Nắng nóng, El Nino và lý do người tăng huyết áp không thể chủ quan
Tăng huyết áp nắng nóng là tình trạng huyết áp dao động bất thường hoặc tăng vọt ở người đã có tăng huyết áp khi cơ thể phải chịu tác động kéo dài của nhiệt độ môi trường cao, gây giãn mạch, mất nước, rối loạn tuần hoàn và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch cấp trong những đợt nắng nóng hoặc sóng nhiệt kéo dài. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) nhận định El Nino đã hình thành rõ rệt và có xác suất gần 100% duy trì đến tháng 2/2027. Điều này đồng nghĩa những đợt nắng nóng đến sớm, kéo dài không còn là giả thuyết mà là kịch bản rất thực tế cho các mùa khô sắp tới. Người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch và tăng huyết áp là nhóm sẽ gánh hậu quả nặng nề nhất nếu vẫn giữ thói quen sinh hoạt như thời tiết bình thường.
Tim mạch và nhiệt độ cao: Cơ thể đang phải chống chọi như thế nào?
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể buộc phải điều chỉnh để giải phóng nhiệt, trong đó phản ứng quan trọng là các mạch máu ngoại vi giãn ra để tỏa nhiệt qua da. Song song, mồ hôi tăng tiết khiến cơ thể mất nước và điện giải. Với người khỏe mạnh, hệ tim mạch vẫn có thể thích nghi. Nhưng với người mắc tim mạch và tăng huyết áp, nhất là khi huyết áp chưa kiểm soát tốt, sự kết hợp giữa giãn mạch, mất nước và gắng sức làm hệ tuần hoàn phải chịu thêm áp lực lớn. Trong điều kiện đó, huyết áp có thể tăng vọt khi phải ở ngoài trời nắng nóng quá mức hoặc lao động gắng sức, từ đó làm gia tăng nguy cơ tai biến tim mạch, đột quỵ, thậm chí đột tử. Đây không phải nguy cơ xa xôi mà là kịch bản xảy ra hằng ngày trong các đợt nắng gay gắt.
Nhận diện sớm tín hiệu báo động: Đừng chờ đến khi ngất mới đi viện
Điều nguy hiểm là nhiều người coi các triệu chứng do nắng nóng gây ra là “mệt chút rồi nghỉ sẽ hết”, trong khi đó lại là dấu hiệu huyết áp và hệ tim mạch đang bị quá tải. Trong những ngày nóng, nếu sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao mà xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt lả, lú lẫn hoặc ngất, người bệnh phải được đưa ngay vào nơi thoáng mát, làm mát và tìm kiếm trợ giúp y tế khi cần thiết. Thực tế, người tăng huyết áp còn có thể cảm thấy nặng ngực, khó thở, tim đập nhanh hoặc cảm giác kiệt sức khác thường khi trời nóng – đây đều là dấu hiệu không nên bỏ qua. Chờ đến lúc ngã quỵ mới đo huyết áp là cách quản lý huyết áp mùa hè thiếu an toàn, nhất là với người đã từng bị biến cố tim trước đó.
Chiến lược quản lý huyết áp mùa hè: Nước, thuốc và lịch sinh hoạt
Muốn phòng ngừa biến cố tim trong nắng nóng, người tăng huyết áp phải chủ động, không thể ứng biến kiểu đối phó. Thứ nhất, cần ưu tiên nước: trời nóng, mồ hôi tăng tiết để tỏa nhiệt, nếu không bù đủ nước, tuần hoàn sẽ bị ảnh hưởng và người bệnh tim mạch càng khó thích nghi với nhiệt độ cao. Hãy uống rải rác trong ngày, tránh để khát mới uống. Thứ hai, phải điều chỉnh hoạt động: hạn chế ra ngoài hoặc làm việc kéo dài dưới nắng trong khoảng 11–14 giờ, là khung giờ nắng gay gắt nhất. Nếu bắt buộc phải ra ngoài, phải che chắn, đội mũ, dùng ô và tránh gắng sức liên tục trong môi trường nóng. Cuối cùng, tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc chỉ vì nghĩ trời nóng thì huyết áp sẽ giảm; người tăng huyết áp cần tiếp tục điều trị và kiểm soát huyết áp theo hướng dẫn của bác sĩ.
Theo dõi huyết áp chủ động trong bối cảnh El Nino kéo dài
Dự báo cho thấy El Nino có xác suất gần 100% duy trì đến tháng 2/2027 và khả năng đạt cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 10–12/2026 là trên 80%. Nghĩa là các đợt nắng nóng bất thường, kéo dài sẽ trở thành “bình thường mới”, đặc biệt trong mùa khô đầu năm 2027. Trong bối cảnh đó, người tăng huyết áp không thể chờ đến khi báo chí nhắc đến “đợt nóng kỷ lục” mới siết lại việc theo dõi. Cần trang bị máy đo huyết áp tại nhà, đo định kỳ, ghi chép và mang theo khi tái khám để bác sĩ điều chỉnh phác đồ nếu cần. Cơ sở y tế, đường dây tư vấn sức khỏe, với giấy phép số 33/GP - STTTT ngày 16/04/2018 do Sở Thông tin Truyền thông TPHCM cấp và trụ sở tại 24 và 30 Trương Quốc Dung, P.8, Q. Phú Nhuận, TPHCM, là những địa chỉ người bệnh nên chủ động liên hệ khi có thay đổi bất thường. Quan trọng nhất, hãy coi mỗi đợt nóng là một “bài kiểm tra” cho thói quen bảo vệ tim mạch, chứ không phải sự cố bất ngờ.
