Lắp camera an ninh giờ là cam kết pháp lý, không chỉ là biện pháp chống trộm
Lắp camera an ninh là hoạt động triển khai thiết bị ghi âm, ghi hình tại nhà ở, cửa hàng, văn phòng hoặc không gian công cộng nhằm giám sát, bảo vệ tài sản và con người, nhưng đồng thời phải tuân thủ chặt chẽ các quy định camera an ninh về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông báo cho người bị ghi hình và giới hạn mục đích sử dụng dữ liệu phù hợp với pháp luật hiện hành.
Điểm mấu chốt cần nhìn thẳng: từ khi các quy định mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân áp dụng cho hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, camera không còn là "đồ chơi công nghệ" tự do sử dụng nữa. Mỗi chủ nhà, chủ doanh nghiệp nếu vẫn giữ tư duy lắp đâu quay đó, lưu gì dùng nấy thì sớm muộn cũng chạm ngưỡng vi phạm. Khi nhà nước coi dữ liệu hình ảnh là dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ, chúng ta buộc phải thay đổi thói quen: nghĩ về quyền riêng tư của người khác trước khi bật camera.
Quy định camera an ninh mới: Không thông báo, dùng sai mục đích là trả giá đắt
Một trong những thay đổi quan trọng là trọng tâm chuyển từ "có camera hay không" sang "camera hoạt động thế nào với dữ liệu cá nhân". Nghị định mới đặt ra quy định rất cụ thể về việc bảo vệ dữ liệu cá nhân thu được từ ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng. Điều này đồng nghĩa, chỉ cần camera của bạn quay khu vực khách ra vào, hành lang chung, bãi xe, quầy giao dịch… thì đã bước vào vùng pháp lý nhạy cảm.
Theo điểm a khoản 1 Điều 71, tổ chức lắp đặt hoặc sử dụng thiết bị ghi âm, ghi hình tại không gian công cộng hoặc khu vực cung cấp dịch vụ cho khách hàng nhưng không có hình thức thông báo, cảnh báo sẽ bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Cảnh báo có thể bằng biển báo vật lý hoặc phương tiện điện tử, nhưng phải đặt ở vị trí dễ nhận biết để người có mặt hiểu mình đang bị ghi hình. Tức là, việc âm thầm ghi hình khách, cư dân, nhân viên trong khu vực công cộng không còn là "thói quen" được bỏ qua mà trở thành hành vi có thể bị xử phạt rõ ràng.
Mức phạt camera: từ 10 đến 50 triệu đồng không chỉ là con số dọa cho vui
Nếu bạn nghĩ mức phạt camera chỉ mang tính tượng trưng, con số trong Nghị định mới sẽ khiến nhiều người phải tính lại chi phí rủi ro. Tổ chức không thông báo về việc ghi âm, ghi hình tại khu vực công cộng hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Cùng mức phạt 10–20 triệu cũng áp dụng cho trường hợp không cung cấp thông tin liên hệ của bên kiểm soát hoặc bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân khi người bị ghi hình yêu cầu truy xuất hình ảnh của mình, trừ khi pháp luật có quy định khác.
Mức phạt cao hơn đánh thẳng vào hành vi sử dụng sai mục đích dữ liệu từ camera. "Tổ chức có thể bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng nếu sử dụng dữ liệu cá nhân, hình ảnh hoặc giọng nói thu được từ hệ thống camera giám sát công cộng vào mục đích thương mại, phân tích hành vi hoặc nhận diện khuôn mặt tự động để lập hồ sơ cá nhân mà không có sự đồng ý hợp pháp của chủ thể dữ liệu". Các mức phạt tương tự cũng áp dụng khi trích xuất, chia sẻ hoặc công khai trái phép dữ liệu ghi âm, ghi hình, ngoại trừ trường hợp cung cấp theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền. Đáng chú ý, dữ liệu âm thanh, hình ảnh thu thập trái quy định có thể bị buộc hủy, xóa đến mức không thể khôi phục.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Nghĩ cho quyền riêng tư trước khi nghĩ đến lợi ích an ninh
Tinh thần của các quy định camera an ninh mới rất rõ: an ninh không thể đánh đổi bằng việc xâm phạm quyền riêng tư. Nghị định nhấn mạnh việc bảo vệ dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, và coi đây là lĩnh vực vi phạm hành chính riêng biệt. Các mức phạt tiền nêu trên áp dụng đối với tổ chức trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân; nếu cá nhân có cùng hành vi, mức phạt được tính bằng một nửa. Điều này cho thấy nhà làm luật không chỉ nhắm tới doanh nghiệp lớn mà cũng đặt trách nhiệm lên mọi chủ thể tham gia thu thập dữ liệu.
Không chỉ dừng ở tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện sử dụng để thực hiện hành vi. Dữ liệu âm thanh, hình ảnh thu thập trái quy định có thể bị buộc hủy, xóa đến mức không thể khôi phục. Nghĩa là, mọi công sức đầu tư hệ thống camera, lưu trữ, phân tích có thể mất trắng nếu bạn phớt lờ nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nếu camera được nhìn như công cụ quyền lực, thì các quy định mới chính là dây cương buộc chủ sở hữu phải tôn trọng ranh giới pháp lý lẫn đạo đức khi quan sát người khác.
