Thuế nhập khẩu drone biến flycam từ thiết bị phổ cập thành hàng xa xỉ
Thuế nhập khẩu drone là tổng hợp các loại thuế đánh vào máy bay không người lái khi đi qua biên giới, bao gồm thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và các loại thuế theo mục đích sử dụng; chính sách này làm thay đổi trực tiếp giá flycam, khả năng tiếp cận thiết bị của người dùng và sức cạnh tranh của cả ngành nhiếp ảnh trên không trên phạm vi toàn cầu. Chính sách thuế máy bay không người lái trong nước đã chuyển flycam có gắn camera kỹ thuật số tích hợp vĩnh viễn vào Chương 88 – nhóm "phương tiện bay không người lái" của Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu. Đây là bước phân loại không hề mang tính kỹ thuật thuần túy, mà là nền tảng cho việc áp thuế sâu hơn lên các dòng drone dân dụng. Khi phía Mỹ đồng thời áp thêm thuế mạnh lên drone nhập khẩu theo cơ chế an ninh quốc gia, cơ bản chúng ta đang chứng kiến một cuộc "tăng giá có chủ ý" đối với bầu trời – nơi vốn được drone dân dụng mở cửa cho mọi nhà nhiếp ảnh.
Tầng thuế chồng tầng thuế: Vì sao giá flycam tăng vọt
Ở Việt Nam, chính sách thuế máy bay không người lái được thiết kế nhiều tầng: nếu là drone phục vụ nông nghiệp và được cơ quan chuyên ngành xác nhận thì không chịu thuế GTGT; ngược lại, drone dùng cho mục đích khác phải chịu thuế GTGT 10%. Chưa dừng ở đó, nếu thiết bị không dùng cho vận chuyển hàng hóa, hành khách, kinh doanh du lịch, cũng không dùng cho phun thuốc trừ sâu, chữa cháy, quay phim, chụp ảnh, đo đạc bản đồ, an ninh, quốc phòng thì bị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt tới 30%. Câu chuyện ở Mỹ còn gay gắt hơn: theo báo cáo, sau khi Tổng thống ký tuyên bố theo Mục 232, drone dân dụng và bán chuyên sẽ chịu thuế 25% giá trị; drone trên 25 kg chịu mức thuế tới 100%, gần như khóa cửa thị trường. Khi cả hai thị trường lớn cùng siết thuế nhập khẩu drone, giá flycam tăng không còn là khả năng, mà là thực tế đang hình thành.
Nhiếp ảnh gia và doanh nghiệp: Những người phải trả hóa đơn cho cuộc chơi địa chính trị
Drone từng là công cụ democrat hóa nhiếp ảnh trên không: từ cưới hỏi, bất động sản, phong cảnh đến du lịch, phóng sự, ai cũng có thể bay và chụp. Nay, thuế nhập khẩu drone biến chiếc flycam thành khoản đầu tư nặng nề. Đối với nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, mỗi lần cần nâng cấp thiết bị hoặc mua thêm một thân máy mới cho đội ngũ sẽ phải cân nhắc kỹ vì chi phí tăng đáng kể. Doanh nghiệp công nghiệp – từ đo đạc, kiểm tra công trình, năng lượng đến truyền thông – cũng phải cộng thêm lớp thuế vào chi phí khấu hao thiết bị và báo giá dịch vụ. Điều trớ trêu là những người dùng này không phải là "mối đe dọa an ninh" nhưng lại trở thành nạn nhân của cuộc chơi thuế quan nhằm vào nhà sản xuất, đặc biệt là các hãng Trung Quốc. Nếu DJI và các thương hiệu chủ lực bị đẩy giá lên cao, chi phí dịch vụ bay, chụp, đo, quét sẽ leo thang theo, và cuối cùng người trả tiền là khách hàng.
LiDAR, hạn chế nhập khẩu và tương lai ngành nhiếp ảnh trên không
Cú đánh thuế không phải là đòn duy nhất. Tại Mỹ, cơ quan quản lý viễn thông đang xem xét đề xuất cấm nhập khẩu và tiếp thị drone nước ngoài có năng lực tiệm cận cấp độ quân sự, trong đó có các mẫu tích hợp cảm biến LiDAR. Đây lại chính là dòng drone được nhiều nhiếp ảnh gia sự kiện, bất động sản, kiến trúc ưa chuộng vì giúp bay an toàn trong điều kiện thiếu sáng, nhận biết chướng ngại vật và tự động tránh va chạm. Nếu các mẫu này bị loại khỏi thị trường, khả năng chụp ban đêm, chụp công trình phức tạp hoặc bay tự động hỗ trợ sản xuất công nghiệp sẽ suy giảm rõ rệt. Ngành nhiếp ảnh trên không – vốn mới được drone đẩy thành một nghề chính thống – sẽ buộc phải thu hẹp phạm vi hoặc tăng giá mạnh để bù chi phí và rủi ro. Khi công nghệ an toàn bị cấm nhập, nhưng nhu cầu hình ảnh vẫn tăng, chúng ta đang đi ngược lại logic phát triển bền vững của ngành.
Thị trường drone toàn cầu: Tái cấu trúc chuỗi cung ứng hay chấp nhận giá cao lâu dài?
Thuế nhập khẩu drone tại Mỹ theo Mục 232 được giải thích là để bảo vệ an ninh quốc gia và năng lực công nghiệp phòng thủ, nhưng tác động thực tế là làm giá drone của các hãng tiên phong tăng mạnh và buộc nhiếp ảnh gia, doanh nghiệp phải điều chỉnh cấu trúc chi phí. Trong bối cảnh kinh tế suy yếu, việc đồng loạt nâng giá dịch vụ trên không là bài toán khó chấp nhận với thị trường. Một số giải pháp tạm thời được khuyến nghị là tranh thủ mua trước thời điểm áp thuế mới, chuyển sang các nhà sản xuất châu Âu, Nhật Bản hoặc các nước đồng minh – nơi mức thuế thấp hơn. Nhưng đó chỉ là cách "né đạn" ngắn hạn. Về dài hạn, xu hướng bảo hộ công nghệ bay không người lái khiến ảnh hưởng giá drone toàn cầu mang tính cấu trúc: chuỗi cung ứng sẽ bị chia cắt theo tuyến chính trị, đổi mới công nghệ chậm lại và chi phí thiết bị bay luôn ở mức cao. Cái giá của an ninh, nếu không được thiết kế thông minh, là một bầu trời ít sáng tạo hơn và đắt đỏ hơn cho tất cả.
