Khủng hoảng chip nhớ: đây không còn là đợt tăng giá ngắn hạn
Khủng hoảng chip nhớ là tình trạng nhu cầu với RAM, SSD và các loại bộ nhớ bán dẫn tăng nhanh hơn nhiều so với năng lực sản xuất hiện có trên toàn cầu, khiến giá RAM tăng, nguồn cung DRAM và NAND thiếu hụt kéo dài, chi phí nâng cấp PC leo thang và mặt bằng giá khó quay về mức từng được xem là bình thường trước làn sóng AI. Trong bối cảnh đó, những ai đang chờ RAM, SSD giảm giá mạnh gần như đang chờ một kịch bản không thực tế. Thị trường đang bước vào một chu kỳ mới, nơi bộ nhớ được đối xử như tài nguyên chiến lược chứ không phải linh kiện giá rẻ. Và điều quan trọng: các lãnh đạo doanh nghiệp bộ nhớ đều mô tả tương lai bằng ngôn từ “tệ nhất trong lịch sử” chứ không phải “điều chỉnh ngắn hạn”.
ADATA: thiếu RAM có thể kéo dài 10 năm, giá rẻ khó quay lại
Theo Chủ tịch ADATA Trần Lập Bạch, tình trạng thiếu hụt bộ nhớ toàn cầu có thể tiếp diễn trong 10 năm tới, ngay cả khi các nhà sản xuất lớn đang xây dựng thêm nhà máy. Đây là cảnh báo trực diện: thị trường có thể đã đánh giá thấp quy mô bùng nổ của nhu cầu bộ nhớ phục vụ AI, từ DRAM, bộ nhớ băng thông cao cho đến NAND và hạ tầng lưu trữ. Ông cũng cho rằng nếu nhu cầu bộ nhớ tiếp tục tăng nhanh hơn năng lực sản xuất, giá RAM, SSD và nhiều thiết bị sử dụng chúng sẽ khó trở lại mặt bằng từng được xem là bình thường trước cuộc đua AI. Câu nói đáng trích lại là: “Giá DRAM có thể tăng thêm 30%, còn NAND tăng 40% trong quý III/2026”. Đó không phải là tin xấu nhất; điều đáng sợ hơn là xu hướng chu kỳ này sẽ còn giữ mặt bằng cao trong nhiều năm.
SK hynix và dự báo năm 2027: đỉnh điểm của áp lực nguồn cung
Ở phía Hàn Quốc, CEO SK hynix Kwak Noh-jung thậm chí dùng từ ngữ cực đoan hơn: ông khẳng định “2027 sẽ là năm tệ nhất trong lịch sử đối với ngành từ góc độ nguồn cung”. Nguyên nhân là nhu cầu của khách hàng với các mô-đun DRAM và chip hiệu năng cao tăng nhanh hơn hẳn tốc độ mở rộng sản xuất hiện nay. Một báo cáo được Business Times trích dẫn cho thấy, nguồn cung wafer dành cho sản xuất bộ nhớ chỉ được dự báo tăng khoảng 12% mỗi năm trong 2027 và 2028. Trong khi đó, một nửa phần tăng trưởng này có thể tập trung vào HBM – bộ nhớ băng thông cao cho hệ thống AI và tăng tốc đồ họa. Nói cách khác, công suất bị hút mạnh vào HBM, để lại DRAM phổ thông và nhiều loại chip nhớ khác trong tình trạng bị bỏ rơi, thắt chặt thêm thiếu hụt chip nhớ trên thị trường tiêu dùng.
AI nuốt trọn công suất: vì sao giá RAM tăng không chỉ là do đầu cơ
Cả ADATA và SK hynix đều nhìn vào cùng một thủ phạm: AI. Theo ông Trần Lập Bạch, nhu cầu tính toán phục vụ AI hiện tăng theo quy mô chưa từng xuất hiện trong các chu kỳ công nghệ trước. Việc xây dựng trung tâm dữ liệu không chỉ cần GPU mà còn kéo theo lượng lớn DRAM, HBM, NAND, ổ lưu trữ và hạ tầng điện. Một báo cáo được Business Times nhắc tới cho biết Samsung dự kiến cung cấp khoảng 12.000 tỉ GB HBM vào năm 2026 và nâng lên 20.000 tỉ GB vào 2027, trong khi SK hynix tăng từ 18.000 tỉ GB lên 24.000 tỉ GB trong cùng giai đoạn. La inteligencia artificial absorbe gran parte de la capacidad productiva, khiến phần còn lại cho DRAM phổ thông, NAND Flash và SSD tiêu dùng bị thu hẹp. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc: nhà máy không thiếu, nhưng chúng được tối ưu cho biên lợi nhuận cao, không phải cho nhu cầu nâng cấp PC chi phí hợp lý.
Người dùng PC phải làm gì khi DDR5 giá cao chưa có điểm dừng?
Tin xấu cho cộng đồng game thủ và người dùng PC là nguồn cung DRAM, NAND mới đáng kể chưa được kỳ vọng xuất hiện trước năm 2027. Các dự án nhà máy lớn của Samsung, SK Hynix và Micron phần lớn được lên kế hoạch cho giai đoạn 2028–2035, nghĩa là RAM, SSD sẽ khó có cú giảm giá lớn trong vài năm tới. Trong khi đó, SK Hynix từng cho rằng nguồn cung có thể tiếp tục căng thẳng đến năm 2027, còn một số lãnh đạo khác nhận định sự mất cân bằng cung – cầu DRAM, NAND có thể kéo dài đến ít nhất năm 2030. Với NAND Flash 2027 chưa được kỳ vọng cân bằng, giá RAM tăng và DDR5 giá cao là thực tế phải chấp nhận: nâng cấp PC chi phí thấp sẽ trở thành ngoại lệ, không còn là tiêu chuẩn. Người dùng nên đổi tư duy, tập trung vào tối ưu dung lượng, mua sớm khi cần thay vì chờ “đáy giá” có thể không bao giờ đến.
