Điểm mấu chốt: 150.000 đồng/tháng cho học sinh vừa thoát nghèo
Chính sách hỗ trợ chi phí học tập mới là khoản trợ cấp bằng tiền mặt từ ngân sách Thành phố, với mức 150.000 đồng/học sinh/tháng, dành cho những học sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được công nhận thoát nghèo hoặc thoát cận nghèo, nhằm duy trì việc học trong giai đoạn chuyển tiếp khi gia đình vừa thoát khỏi diện khó khăn nhưng thu nhập vẫn bấp bênh. Chính sách này không phải là hỗ trợ đại trà cho toàn bộ học sinh, mà tập trung vào nhóm yếu thế, đặt mục tiêu giảm nghèo bền vững thông qua giáo dục, tránh tình trạng trẻ em tái nghèo vì phải nghỉ học giữa chừng.
Theo dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố quy định một số chính sách đặc thù để thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững giai đoạn 2027-2030, mức hỗ trợ chi phí học tập được xác định là 150.000 đồng/học sinh/tháng. Điểm đáng chú ý ở đây là quan điểm: thoát nghèo không đồng nghĩa với hết khó khăn, và Nhà nước cần tiếp tục đồng hành để tránh vòng luẩn quẩn nghèo – bỏ học – tái nghèo.
Những ai được nhận: không phải mọi học sinh khó khăn đều có tiền hỗ trợ
Dự thảo quy định rất rõ: chỉ những học sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định công nhận thoát nghèo hoặc thoát cận nghèo mới được nhận hỗ trợ chi phí học tập 150.000 đồng/tháng. Nói cách khác, nếu gia đình vẫn đang trong diện nghèo hoặc cận nghèo, hoặc thuộc nhóm khó khăn khác chưa được công nhận thoát nghèo, thì không nằm trong phạm vi chính sách này. Đây là điểm mà phụ huynh dễ nhầm lẫn: "học sinh khó khăn" trên thực tế rất rộng, nhưng chính sách lại định nghĩa nhóm thụ hưởng theo tiêu chí quản lý nghèo rõ ràng, gắn với quyết định công nhận thoát nghèo cụ thể.
Thời gian hỗ trợ cũng có trần: khoản hỗ trợ chi phí học tập được chi theo thời gian học thực tế nhưng không quá 9 tháng trong một năm học và không quá 3 năm học kể từ khi được quyết định công nhận thoát nghèo hoặc thoát cận nghèo. Điều này cho thấy Nhà nước nhìn nhận giai đoạn 3 năm sau khi thoát nghèo là khoảng thời gian nhạy cảm, cần chính sách hỗ trợ giáo dục để gia đình ổn định kinh tế mà vẫn đảm bảo con cái không bị gián đoạn việc học.
Chính sách hỗ trợ giáo dục: bức tranh rộng hơn khoản 150.000 đồng/tháng
Khoản hỗ trợ chi phí học tập 150.000 đồng/tháng thực chất chỉ là một phần trong bức tranh chính sách hỗ trợ giáo dục đang được Nhà nước xây dựng cho các nhóm yếu thế. Dự thảo Nghị quyết đặt mục tiêu giảm nghèo bền vững thông qua giáo dục, đồng thời Nghị định 335/2026/NĐ-CP cũng đang quy định chế độ, chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và hướng nghiệp tạo việc làm cho một số nhóm đối tượng đặc thù. Quan điểm được thể hiện rõ ràng: hỗ trợ giáo dục không chỉ dừng ở phổ thông, mà phải là chuỗi liên tục từ mầm non tới đại học và dạy nghề, để trẻ em trong hoàn cảnh khó khăn có một con đường học tập liền mạch.
Đáng chú ý, đối tượng được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội được hưởng chính sách hỗ trợ học giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học văn bằng thứ nhất theo quy định của pháp luật. Đồng thời, người từ đủ 16 tuổi nhưng còn đang học các chương trình này, nếu quá trình học không bị gián đoạn, sẽ tiếp tục được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội cho đến khi kết thúc khóa học. Khi đặt chính sách 150.000 đồng/tháng bên cạnh chuỗi hỗ trợ này, có thể thấy định hướng nhất quán: không để học sinh yếu thế bị đứt gãy hành trình học tập vì rào cản kinh tế và hoàn cảnh gia đình.
Ngân sách Thành phố và câu hỏi công bằng trong hỗ trợ chi phí học tập
Một điểm rất thực tế nhưng thường bị bỏ qua: nguồn kinh phí thực hiện mức hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh sẽ đến từ ngân sách Thành phố, được đảm bảo theo phân cấp. Điều này đồng nghĩa chính sách hỗ trợ chi phí học tập không phải là khoản trợ cấp tùy hứng, mà phải nằm trong cân đối chi ngân sách địa phương, cạnh tranh với nhiều nhu cầu chi khác như y tế, hạ tầng, an sinh xã hội. Việc tập trung ngân sách vào nhóm hộ nghèo, hộ cận nghèo vừa thoát nghèo, thoát cận nghèo cho thấy Thành phố ưu tiên giai đoạn chuyển tiếp – nơi rủi ro tái nghèo cao nhưng hiệu quả sử dụng ngân sách để giữ trẻ em ở lại trường cũng lớn.
Tuy nhiên, câu hỏi về công bằng vẫn đặt ra: những học sinh khó khăn nhưng không nằm trong diện hộ nghèo hoặc cận nghèo được công nhận thoát nghèo sẽ không được hưởng khoản này, dù trên thực tế có thể rất chật vật với chi phí học tập. Chính sách hướng đến mục tiêu giảm nghèo bền vững nên cần tiêu chí rõ ràng, nhưng nếu các địa phương không cập nhật, rà soát chính xác danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo, sẽ có nguy cơ bỏ sót những trường hợp "nghèo ẩn". Trách nhiệm của chính quyền cơ sở vì thế trở nên quan trọng không kém mức hỗ trợ 150.000 đồng/tháng.
Kết luận: hỗ trợ 150.000 đồng/tháng là chiếc cầu, không phải đích đến
Từ góc nhìn chính sách, khoản hỗ trợ chi phí học tập bằng 150.000 đồng/học sinh/tháng cho học sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được công nhận thoát nghèo, thoát cận nghèo là một bước đi hợp lý: nhắm đúng giai đoạn rủi ro, gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững thông qua giáo dục. Nhưng nó chỉ là chiếc cầu giúp gia đình và học sinh bước qua khoảng thời gian dễ tái nghèo, chứ không phải đích đến. Để chiếc cầu này vững, cần ba yếu tố: xác định đúng đối tượng, chi trả đúng và đủ trong khung 9 tháng/năm, 3 năm/học sinh, và song song triển khai các chính sách hỗ trợ giáo dục rộng hơn theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP. Nếu làm tốt, khoản 150.000 đồng/tháng sẽ không chỉ là con số trên giấy, mà là sự bảo đảm để những học sinh vừa thoát nghèo không phải chọn giữa đi học và đi làm sớm.
