VPN đáng lẽ bảo vệ bạn, nhưng đa số đang thành công cụ theo dõi
Ứng dụng VPN theo dõi là những dịch vụ mạng riêng ảo được quảng cáo là bảo vệ danh tính và mã hóa kết nối, nhưng lại âm thầm cài công cụ thu thập dữ liệu như ID thiết bị, loại mạng, nhà mạng, và đặc biệt là vị trí GPS, rồi gửi thông tin này về máy chủ hoặc chia sẻ với bên thứ ba để phục vụ quảng cáo, phân tích hoặc giám sát mà người dùng thường không hề nhận ra. Theo một nghiên cứu mới, 85% ứng dụng VPN di động tại Mỹ có chứa công cụ theo dõi hoạt động người dùng. Điều này đi ngược hoàn toàn với mục tiêu bảo vệ quyền riêng tư VPN vốn được nhiều người tin tưởng. Nói cách khác, thay vì trở thành lớp áo choàng vô hình trên mạng, nhiều VPN đang biến bạn thành tấm bản đồ dữ liệu sống.
64 ứng dụng VPN theo dõi vị trí GPS và dữ liệu nhạy cảm như thế nào?
Báo cáo cho thấy 64 ứng dụng VPN trên App Store và Google Play tích hợp sẵn trình theo dõi có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm của người dùng. Không chỉ dừng ở ID thiết bị, model máy và thông tin mạng, nhóm nghiên cứu còn xác định 64 ứng dụng VPN theo dõi vị trí vật lý thông qua GPS và các dữ liệu định vị khác. Tệ hơn, khoảng 25% trong số các ứng dụng này được phát hiện đang chủ động theo dõi vị trí của người dùng. Đây chính là dạng VPN theo dõi vị trí GPS mà người dùng hay vô tình chấp nhận khi nhấn “Cho phép truy cập vị trí”. Bạn tưởng rằng đang ẩn mình, nhưng mỗi bước chân đều được ghi lại và chuyển đến các công ty phân tích dữ liệu ở nhiều quốc gia khác nhau.
Ai đang bị ảnh hưởng và vì sao đây là mối nguy nghiêm trọng?
Trong số 390 dịch vụ được khảo sát tại Mỹ, có 64 ứng dụng VPN được cho là thuộc sở hữu của các công ty Trung Quốc, trong đó 31 dịch vụ dùng công ty “vỏ bọc” tại Singapore, Hồng Kông và Anh để che giấu chủ sở hữu thực sự. Riêng trong tháng 6, các ứng dụng VPN bị đặt dấu hỏi về quyền riêng tư đã thu hút hơn 13,2 triệu lượt tải — nghĩa là hàng triệu người đang bị theo dõi mà không biết. Một số dịch vụ còn gửi dữ liệu về các công ty tại Israel, Nga và nhiều nước khác. Đây không chỉ là chuyện quảng cáo. Khi vị trí GPS, thiết bị và nhà mạng bị thu thập có hệ thống, những người cần ẩn danh như nhà báo, nhà hoạt động, nhân viên nhà nước hay người biểu tình có thể bị lộ danh tính và lịch trình di chuyển chỉ vì chọn nhầm “ứng dụng VPN an toàn”.
Vì sao kho ứng dụng để lọt VPN độc hại và người dùng khó phát hiện?
Một phần vấn đề nằm ở chỗ các kho ứng dụng dựa nhiều vào tự khai của nhà phát triển. Các nền tảng yêu cầu nhà phát triển tự cung cấp giấy tờ để xác minh ứng dụng, nhưng gần như không tự kiểm tra và không tiến hành các cuộc kiểm toán độc lập. Đến thời điểm hiện tại, cả hai bên chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về báo cáo này. Kết quả là vô số ứng dụng VPN theo dõi lọt lên top bảng xếp hạng, trông có vẻ hợp pháp và “được tin dùng rộng rãi”. Về phía người dùng, việc cấp quyền vị trí, truy cập bộ nhớ hay nhận diện thiết bị thường diễn ra trong vài giây. Người dùng có thể không nhận ra dữ liệu vị trí của mình đang bị rò rỉ khi đồng ý cho ứng dụng truy cập GPS, vì câu chữ trong phần chấp thuận quyền thường mơ hồ hoặc núp dưới lý do “tối ưu kết nối”.
Cách nhận diện và chọn ứng dụng VPN an toàn để bảo vệ quyền riêng tư
Nếu bạn đang dùng VPN mà chưa từng đọc kỹ phần quyền truy cập và chính sách riêng tư, đây là lúc cần dừng lại. Báo cáo nhấn mạnh rằng người dùng phải tìm hiểu kỹ trước khi lựa chọn VPN để bảo vệ quyền riêng tư. Hãy ưu tiên các nhà cung cấp minh bạch về chủ sở hữu, có chính sách “không lưu nhật ký” được kiểm toán độc lập và công khai nơi đặt trụ sở, tên công ty, cũng như các báo cáo minh bạch. “Một ứng dụng VPN phổ biến không đồng nghĩa với việc ứng dụng đó an toàn” — điều này đã được nhắc lại rất rõ trong kết luận của báo cáo. Nếu không chắc, hãy tránh VPN mập mờ về thông tin pháp lý và sở hữu; thay vào đó, chọn các ứng dụng VPN an toàn với quy trình kiểm tra nghiêm ngặt và lịch sử minh bạch về bảo vệ quyền riêng tư người dùng.
