầm một “người gác cổng” của sử dụng thuốc an toàn. Họ đang được trao thêm công cụ, kiến thức, từ các chương trình hợp tác chuyên môn với bệnh viện, hiệp hội, hãng dược đến những hội thảo nâng tay nghề và năng lực tư vấn tại nhà thuốc. Nhưng trao quyền cho dược sĩ sẽ vô nghĩa nếu xã hội vẫn xem nhẹ lời khuyến cáo của họ, tiếp tục lạm dụng kháng sinh, “xã hội hóa” đơn thuốc và tin vào thực phẩm chức năng vô hại. Muốn chăm sóc sức khỏe gia đình tốt hơn, mỗi người cần thay đổi một thói quen rất cụ thể: không tự ý dùng thuốc, không dùng đơn thuốc cũ, và coi cuộc trò chuyện với dược sĩ là bước đầu của hành trình điều trị, chứ không phải giải pháp thay thế cho thăm khám chuyên khoa.
