Nội soi can thiệp: chìa khóa điều trị ít xâm lấn cho bệnh lý gan mật tụy
Nội soi can thiệp là nhóm kỹ thuật nội soi tiêu hóa sử dụng ống mềm đi qua đường tự nhiên của cơ thể để chẩn đoán và xử trí các bệnh lý đường tiêu hóa, gan mật tụy, giúp thay thế nhiều cuộc phẫu thuật mở, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm biến chứng cho người bệnh. Trọng tâm của nhóm kỹ thuật này là nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) và siêu âm nội soi (EUS), cho phép bác sĩ vừa quan sát, vừa can thiệp trên đường mật, đường tụy và các cấu trúc lân cận với mức độ can thiệp tối thiểu xâm lấn.
Ngày 23/10/2026, Bệnh viện Trung ương Huế khai mạc Hội thảo Nội soi Quốc tế Đông Nam Á, quy tụ chuyên gia Việt Nam, Thái Lan, Lào và Campuchia. Diễn ra trong hai ngày 23-24/10 ngay tại Huế, chương trình không chỉ là một sự kiện khoa học mà còn là tuyên bố rõ ràng: nội soi chuyên sâu muốn tiến lên phải dựa trên hợp tác khu vực, chứ không thể phát triển đơn lẻ. Sự hiện diện của lãnh đạo thành phố, trong đó có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Huế Nguyễn Chí Tài tặng hoa chúc mừng hội thảo, cho thấy nội soi can thiệp đã bước ra khỏi phạm vi một chuyên ngành hẹp để trở thành ưu tiên của hệ thống y tế địa phương.
ERCP và EUS: từ kỹ thuật chẩn đoán đến vũ khí điều trị tối thiểu xâm lấn
Điểm nổi bật của hội thảo là tập trung vào ba nội dung: ERCP cơ bản và nâng cao, EUS trong chẩn đoán và can thiệp, cùng các phiên trình diễn kỹ thuật trực tiếp. ERCP sử dụng ống nội soi đưa qua miệng xuống tá tràng, tiếp cận đường mật và đường tụy, kết hợp thuốc cản quang và X-quang để xác định tổn thương, đồng thời cho phép lấy sỏi ống mật chủ, tán sỏi lớn, đặt stent giải quyết tắc mật do u, điều trị hẹp đường mật, rò mật sau phẫu thuật hoặc dẫn lưu ống tụy.
EUS lại bổ sung góc nhìn khác: đầu dò siêu âm gắn trên ống nội soi giúp quan sát chi tiết tụy, đường mật, túi mật, hạch và thành ống tiêu hóa, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương, đánh giá giai đoạn ung thư, chọc hút tế bào và dẫn lưu nang giả tụy hay đường mật khi ERCP không thực hiện được. Việc phối hợp ERCP và EUS nâng độ chính xác chẩn đoán, tăng hiệu quả can thiệp và giảm biến chứng, nhưng cũng phơi bày một sự thật: đây là các kỹ thuật nội soi chuyên sâu đòi hỏi hệ thống trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản. Nếu không đầu tư nghiêm túc, khẩu hiệu can thiệp tối thiểu xâm lấn sẽ chỉ dừng ở mức khẩu hiệu.
Bệnh viện Trung ương Huế: từ trung tâm khu vực đến điểm tựa đào tạo nội soi chuyên sâu
Trong bức tranh nội soi tiêu hóa khu vực, Bệnh viện Trung ương Huế không giấu tham vọng trở thành trung tâm tham chiếu. Là một trong sáu bệnh viện trọng điểm quốc gia được ưu tiên đầu tư hướng tới tầm khu vực và thế giới, đơn vị này hiện có thế mạnh rõ rệt trong kỹ thuật nội soi tiêu hóa và nội soi can thiệp. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu như ERCP, EUS, lấy và tán sỏi đường mật qua nội soi đã được bệnh viện làm chủ; những kỹ thuật từng là “lần đầu” tại miền Trung – Tây Nguyên nay đã trở thành thường quy.
