EREV là gì và vì sao đang được nhắc tới ngày càng nhiều?
Công nghệ EREV (Extended Range Electric Vehicle) là dạng xe điện mở rộng phạm vi, sử dụng mô-tơ điện để dẫn động kết hợp với một động cơ đốt trong đóng vai trò máy phát, giúp xe vận hành bằng điện trong phần lớn quãng đường nhưng vẫn có thể đi xa mà không phụ thuộc hoàn toàn vào trạm sạc. Quan điểm cốt lõi cần nhìn thẳng: EREV không sinh ra để đánh bại xe điện thuần về hiệu suất, mà để giải quyết nỗi lo hết điện giữa đường của người dùng. Khi còn pin, xe chạy như EV, êm, mượt và tiết kiệm. Khi pin chạm ngưỡng, máy xăng khởi động để tạo điện, biến chiếc xe thành một "EV mang theo máy phát" ngay trên thân xe. Chính sự thỏa hiệp này khiến EREV hấp dẫn với người còn lăn tăn về hạ tầng sạc, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi: đánh đổi hiệu suất có xứng đáng không?
Công nghệ EREV vận hành ra sao và khác gì EV thuần, hybrid?
Về cách hoạt động, một chiếc xe ứng dụng công nghệ EREV dùng bộ pin dung lượng lớn để chạy điện trong phần lớn hành trình, còn động cơ xăng chỉ đóng vai trò kéo máy phát khi pin xuống thấp hoặc cần đi xa. Khi pin đủ, điện từ pin đi qua bộ điều khiển tới môtơ, môtơ kéo bánh xe, hệ thống phanh tái sinh thu hồi lại một phần năng lượng giống hệt xe điện thuần. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, xe điện thông thường chuyển đổi khoảng 87-91% năng lượng thành công có ích sau khi tính cả năng lượng thu hồi khi phanh – đây là chuẩn hiệu suất mà EREV có thể tiệm cận khi chạy thuần điện. Khác biệt xuất hiện khi SoC chạm ngưỡng: động cơ đốt trong khởi động, vận hành máy phát để tạo điện cấp cho môtơ đồng thời nạp pin. Động cơ đốt trong không truyền lực cơ khí xuống bánh xe, nên về cấu trúc, EREV tương tự hybrid nối tiếp nhưng có mức độ điện hóa cao hơn, với pin lớn và khả năng chạy điện dài hơn.
Hiệu suất năng lượng: EREV có tiết kiệm hơn EV thuần hoặc hybrid?
Đây là chỗ nhiều người dễ kỳ vọng quá mức vào xe điện mở rộng phạm vi. Về bản chất, EREV là giải pháp tiện lợi, không phải chiếc xe tối ưu chi phí sử dụng so với hybrid hay chi phí nạp điện so với xe thuần điện. Ngưỡng tiêu thụ, hiệu suất năng lượng của EREV thường nằm ở giữa các dòng xe này. Khi còn chạy trong tầm điện, EREV vận hành giống EV, tận dụng hệ truyền động có hiệu suất rất cao và có thể tiết kiệm hơn hybrid có dẫn động trực tiếp máy xăng. Nhưng khi đã hết pin, động cơ xăng phải quay liên tục để nuôi máy phát, tạo điện cho môtơ và sạc lại pin, phát sinh thêm tổn hao qua quá trình chuyển đổi năng lượng nên hiệu suất thấp hơn việc dùng điện trực tiếp từ pin. Trong trạng thái đó, tiêu thụ nhiên liệu EREV chưa chắc đã tiết kiệm hơn hybrid, đặc biệt nếu người lái thường xuyên chạy tốc độ cao, kéo dài thời gian máy xăng phải hoạt động căng. Nói thẳng: EREV chỉ thực sự đáng tiền nếu bạn tận dụng được phần quãng đường thuần điện hằng ngày.
VinFast VF Wild và làn sóng xe EREV mới: những mẫu nào đáng chờ?
VinFast VF Wild xuất hiện như cú hích đầu tiên, biến công nghệ EREV từ khái niệm trên giấy thành sản phẩm cụ thể trong phân khúc bán tải tại thị trường nội địa. Từ thời điểm VF Wild được công bố ngày 19/9, cụm từ "xe điện mở rộng phạm vi" được nhắc đến nhiều hơn, tạo nền cho một loạt kế hoạch sản phẩm đi theo sau. Trong nhóm SUV cỡ lớn, Volkswagen ID. Era 9X đã bắt đầu nhận đặt cọc, dùng bộ pin 65,2 kWh kết hợp động cơ xăng 1.5L tăng áp làm máy phát điện, với tầm hoạt động hỗn hợp tối đa được công bố lên tới 1.651 km theo chu trình CLTC. Ở hướng SUV gầm cao, iCaur V27 dự kiến ra mắt cuối năm, sử dụng động cơ xăng 1.5L Turbo để sạc pin, kết hợp hệ dẫn động 4 bánh toàn thời gian bằng mô-tơ điện và được định hướng lắp ráp trực tiếp trong nước. Sự xuất hiện của VF Wild, ID. Era 9X và iCaur V27 cho thấy công nghệ EREV không còn là chuyện thử nghiệm mà đang bước vào giai đoạn đa dạng hóa phân khúc.
Ai nên chọn EREV và ai nên ở lại với EV thuần hoặc hybrid?
Nhìn thực tế, công nghệ EREV là giải pháp trung gian cho những khách hàng vừa muốn trải nghiệm chất xe điện hàng ngày, vừa lo lắng về tầm hoạt động và cơ sở hạ tầng sạc. EREV đặc biệt phù hợp với người thường xuyên phải đi những hành trình dài, hay chạy liên tỉnh, cao tốc hàng trăm km và ít có điều kiện sạc điện ở điểm đến. Họ có thể dùng xe như EV cho các chuyến đi làm, đi chơi quanh thành phố, sạc tại nhà khi pin xuống thấp, còn động cơ xăng chỉ đóng vai trò mở rộng phạm vi khi cần đi xa; khi nhiên liệu cạn, chỉ cần tiếp nhiên liệu như xe động cơ đốt trong bình thường. Ngược lại, nếu bạn chủ yếu đi quãng ngắn, có hạ tầng sạc ổn định tại nhà hoặc nơi làm việc, xe điện thuần vẫn là lựa chọn hiệu quả hơn về tiêu thụ năng lượng. Còn nếu muốn đơn giản, không phải nghĩ tới pin, hybrid cổ điển là lựa chọn an toàn. Kết luận thẳng thắn: EREV không phải "chiếc xe tốt nhất cho mọi người", mà là chiếc xe hợp với đúng nhóm người đang đứng giữa EV và ôtô xăng, chưa sẵn sàng đặt cược hoàn toàn vào trạm sạc.
