Ý tưởng hữu ích bắt đầu từ chuyện gần gũi
Dự án sinh viên hướng đến cộng đồng là những sáng kiến dùng kiến thức và công nghệ để xử lý nhu cầu cụ thể trong đời sống, từ chăm sóc sức khỏe đến môi trường và sinh kế. Bốn đội tuyển qua vòng Tuyển quân miền Nam và miền Trung đã hoàn thiện top 8 cuộc thi Sinh viên Thế hệ mới 2026: ba đại diện miền Nam đến từ Đại học Nguyễn Tất Thành, Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM và Đại học Kinh tế - Luật – Đại học Quốc gia TP HCM; đội miền Trung là Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng. Điểm đáng chú ý không chỉ là sự đa dạng của các sản phẩm, mà còn là cách chúng bắt đầu từ điều sinh viên nhìn thấy quanh mình: thân chuối bị bỏ sau thu hoạch, người già cần được hỗ trợ và người khiếm thính gặp trở ngại khi giao tiếp. Đây là hướng đi đáng khuyến khích, bởi công nghệ có ý nghĩa nhất khi giải quyết được một vấn đề thật.
Tận dụng phụ phẩm, chăm sóc người cao tuổi
Tại Đồng Nai, thân chuối thường bị bỏ lại sau khi thu hoạch quả. Từ quan sát ấy, nhóm Logitop của Đại học Nguyễn Tất Thành phát triển vật liệu bao bì sinh học, hướng đến thay lớp lót nhựa trong đóng gói và vận chuyển nông sản. Đó là một ý tưởng có sức thuyết phục vì vừa tìm cách tạo giá trị từ phụ phẩm, vừa đặt mục tiêu giảm rác thải nhựa. Nhưng thiện chí không thể thay cho thử nghiệm: mẫu ban đầu bị nhận xét dễ rách, còn khả năng chống ẩm mốc vẫn cần được cải thiện. Nhóm phải nghiên cứu quy trình xử lý, thử lớp phủ sinh học và kiểm nghiệm chất lượng. Ở hướng khác, VieGrand AI Plus kết hợp camera thông minh, ứng dụng, thiết bị đeo và robot VieBot thành hệ thống hỗ trợ người cao tuổi. Giải pháp có thể phát hiện tình huống như té ngã, báo người thân và giúp gia đình kết nối với người già.
Kính AI cần chứng minh giá trị khi sử dụng
Đội Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng giành tấm vé cuối cùng vào top 8 với SignSound AI. Dự án dùng AI và thực tế tăng cường (AR) để chuyển lời nói thành phụ đề hoặc hình ảnh ngôn ngữ ký hiệu 3D hiển thị trên kính, giúp người khiếm thính giao tiếp thuận tiện hơn. Ý tưởng về chiếc kính AI đáng chú ý vì hướng thẳng đến một rào cản giao tiếp hằng ngày, thay vì chỉ trình diễn công nghệ. Tuy vậy, sản phẩm chỉ có giá trị khi người sử dụng trực tiếp thấy dễ dùng và phù hợp với hoàn cảnh thực tế. Sau khi trao đổi với giảng viên hướng dẫn, nhóm đưa sản phẩm đến một trung tâm hỗ trợ người khuyết tật tại Đà Nẵng để người khiếm thính trải nghiệm. Đây là bước cần thiết: phản hồi từ người dùng có thể chỉ ra những bất tiện mà nhóm phát triển khó nhận ra trong phòng thí nghiệm.
Từ bảo tồn nghề đến thử thách triển khai
Không phải dự án nào cũng đặt trọng tâm vào thiết bị. “Giữ một nghề, dệt nên tương lai” bắt đầu từ nỗi lo của sinh viên Mai Thị Cẩm Tú về đầu ra sản phẩm thổ cẩm và việc thiếu người trẻ nối nghề. Nhóm xây dựng website giới thiệu hoa văn, nghệ nhân và nguồn gốc sản phẩm, đồng thời gắn mã QR lên khăn để kể câu chuyện văn hóa phía sau từng họa tiết. Cách làm này cho thấy giải pháp cộng đồng có thể kết hợp công nghệ với kết nối thị trường, thay vì xem số hóa là đích đến. Nhìn rộng hơn, các dự án sinh viên trong cuộc thi trải từ nông nghiệp, chăm sóc người cao tuổi đến bảo tồn nghề và hỗ trợ người khuyết tật. Nhưng vòng tuyển chọn cũng đặt ra câu hỏi thực tế về tính mới, độ bền, chi phí và khả năng duy trì. Tám đội bước vào chặng tiếp theo cần chứng minh ý tưởng có thể hoàn thiện và triển khai, không chỉ dừng ở một bài thuyết trình. Chương trình phát sóng lúc 21h30 thứ Bảy hằng tuần trên VTV3.
