Chiaroscuro và lý do nên chụp ảnh đèn lồng truyền thống
Chụp ảnh đèn lồng theo phong cách chiaroscuro là quá trình dùng ánh sáng mạnh đối lập với bóng tối để tạo chiều sâu, làm nổi bật chất liệu thủ công và không khí lễ hội, từ đó biến những chiếc đèn Trung thu, mặt nạ, đầu lân thành các khung hình mang hơi thở di sản chứ không chỉ là ảnh kỷ niệm thông thường.
Nếu bạn yêu Trung thu và mê cảm giác phố phường sáng rực những mô hình đèn khổng lồ, đây là kiểu chụp ảnh đáng thử một lần. Ở Tuyên Quang, khi những mô hình đèn Trung thu khổng lồ rực sáng trên phố, người dân và các tay máy miệt mài ghi lại từng khoảnh khắc để đưa sắc màu và “hồn quê” lan tỏa trên những khung hình. Đi dọc phố Hàng Mã Hà Nội, màu đỏ của đèn ông sao, vàng của đầu lân, xanh của mặt nạ nối tiếp nhau hai bên phố, tạo nên không gian rất phù hợp cho những bức ảnh di sản văn hóa.
Điểm hay của cách chụp này là bạn không cần phải là nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Chỉ cần chịu khó quan sát ánh sáng, chọn thời điểm và đứng đúng vị trí, bạn đã có thể biến chiếc điện thoại hoặc máy ảnh bình dân thành công cụ để kể câu chuyện về Trung thu qua tương phản sáng – tối.
Chọn địa điểm: giữa phố Hàng Mã và “thủ phủ đèn lồng” Tuyên Quang
Để kỹ thuật chiaroscuro phát huy hiệu quả, bạn cần phông nền ánh sáng đủ mạnh. Hai không gian lý tưởng cho chụp ảnh đèn lồng ở Việt Nam là phố Hàng Mã Hà Nội và các tuyến phố trung tâm Tuyên Quang mùa lễ hội. Đi dọc phố Hàng Mã, không khó để nhận ra Tết Trung thu đang đến gần với những mảng màu đỏ, vàng, xanh phủ kín hai bên phố. Đây là bối cảnh hoàn hảo để đặt nhân vật vào giữa các khối sáng rực và dùng bóng tối từ lòng phố, vỉa hè làm nền tương phản.
Tuyên Quang lại mang đến cảm giác khác: những mô hình đèn Trung thu khổng lồ nối nhau xuống phố, ánh sáng rực rỡ phủ lên từng tuyến đường, kéo theo dòng du khách háo hức tìm đến. Khi phố phường trở nên sôi động và ánh đèn phủ khắp, bạn có rất nhiều lớp sáng – tối để xây dựng khung hình: từ ánh đèn trực tiếp trên mô hình, những khoảng tối ở phía sau, đến ánh sáng phụ từ hàng quán xung quanh.
Ở cả hai nơi, điểm chung là người đông. Nếu bạn muốn tập trung cho việc tạo tương phản sáng – tối, hãy chủ động đi sớm hơn chính hội để tránh quá chen chúc, vừa có thêm thời gian quan sát ánh sáng và thử nhiều góc chụp khác nhau.
Ống kính prime và cách tách đèn lồng khỏi nền nhiều chi tiết
Giữa không gian Trung thu đầy màu sắc, khung hình rất dễ bị rối. Lúc này, ống kính prime tiêu cự như 35mm hoặc 50mm là bạn đồng hành tốt, vì chúng cho độ mở lớn để làm mờ nền và giữ nét chủ thể. Khi dùng ống kính prime 50mm, bạn có thể đứng hơi xa hơn, hướng ánh sáng đèn lồng vào mặt nhân vật, để phần nền phía sau chìm vào bóng tối hoặc mờ đi. Cách này giúp khung hình tập trung vào chi tiết thủ công trên đèn, mặt nạ, đầu lân, đồng thời vẫn tạo cảm giác không khí lễ hội ở phía sau.
Ở phố Hàng Mã, trong biển đồ chơi truyền thống như đèn ông sao, đèn cá chép, mặt nạ giấy bồi, đầu lân, trống lắc tay, việc tách chủ thể càng quan trọng. Khi đặt nhân vật cạnh một chiếc đèn ông sao, hãy để đèn chiếm phần sáng mạnh trong ảnh, nhân vật hơi nghiêng mặt về phía đèn, phía còn lại chìm vào bóng tối hoặc màu nền tối của lòng phố. Đây là cách tận dụng chiaroscuro để biến một món đồ chơi bình thường thành điểm nhấn mang chất di sản.
