AI ngành bảo hiểm: Cuộc đua không còn là chuyện “có hay không”
AI ngành bảo hiểm là việc dùng các công nghệ trí tuệ nhân tạo để tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu, cá nhân hóa sản phẩm và hỗ trợ ra quyết định, nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý hợp đồng, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tại Hội nghị Cấp cao Bảo hiểm Việt Nam 2026 diễn ra ngày 31/7 tại Đà Nẵng, hơn 600 lãnh đạo doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đã cùng bàn về ứng dụng AI trong ngành bảo hiểm. Đây không còn là diễn đàn chia sẻ xu hướng chung chung, mà là nơi các doanh nghiệp soi lại chiến lược công nghệ bảo hiểm của chính mình: tiếp tục “mua ngoài” và chắp vá, hay bắt đầu làm chủ dữ liệu, hạ tầng và con người. Các đại diện FPT chọn đứng về phía thứ hai, nhấn mạnh hai định hướng: nâng cao khả năng tự chủ công nghệ và xây dựng lực lượng lao động AI như một cấu phần chiến lược, chứ không phải tiện ích phụ trợ.
Tự chủ công nghệ: Dữ liệu, hạ tầng và đội ngũ không thể tách rời
Nếu chỉ “lắp thêm” AI lên một hệ thống lõi cũ kỹ, AI sẽ trở thành lớp trang trí đắt đỏ chứ không phải động cơ tăng trưởng. Các chuyên gia FPT nhấn mạnh rằng doanh nghiệp bảo hiểm phải đồng thời phát triển ba lớp năng lực: dữ liệu, hạ tầng và đội ngũ công nghệ. Nói cách khác, chiến lược đổi mới kỹ thuật số bảo hiểm nghiêm túc phải bắt đầu từ nền móng, không phải từ những demo trình diễn.
Theo ông Trần Hồng Hải, ngành bảo hiểm buộc phải tuân theo tiêu chuẩn công nghệ quốc tế để kết nối và chia sẻ dữ liệu, nhưng điều đó không đồng nghĩa với phụ thuộc nền tảng bên ngoài. Câu nói đáng trích dẫn là: “Chủ quyền công nghệ không có nghĩa là xây dựng một hệ thống khép kín hay tách rời khỏi hệ sinh thái toàn cầu”. Hệ thống lõi, nền tảng phân phối FPT.InsuranceX, các dịch vụ số hóa quy trình bồi thường và công cụ AI xử lý hồ sơ chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp giữ được quyền kiểm soát dữ liệu và khả năng mở rộng theo nhu cầu kinh doanh.
Lực lượng lao động AI: Khi robot trở thành “đồng nghiệp” chứ không phải kẻ thay thế
Trọng tâm thứ hai – và cũng là phần dễ gây tranh luận nhất – là khái niệm lực lượng lao động AI. Từ kinh nghiệm triển khai Akabot cho Bảo Việt Nhân Thọ, PJICO, Prudential, FPT đề xuất mô hình nơi robot phần mềm và AI Agent đảm nhiệm một phần công việc cùng nhân viên. Quan điểm này thẳng thắn: AI không nhằm thay thế toàn bộ con người, mà tái phân bổ công việc để con người tập trung vào những nhiệm vụ có giá trị cao hơn.
Phía sau mỗi hợp đồng bảo hiểm là chuỗi tác vụ nặng tính thủ công: tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra chứng từ, xử lý email, nhập liệu, đối soát thông tin. Nếu ngày mai doanh nghiệp bán gấp đôi số hợp đồng, bộ phận vận hành có thể… lo nhiều hơn mừng nếu không có AI hỗ trợ. Mô hình lực lượng lao động AI cho phép robot xử lý các tác vụ lặp lại, tổng hợp thông tin, đưa gợi ý ban đầu, để nhân viên dành thời gian cho phán đoán, xử lý ngoại lệ và tương tác với khách hàng. Khi đó, AI ngành bảo hiểm trở thành một lớp nhân sự mới – được thiết kế, kiểm soát, giám sát chặt chẽ – chứ không phải “hộp đen” khó hiểu.
Chiến lược công nghệ bảo hiểm trong kỷ nguyên AI: song hành dữ liệu, hạ tầng và nhân sự
Một bài học xuyên suốt từ các chia sẻ tại hội nghị là: không có đường tắt cho đổi mới kỹ thuật số bảo hiểm. FPT đã đầu tư nhiều năm cho hệ thống lõi, tự động hóa, dữ liệu và AI trong ngành này, nhưng chính họ cũng khẳng định AI chỉ hiệu quả khi đặt trên nền tảng dữ liệu sạch, hệ thống lõi vững và quy trình rõ ràng. Điều đó nghĩa là mọi dự án AI mà bỏ qua “việc nhà” – dọn dữ liệu, chuẩn hóa quy trình, nâng cấp hạ tầng – đều có nguy cơ thất bại.
Hệ sinh thái Akabot được phát triển theo hai hướng: giúp doanh nghiệp tự xây AI Agent với ít thao tác lập trình, và cung cấp sẵn AI Agent theo từng nghiệp vụ như kế toán, tài chính, chăm sóc khách hàng. Đây là cách tiếp cận thực tế: bắt đầu từ bài toán cụ thể, đo được hiệu quả, rồi mở rộng. Thời gian tới, câu hỏi quan trọng không còn là “đã dùng AI hay chưa”, mà là “AI đang làm những việc gì, hiệu quả ra sao và được con người kiểm soát thế nào”. Ai trả lời được ba câu hỏi này sớm hơn, người đó sẽ nắm ưu thế trong cuộc đua AI ngành bảo hiểm.