Theo GS.TS Phạm Như Hiệp, nội soi can thiệp là một trong những thế mạnh của bệnh viện, với ERCP và EUS chẩn đoán – can thiệp được triển khai thường quy, giúp người bệnh tránh nhiều cuộc phẫu thuật lớn và mang lại hiệu quả điều trị cho khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cả nước. Đây không chỉ là nơi điều trị mà còn là trung tâm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm cho các cơ sở y tế trong nước và quốc tế. Thông qua hội thảo, bệnh viện tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt trong phát triển kỹ thuật nội soi can thiệp chuyên sâu, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế và đầu tư thêm cho lĩnh vực này.
Hợp tác Đông Nam Á: khi kinh nghiệm Thái Lan, Lào, Campuchia trở thành tài sản chung
Nếu chỉ nhìn hội thảo như một chuỗi báo cáo khoa học, ta sẽ bỏ lỡ giá trị cốt lõi: đây là diễn đàn để các trung tâm nội soi Đông Nam Á biến kinh nghiệm riêng thành tài sản chung. Tám báo cáo chuyên đề đã chia sẻ kinh nghiệm phát triển ERCP, EUS tại Thái Lan, Lào, Campuchia; kỹ thuật giảm nguy cơ viêm tụy cấp sau ERCP; phối hợp hai phương pháp trong chẩn đoán, điều trị tắc nghẽn đường mật – tụy và đánh giá nguy cơ ác tính của tổn thương nang tụy. Những phiên trình diễn kỹ thuật tại phòng can thiệp, được truyền hình trực tiếp đến hội trường, cho phép đại biểu theo dõi thao tác, đặt câu hỏi và thảo luận ngay trên ca bệnh thực tế.
Việc trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức và tăng cường hợp tác giữa các trung tâm nội soi trong khu vực có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển chuyên môn. Không phải ngẫu nhiên Bệnh viện Trung ương Huế trân trọng ghi nhận đóng góp của GS.BS Thawee Ratanachu-Ek và các đồng nghiệp Thái Lan trong kết nối, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho bác sĩ nội soi khu vực từ năm 2016 đến nay. Hợp tác quốc tế ở đây không phải khẩu hiệu ngoại giao mà là chuỗi hoạt động đào tạo, cầm tay chỉ việc, giúp nâng cao năng lực thực hành, mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị ít xâm lấn cho người bệnh trong toàn khu vực.
Từ hội trường Huế đến giường bệnh: lợi ích thực tế cho người bệnh Đông Nam Á
Điểm cuối cùng nhưng quan trọng nhất của mọi hội thảo y khoa là tác động lên giường bệnh. Với ERCP, nhiều bệnh nhân có thể được lấy sỏi ống mật chủ, tán sỏi lớn, đặt stent giải quyết tắc mật do u, điều trị hẹp đường mật hay rò mật sau phẫu thuật mà không cần mổ mở. Với EUS, bác sĩ có thể phát hiện sớm tổn thương, đánh giá giai đoạn ung thư đường tiêu hóa, chọc hút tế bào và dẫn lưu các cấu trúc sâu mà trước đây chỉ có phẫu thuật mới tiếp cận được. Đó chính là bản chất của can thiệp tối thiểu xâm lấn: giảm đau, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện, đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi hoặc nhiều bệnh nền.
Theo GS.TS Phạm Như Hiệp, hội thảo là dịp để các trung tâm nội soi Đông Nam Á trao đổi kinh nghiệm, đồng thời thúc đẩy ứng dụng kỹ thuật can thiệp tiên tiến vào điều kiện thực tiễn của Việt Nam và các nước trong khu vực. Việc cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực thực hành giúp mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị ít xâm lấn cho người bệnh. Nói cách khác, mỗi phiên báo cáo, mỗi ca trình diễn tại Huế đều hướng đến một mục tiêu rất cụ thể: để người bệnh Việt Nam và các nước Đông Nam Á có thêm cơ hội tiếp cận những phương pháp chẩn đoán, điều trị ít xâm lấn, an toàn và hiệu quả. Đó là thước đo chân thực nhất cho thành công của bất kỳ hội thảo nội soi chuyên sâu nào.