Tại Tuyên Quang, các mô hình đèn khổng lồ là phông nền rất mạnh về ánh sáng. Nếu đứng quá gần, ánh sáng dễ bị gắt và mất chi tiết; hãy lùi vài bước, dùng tiêu cự cố định của ống prime để tìm khoảng cách vừa đủ, nơi ánh sáng từ mô hình đủ sáng nhưng không làm cháy vùng ảnh.
Quy trình 7 bước chụp ảnh đèn lồng theo phong cách chiaroscuro
- Chọn địa điểm có nhiều nguồn sáng từ đèn lồng hoặc mô hình Trung thu, như phố Hàng Mã hoặc các tuyến phố trung tâm ở Tuyên Quang.
- Quan sát hướng sáng chính từ đèn và tìm những khoảng tối xung quanh (hẻm, khoảng trống giữa các gian hàng, nền nhà) để tạo tương phản.
- Đặt chủ thể (người hoặc đồ chơi như đèn ông sao, đèn cá chép, mặt nạ giấy bồi, đầu lân) gần nguồn sáng, xoay mặt hoặc bề mặt thủ công về phía ánh đèn.
- Dùng ống kính prime 35mm hoặc 50mm, chọn khẩu độ lớn để làm mờ nền, giữ nét chủ thể và để bóng tối phía sau dày hơn.
- Điều chỉnh khung hình sao cho phần sáng từ đèn chiếm khoảng một phần ba ảnh, phần còn lại là bóng tối hoặc vùng nền ít chi tiết.
- Chụp liên tiếp nhiều khung với các mức phơi sáng khác nhau để tránh cháy sáng, đặc biệt ở những mô hình đèn khổng lồ trên phố Tuyên Quang.
- Xem lại ảnh tại chỗ, tinh chỉnh vị trí đứng và hướng đèn để đường chuyển giữa sáng – tối rõ nhưng vẫn giữ được cảm giác lễ hội và sự nhộn nhịp quanh bạn.
Trình tự này nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng khi làm vài lần bạn sẽ thấy mọi thứ diễn ra khá tự nhiên: bước quan trọng nhất là “quan sát ánh sáng trước khi giơ máy lên”. Nhờ cách tiếp cận này, mỗi cú máy của bạn sẽ không chỉ ghi lại một mô hình đèn hay một con phố, mà còn thể hiện cách bạn nhìn thấy lễ hội qua tương phản sáng – tối, giống như cách nhiều người dân địa phương đã góp phần đưa mùa Trung thu quê mình đến gần hơn với những người đang ở xa.
Giữ “hồn quê” trong từng khung hình đèn lồng
Điều cuối cùng – và cũng là quan trọng nhất – là bạn chụp vì điều gì. Ở cả phố Hàng Mã lẫn Tuyên Quang, các món đồ chơi Trung thu truyền thống đang giữ vị trí nổi bật nhờ màu sắc rực rỡ và nét đặc trưng riêng. Qua ống kính, chúng không chỉ là đạo cụ chụp ảnh mà là một phần di sản thủ công: từ chiếc đèn ông sao làm bằng tre, giấy kính; đèn cá chép; mặt nạ giấy bồi; cho tới những mô hình đèn khổng lồ được người dân chuẩn bị suốt nhiều tháng.
Khi dùng kỹ thuật chiaroscuro để chụp ảnh đèn lồng, hãy để ý cả những khoảnh khắc phía sau ánh sáng: người thợ chỉnh lại khung tre, em nhỏ ôm chiếc trống lắc tay, du khách quốc tế ngắm nghía rồi chọn mua một món đồ làm quà lưu niệm. Những mảng tối trong ảnh có thể là nơi câu chuyện diễn ra – nơi bàn tay, ánh mắt, nụ cười hiện lên đủ rõ để bạn nhớ. Nếu một bộ ảnh khiến thêm một người muốn tìm đến các phố Trung thu để nhìn tận mắt những chiếc đèn ấy, thì công sức bạn bỏ ra cho từng khung hình là hoàn toàn xứng đáng.
