Từ “trick” đổi đồ đến tuyên ngôn về haute couture biểu diễn
Chiếc váy tan chảy Hussein Chalayan được Olivia Rodrigo sử dụng trên sân khấu là một thiết kế sân khấu sáng tạo, trong đó lớp váy trắng được làm từ công nghệ vải thời trang phản ứng với nước, tan rã để lộ một bộ trang phục đỏ bên dưới, biến khoảnh khắc đổi đồ thành một phần kịch tính của biểu diễn sống và khẳng định vai trò mới của haute couture biểu diễn trong nhạc pop. Trong đêm mở màn Unraveled Tour tại People’s Bank Arena ở Hartford, Connecticut, Rodrigo đã biến một lần đổi trang phục thành khoảnh khắc được bàn tán nhiều nhất tour diễn. Khi cô hát “The Cure”, mưa nhân tạo đổ xuống, chiếc váy trắng không phải được cởi bỏ mà bắt đầu tan ra từng mảng, để lộ bodysuit corset đỏ cùng miniskirt tiệp màu bên dưới. Đây không còn là “chiêu trò” sân khấu, mà là một tuyên ngôn: trang phục trên tour diễn Olivia Rodrigo không đứng ngoài câu chuyện nghệ thuật, nó là câu chuyện.
Hussein Chalayan: nhà thiết kế xem quần áo là vật thể chuyển động
Để hiểu sức nặng của chiếc váy tan chảy trên sân khấu Olivia Rodrigo tour diễn, phải quay lại thế giới Hussein Chalayan. Với nhà thiết kế gốc Cyprus này, quần áo chưa bao giờ là vật thể tĩnh; đó là những kiến trúc di động, có thể biến dạng, biến mất và thách thức giới hạn chất liệu. Trong bộ sưu tập xuân 2016, Chalayan cho hai người mẫu đứng bất động trong những bộ cánh trắng như quân phục bằng giấy; khi nước từ vòi sen giấu kín đổ xuống, lớp ngoài tan rã, để lộ những chiếc váy họa tiết lá cọ đính pha lê phía trong. Ông và đội ngũ đã mất khoảng sáu tháng phát triển chất liệu phản ứng với nước này, một ví dụ điển hình của công nghệ vải thời trang được xử lý như thí nghiệm nghệ thuật chứ không chỉ là hiệu ứng. Trong sự nghiệp, Chalayan từng tạo nên chiếc bàn cà phê biến thành chân váy gỗ, các thiết kế có cơ khí, laser, LED và “phấn hoa” pha lê. Biến đổi, với ông, không phải chiêu trò runway, mà là nhịp điệu tư duy thiết kế.
Cách Olivia Rodrigo biến một ý tưởng runway thành cao trào sân khấu
Điều thú vị là Olivia không “phát minh” ra ý tưởng váy tan chảy; cô tái dàn dựng một thí nghiệm runway của Chalayan và đẩy nó vào bối cảnh biểu diễn sống. Thiết kế váy trắng tan chảy được Chalayan thực hiện riêng cho Rodrigo, dựa trên khái niệm chất liệu phản ứng nước từng phát triển cho bộ sưu tập xuân 2016 lấy cảm hứng từ Cuba, nơi lớp đồng phục tan ra để lộ trang phục bên trong như ẩn dụ cho sự thay đổi chính trị, văn hóa. Trên sân khấu, Rodrigo đứng hát dưới mưa nhân tạo, dang tay để nước cuốn đi từng mảng vải, biến đổi ngay trước mắt khán giả. Câu hát “I’m unraveled” vang lên đúng lúc chiếc váy rã ra, gắn hình ảnh trực tiếp với tên tour diễn Unraveled. Đây là bước nâng cấp của thiết kế sân khấu sáng tạo: thay vì chạy vào hậu trường, ca sĩ để việc “thay đồ” diễn ra công khai, thành điểm cao trào thị giác và cảm xúc trong cấu trúc tiết mục.
Hiện tượng mạng xã hội và đường ranh giữa cảm hứng – công lao sáng tạo
Khoảnh khắc chiếc váy tan chảy ngay trên cơ thể Olivia nhanh chóng trở thành hiện tượng mạng xã hội: video lan truyền với bình luận kiểu “This is what happens when music, fashion, and creativity collide…..That melting dress concept is seriously brilliant”. Người hâm mộ ca ngợi việc cô biến một đổi trang phục thành “trải nghiệm kịch tính trọn vẹn” và tán dương công nghệ vải thời trang được dùng như ngôn ngữ biểu cảm. Song song, không ít người nhắc nhở về nguồn gốc ý tưởng, khẳng định phải “ghi công cho người phát minh” – nghĩa là Hussein Chalayan. Tranh luận này cho thấy áp lực đối với haute couture biểu diễn hiện đại: khi một khoảnh khắc vừa là sản phẩm của nhà thiết kế đỉnh cao, vừa là điểm nhấn trong hình ảnh sao nhạc pop, khán giả buộc phải đặt câu hỏi: ai là tác giả? Cá nhân người viết cho rằng sự công bằng ở đây là nhìn nó như sự cộng tác – khi nghệ sĩ nhạc pop biết cách kể câu chuyện của mình bằng ý tưởng đã được một nhà thiết kế thử nghiệm từ trước, còn nhà thiết kế tìm thấy đời sống mới cho những thí nghiệm runway vốn dễ bị quên lãng.
Khi công nghệ vải nâng vai trò trang phục trong nghệ thuật biểu diễn
Thành công của chiếc váy tan chảy không chỉ nằm ở tính “viral”, mà ở việc nó gợi lại câu hỏi Chalayan luôn đặt ra: trang phục có thể làm được gì ngoài việc che phủ cơ thể. Trên tour diễn Olivia Rodrigo, câu trả lời là: nó có thể trở thành thiết bị kịch tính, điểm biến đổi biểu tượng trong câu chuyện bốn mùa của show – từ phần xuân đầy màu sắc, xuyên qua mùa hè, thu, đến cao trào mưa mùa đông nơi chiếc váy tan rã. Concert ở Hartford có sáu trang phục và năm lần đổi đồ, nhưng đổi đồ dưới mưa lại là khoảnh khắc được nhớ đến nhất. Theo người viết, đây là ví dụ thuyết phục về haute couture biểu diễn: khi công nghệ vải thời trang, kỹ thuật dựng sân khấu và cảm xúc âm nhạc cùng xuất hiện, trang phục không còn là phụ kiện bên ngoài mà thành nhân vật. Và khi tour tiếp tục qua Pittsburgh, Washington, D.C., Charlotte, Chicago, Boston và kết thúc bằng 10 đêm ở Barclays Center từ 11–28/2, chiếc váy tan chảy có lẽ sẽ còn tiếp tục thử thách cách chúng ta nhìn vai trò quần áo trên sân khấu nhạc pop.
