Y học chính xác ung thư: từ khái niệm đến bước ngoặt tại Nghệ An
Y học chính xác ung thư là cách tiếp cận điều trị và chẩn đoán dựa trên dữ liệu sinh học phân tử, dấu ấn sinh học và đặc điểm khối u của từng bệnh nhân, thay vì áp dụng một phác đồ chung cho mọi người, nhằm nâng cao độ chính xác, hiệu quả điều trị và chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư. Đây không còn là thuật ngữ mang tính lý thuyết mà đang bước vào giai đoạn thực hành mạnh mẽ tại Việt Nam. Ngày 15/8, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An phối hợp cùng Hội Ung thư Việt Nam và Sở Y tế Nghệ An tổ chức Hội nghị Khoa học lần thứ X với chủ đề “Ứng dụng y học chính xác trong chẩn đoán, điều trị ung thư: Từ nghiên cứu đến thực hành”. Hơn 700 đại biểu, chuyên gia trong nước và quốc tế cùng hội tụ để bàn về cách đưa tiến bộ khoa học đến ngay giường bệnh.
Khoảng cách giữa nghiên cứu và thực hành: Việt Nam không còn đứng ngoài cuộc
Theo GLOBOCAN 2024, Việt Nam ghi nhận hơn 177.000 ca ung thư mắc mới và khoảng 111.000 ca tử vong, nhắc chúng ta rằng mọi cuộc thảo luận khoa học đều gắn với sinh mạng con người. Tại Nghệ An, gần 50 đơn vị, hơn 700 đại biểu và 135 báo cáo viên tham gia 10 phiên làm việc về dữ liệu thực tế trong điều trị, sinh học phân tử, phẫu thuật, xạ trị hiện đại, nội soi công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán hình ảnh. Đây không đơn thuần là một hội nghị “cho có” mà là nỗ lực rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực hành, đưa bằng chứng khoa học và công nghệ mới vào chăm sóc bệnh nhân ung thư. Ý nghĩa quan trọng là: người bệnh không phải chờ đợi quá lâu để được hưởng lợi từ y học chính xác ung thư, thay vì chỉ nghe đến nó qua báo cáo và hội thảo.
Cá nhân hóa điều trị: chìa khóa giảm tử vong, nhưng không chỉ là công nghệ
Y học chính xác đang thay đổi cách tiếp cận từ “một phác đồ cho nhiều người” sang quyết định điều trị dựa trên dữ liệu sinh học phân tử, dấu ấn sinh học, đặc điểm khối u, hình ảnh học và đáp ứng từng bệnh nhân. Đây chính là điều trị ung thư cá nhân hóa ở cấp độ thực tế: mỗi người bệnh là một bộ dữ liệu riêng, không còn là một con số trong thống kê. Nhưng như Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, giá trị của y học không chỉ nằm ở công nghệ hay kỹ thuật mới, mà ở việc những tiến bộ ấy giúp người bệnh được phòng bệnh, phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và sống khỏe mạnh hơn. Cuộc chiến chống ung thư phải bắt đầu trước khi người dân trở thành bệnh nhân, bằng kiểm soát yếu tố nguy cơ, tiêm chủng, sàng lọc và chẩn đoán ung thư sớm, đồng thời xây dựng dữ liệu ung thư chính xác, liên thông để phục vụ y học chính xác.
Công nghệ methyl hóa DNA: bước tiến mới cho chẩn đoán ung thư sớm phụ khoa
Trong bức tranh y học chính xác ung thư, công nghệ methyl hóa DNA nổi lên như một điểm sáng cho phát hiện sớm ung thư phụ khoa. Tại một hội thảo khoa học về “Phát hiện sớm ung thư phụ khoa trong kỷ nguyên sinh học phân tử – Vai trò của methyl hóa DNA”, các chuyên gia Sản phụ khoa, Ung bướu và Di truyền đã tập trung vào những tiến bộ của công nghệ này. Pap smear, xét nghiệm HPV và siêu âm đã giúp tầm soát nhiều năm qua, nhưng còn hạn chế trong phân tầng nguy cơ và dự báo tiến triển tổn thương, khiến không ít phụ nữ phải soi cổ tử cung hoặc sinh thiết chưa thật cần thiết, tăng gánh nặng tâm lý và chi phí. Methyl hóa DNA, trái lại, phản ánh biến đổi biểu sinh rất sớm trong quá trình hình thành ung thư, xuất hiện trước khi thấy tổn thương trên hình ảnh hoặc mô bệnh học, mở ra khả năng chẩn đoán ung thư sớm và phân tầng nguy cơ chính xác hơn.
Từ hội nghị đến phòng khám: hệ thống y tế Việt Nam đang tiệm cận chuẩn toàn cầu
Những trao đổi đa chiều về công nghệ methyl hóa DNA cho thấy giới chuyên môn ngày càng quan tâm sinh học phân tử như một trụ cột mới của chẩn đoán ung thư sớm và điều trị ung thư cá nhân hóa. Nhiều bác sĩ chia sẻ thực tế Pap smear phụ thuộc lớn vào chất lượng lấy mẫu, năng lực đọc tiêu bản, đặc biệt tại tuyến dưới nơi chuẩn hóa và đào tạo nhân lực còn nhiều thách thức. Chính vì thế, họ ủng hộ tiềm năng của methyl hóa DNA như một công cụ khách quan hơn, ít phụ thuộc vào người đọc, với dữ liệu chứng minh độ tin cậy trong phát hiện tổn thương tiền ung thư và ung thư. Khi tại Nghệ An, các chuyên gia ung bướu bàn cách đưa kỹ thuật mới vào thực hành, còn tại tuyến trung ương, bác sĩ phụ khoa thảo luận về công nghệ methyl hóa DNA, điều đó cho thấy hệ thống y tế Việt Nam đang tiếp cận những công nghệ chẩn đoán và điều trị tương đồng với xu hướng toàn cầu, miễn là chúng ta kiên trì biến hội nghị thành thay đổi cụ thể trong phòng khám mỗi ngày.
