Cuộc đua IPO nghìn tỷ: bản chất vấn đề là gì?
Cuộc đua IPO giữa Anthropic và OpenAI là quá trình hai công ty AI hàng đầu cùng tìm cách bước lên sàn chứng khoán với định giá công ty AI tiệm cận mốc nghìn tỷ, buộc Phố Wall phải dựa vào dự báo doanh thu dài hạn và khả năng quản trị rủi ro nhân sự để quyết định bên nào đáng tin hơn đối với nhà đầu tư tổ chức và công chúng, thay vì chỉ nhìn vào kết quả tài chính hiện tại hay hình ảnh thương hiệu hào nhoáng. Điểm đáng nói là cả hai bên đều hướng tới mức định giá có thể chạm mốc 1.000 tỷ USD, nhưng câu chuyện phía sau hoàn toàn khác nhau: Anthropic phải bảo vệ kỳ vọng tăng trưởng doanh thu, còn OpenAI bị buộc phải chứng tỏ rằng mình vẫn là cỗ máy lãnh đạo vận hành ổn định trước khi chào sàn chứng khoán. Trong bối cảnh chi tiêu cho AI đang làm lung lay nhiều cổ phiếu công nghệ, đây không chỉ là cuộc đua định giá mà là bài kiểm tra niềm tin của thị trường đối với tương lai của ngành trí tuệ nhân tạo.
Anthropic IPO định giá: sống bằng kỳ vọng tới năm 2028
Anthropic bước vào đường đua IPO với chiến lược dựa gần như hoàn toàn trên tốc độ tăng trưởng và dự báo doanh thu đến năm 2028. Các định chế tài chính Phố Wall đang dùng bội số doanh thu để định giá công ty AI này, chứ không dựa trên lợi nhuận ổn định như với doanh nghiệp trưởng thành. Reuters cho biết các ngân hàng và nhà đầu tư đang định giá Anthropic theo bội số EV/Revenue dựa trên dự báo doanh thu tương lai, thay vì các chỉ số lợi nhuận truyền thống. Vấn đề: khi chi phí tính toán, đào tạo mô hình và tuyển dụng vẫn tăng mạnh, Anthropic phải thuyết phục thị trường rằng biên lợi nhuận sẽ cải thiện theo thời gian, tức chi phí sẽ chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong doanh thu nhờ quy mô mở rộng. Nhà đầu tư đang đặt cược rằng đây sẽ là một công ty AI IPO định giá cao nhưng có thể chuyển từ "đốt tiền" sang tạo dòng tiền vững chắc. Nếu tăng trưởng doanh thu chậm lại, toàn bộ logic định giá dựa trên tương lai sẽ lung lay ngay lập tức.
Cách Phố Wall định giá công ty AI: so sánh Anthropic với Palantir, SpaceX, Cloudflare
Phố Wall đang thiếu chuẩn mực cho việc định giá công ty AI, nên phải tạm thời mượn thước đo từ các doanh nghiệp tăng trưởng cao khác như Palantir, SpaceX và Cloudflare để so sánh với Anthropic. Dữ liệu thị trường cho thấy Palantir được định giá khoảng 53 lần doanh thu dự kiến năm nay, thuộc nhóm cổ phiếu đắt đỏ nhất, trong khi SpaceX và Cloudflare lần lượt giao dịch ở mức khoảng 41,6 lần doanh thu dự kiến năm 2026. Theo các nguồn tin, những bên ủng hộ Cerebras Systems đã dùng kỳ vọng doanh thu năm 2028 trong quá trình chuẩn bị IPO, còn SpaceX đưa ra dự báo tới năm 2029 trước khi niêm yết với mức định giá kỷ lục. Điều này cho thấy Wall Street đã chấp nhận nhìn xa tới 2028 để định giá các công ty AI, miễn là tốc độ mở rộng và câu chuyện quy mô tương lai đủ thuyết phục. Câu hỏi vẫn còn mở: liệu bội số doanh thu dành cho Anthropic có phản ánh đúng rủi ro khi doanh nghiệp vẫn đang chi mạnh cho GPU, hạ tầng và nhân sự, trong khi EBITDA hiện tại chưa nói lên nhiều điều.
OpenAI chào sàn chứng khoán: rào cản lớn nhất là biến động nhân sự
Nếu Anthropic phải sống chết với bài toán doanh thu tương lai, thì OpenAI lại bị giằng co bởi một vấn đề rất khác: biến động nhân sự cấp cao ngay trước thời điểm có thể IPO. Bài toán lớn nhất của OpenAI hiện được mô tả là ổn định tổ chức, khi hàng loạt lãnh đạo và chuyên gia an toàn lần lượt rời công ty. Giám đốc doanh thu Denise Dresser đã bày tỏ ý định từ nhiệm chỉ sau 8 tháng gia nhập, nối tiếp sự ra đi của cựu COO Brad Lightcap, người phụ trách đạo đức Chloe Bakalar và người phụ trách truyền thông, marketing Kate Rouch. Caitlin Kalinowski, phụ trách robotics, chuyển sang đối thủ Anthropic, còn Johannes Heidecke, phụ trách hệ thống an toàn, cũng rời OpenAI. Đồng thời, công ty được cho là đã giải thể nhóm đánh giá rủi ro "thảm họa" và sáp nhập chức năng này vào các bộ phận khác. Theo Cryptopolitan, chuỗi thay đổi này bị xem là tín hiệu bất ổn nội bộ, dù đồng sáng lập Greg Brockman gọi đó là "tái cơ cấu chiến lược".
Ai có lợi thế trong cuộc đua IPO: tăng trưởng hay ổn định?
Diễn biến doanh thu cho thấy Anthropic đang tăng tốc mạnh mẽ, trong khi OpenAI tăng trưởng nhưng chậm hơn. Doanh thu thường niên hóa của OpenAI tăng từ 24 lên khoảng 40, còn Anthropic nhảy từ 9 lên 47 trong cùng giai đoạn, tức tăng hơn 5 lần. Nhà đầu tư vì thế nhìn Anthropic như “cỗ máy tăng trưởng”, còn OpenAI như “người khổng lồ đang phải tự sắp xếp lại bộ não”. Theo giới đầu tư, rủi ro IPO của hai bên nằm ở hai cảm giác lo lắng khác nhau: với Anthropic là nỗi sợ doanh thu không tăng đủ nhanh để xứng với bội số định giá; với OpenAI là nguy cơ tổ chức mất ổn định khi bước vào trạng thái công ty đại chúng. Nhìn từ góc độ người quan sát, bên nào kiểm soát được rủi ro gốc của mình – Anthropic kiểm soát chi phí và biên lợi nhuận, OpenAI kiểm soát bài toán nhân sự và an toàn – bên đó sẽ có cơ hội thắng thế trên đường chào sàn. Còn mốc định giá gần 1.000 tỷ giờ chỉ là bề nổi của một cuộc tái phân loại niềm tin dành cho các công ty AI.
