Bút tiêm giảm cân không rõ nguồn: Nguy cơ chứ không phải trào lưu làm đẹp
Bút tiêm giảm cân không rõ nguồn là các sản phẩm dạng tiêm, quảng cáo giúp giảm cân nhanh nhưng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép lưu hành, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe người dùng khi chúng len lỏi trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.
Thông điệp quan trọng nhất lúc này là: mong muốn giảm cân nhanh đang bị lợi dụng để đẩy người tiêu dùng vào một canh bạc sức khỏe. Sở Y tế Hà Nội đã phải phát đi văn bản khẩn, đề nghị Công an thành phố, Sở Công Thương và UBND các xã, phường kiểm tra, xác minh các phản ánh liên quan đến sản phẩm giảm cân dạng bút tiêm. Đây không còn là chuyện mua nhầm một món mỹ phẩm kém chất lượng, mà là tiêm thẳng một chất lạ vào cơ thể. Đó là ranh giới giữa “làm đẹp” và gây hại mà nhiều người đang bỏ qua.
Vì sao bút tiêm giảm cân tràn lan lại đáng báo động?
Sở Y tế ghi nhận nhiều tổ chức, cá nhân đang lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến để quảng cáo, kinh doanh bút tiêm giảm cân không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Các đối tượng còn lách cơ chế kiểm duyệt của nền tảng để tiếp cận người tiêu dùng, khiến người dùng tưởng rằng đây là sản phẩm phổ biến, được chấp nhận rộng rãi.
Nguy hiểm hơn, những sản phẩm này thường không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, có dấu hiệu là hàng giả, hàng nhập lậu hoặc không bảo đảm điều kiện lưu thông. Khi bạn cầm trên tay một bút tiêm giảm cân không rõ nguồn, bạn không biết mình đang tiêm thuốc thật, thuốc kém chất lượng hay thậm chí là dung dịch không đạt chuẩn vô khuẩn. Đó là rủi ro lây nhiễm, dị ứng nặng, sốc phản vệ hoặc dùng phải liều không chính xác. Một mũi tiêm sai có thể đổi lấy ca cấp cứu chứ không phải vòng eo nhỏ hơn.
Thực chất bút tiêm giảm cân là thuốc điều trị, không phải “bút làm đẹp”
Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết cho biết các loại bút tiêm đang được rao bán thực chất là thuốc thuộc nhóm GLP-1 receptor agonists hoặc các thuốc incretin thế hệ mới như liraglutide, semaglutide, tirzepatide. Đây là thuốc điều trị béo phì và đái tháo đường, đã được nghiên cứu trong nhiều thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên thế giới, không phải mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng dùng tùy tiện.
Về cơ chế, thuốc mô phỏng hoặc tăng cường tác dụng của hormone GLP-1, tác động lên vùng dưới đồi và hệ tiêu hóa, giúp tăng cảm giác no, giảm cảm giác đói và làm chậm làm rỗng dạ dày, từ đó hỗ trợ giảm cân. Các thuốc GLP-1 được đánh giá khá an toàn khi dùng đúng chỉ định và có theo dõi của bác sĩ. Đó là điểm mấu chốt: tiêm giảm cân an toàn nghĩa là phải có chẩn đoán, phác đồ liều tăng dần, theo dõi tác dụng phụ và xét nghiệm kèm theo. Biến thuốc kê toa thành “bút làm đẹp giao nhanh trong ngày” là biến chính bạn thành bệnh nhân thử nghiệm.
Những rủi ro khi tự tiêm và dùng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc
Ngay cả khi dùng thuốc chuẩn dưới sự giám sát y tế, nhóm GLP-1 vẫn có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, táo bón, nhất là giai đoạn đầu điều trị, nên phác đồ chuẩn luôn tăng liều từ từ để cơ thể thích nghi. Khi người dùng tự ý tiêm liều cao, không theo dõi, các triệu chứng này có thể trở nên nặng nề. Đã có những báo cáo về viêm tụy cấp hoặc biến chứng liên quan túi mật ở người dùng nhóm thuốc này trong các trường hợp hiếm nhưng nghiêm trọng.
Với bút tiêm giảm cân không rõ nguồn, rủi ro còn lớn hơn nhiều. Thuốc có thể bị pha loãng, nhiễm khuẩn, thay đổi nồng độ, dẫn đến tiêm chích không hiệu quả hoặc quá liều. Mỗi lần tiêm là một lần bạn đưa kim và dung dịch không được kiểm chứng vào cơ thể, mở đường cho nhiễm trùng, phản ứng dị ứng, sốc thuốc. Nói cách khác, bảo vệ sức khỏe tiêm chích bắt đầu từ việc nói không với mọi sản phẩm không rõ nguồn gốc và không qua xác minh sản phẩm giảm cân với cơ quan chức năng.
Cách tự bảo vệ: Đừng mua bút tiêm giảm cân trên mạng, hãy chọn con đường y khoa
Trước làn sóng bút tiêm giảm cân không rõ nguồn, Sở Y tế Hà Nội đã đề nghị Công an thành phố, Sở Công Thương và UBND các xã, phường phối hợp kiểm tra, xác minh, ngăn chặn và xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm trên không gian mạng, sàn thương mại điện tử và tại các cơ sở kinh doanh. Đồng thời, lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu tập trung xử lý hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhập lậu, vi phạm thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Nhưng cơ quan quản lý không thể bảo vệ bạn nếu chính bạn vẫn đặt niềm tin vào quảng cáo. Hãy tự xây hàng rào an toàn cho mình: không mua bất kỳ bút tiêm giảm cân nào qua mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử; chỉ xem xét tiêm giảm cân an toàn khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa; ưu tiên các giải pháp giảm cân lành mạnh như điều chỉnh ăn uống, tập luyện, thay đổi lối sống. Sở Y tế cũng nhấn mạnh việc tăng cường tuyên truyền, cảnh báo người dân về nguy cơ dùng sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc, chưa được cấp phép và vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh chấp hành nghiêm quy định pháp luật. Cuối cùng, giảm cân là hành trình lâu dài, không phải đường tắt bằng một mũi tiêm.
