Vụ kiện 3,4 tỷ và bức tranh chung về tranh chấp hợp đồng nghệ sĩ
Tranh chấp hợp đồng nghệ sĩ giữa TikToker kiêm ca sĩ Choco Trúc Phương và công ty quản lý Celeb Group là một vụ kiện nổi bật, khi đôi bên đối đầu quanh hợp đồng độc quyền âm nhạc, quyền sở hữu tài khoản mạng xã hội và trách nhiệm bồi thường hàng tỷ đồng, qua đó phơi bày nhiều rủi ro pháp lý mà nghệ sĩ trẻ thường chủ quan bỏ qua.
Chiều 9.9, TAND khu vực 1 TP.HCM mở phiên sơ thẩm vụ “tranh chấp hợp đồng độc quyền đầu tư, huấn luyện và quản lý nghệ sĩ đa năng” giữa Công ty TNHH Celeb Group và ca sĩ Lê Trúc Phương (Choco Trúc Phương). Hợp đồng độc quyền được ký từ 1.3.2021, kéo dài 3 năm đến 28.2.2024. Celeb Group cho rằng nghệ sĩ vi phạm cam kết, từ tháng 10.2023 có “hành vi đi ngược thỏa thuận” và từ chối nhiều dự án quảng cáo.
Từ đó, công ty khởi kiện, yêu cầu bồi thường hơn 3,4 tỷ đồng, gồm 1,5 tỷ tiền phạt vi phạm hợp đồng, hơn 345 triệu đồng do từ chối quảng cáo và hơn 1,6 tỷ đồng chi phí đầu tư – huấn luyện đến tháng 10.2023. Cách Celeb Group “định giá” nghệ sĩ một cách chi tiết như vậy là lời nhắc thẳng thắn: trong hợp đồng, mọi khoản đầu tư đều có thể trở thành con số trong đơn kiện.
Hồ sơ đôi bên: từ bản hit triệu lượt nghe tới yêu cầu bồi thường khủng
Trước khi vụ kiện nổ ra, Choco Trúc Phương không phải cái tên vô danh. Celeb Group nhấn mạnh rằng sau 3 năm đào tạo, cô trở thành gương mặt trẻ có sức ảnh hưởng, với các ca khúc như “Người yêu không đá” và “Body shaming” đạt hàng triệu lượt nghe trên Spotify và TikTok, thậm chí lọt bảng xếp hạng ở Malaysia, Singapore, Trung Quốc… Đây không chỉ là thành tích nghệ thuật, mà còn là “tài sản” mà công ty dùng để lý giải chi phí đầu tư, huấn luyện.
Theo hồ sơ, từ tháng 10.2023, Celeb Group cáo buộc nghệ sĩ từ chối thực hiện 7 hợp đồng quảng cáo với tổng giá trị hơn 345 triệu đồng và tự ý lập, sử dụng tài khoản TikTok cá nhân @chocotrucphuong hoặc @chocotrucphuong1 để kinh doanh, tương tác mà không được công ty đồng ý. Từ góc độ doanh nghiệp, đây là hành vi làm đứt mạch khai thác thương mại trên hình ảnh mà họ cho rằng mình đang nắm độc quyền.
Ngược lại, phía Choco Trúc Phương phủ nhận vi phạm, nộp đơn phản tố, yêu cầu tòa xác định quyền quản lý tài khoản TikTok cá nhân “letrucphuong1003” và đề nghị công ty thanh toán hơn 40 triệu đồng thù lao còn nợ. Việc một nghệ sĩ buộc phải “kiện ngược” để đòi lại chính kênh TikTok mang tên mình cho thấy khoảng trống nhận thức: nhiều người trẻ ký hợp đồng độc quyền âm nhạc mà không lường hết việc quyền với tài khoản mạng xã hội cũng có thể bị ràng buộc chặt chẽ.
Điểm nóng pháp lý: TikTok là của ai, tiền đầu tư tính thế nào?
Tâm điểm đáng lo nhất trong vụ Choco Trúc Phương kiện và bị kiện lại chính là câu hỏi: tài khoản TikTok, Facebook, Instagram thực chất thuộc về ai trong hợp đồng độc quyền âm nhạc? Đại diện Celeb Group khẳng định kênh TikTok của Trúc Phương là tài sản do công ty sở hữu, và “quyền sở hữu là vĩnh viễn, không bị mất đi khi hợp đồng hết hạn”. Nếu quan điểm này được tòa chấp nhận, rất nhiều nghệ sĩ trẻ sẽ nhận ra quá muộn rằng mình đã “bán đứt” không chỉ thời gian, mà cả danh tính số.
Phía bị đơn cho rằng các tài khoản này do cô lập trước khi ký hợp đồng rồi mới chuyển giao cho công ty quản lý, nên không thể xem là tài sản của doanh nghiệp. Tương tự, với khoản hơn 1,6 tỷ đồng chi phí nhân sự, đầu tư, huấn luyện, luật sư của Trúc Phương yêu cầu bóc tách chi tiết: đó là chi cho cá nhân cô hay cho cả 9 tài năng được đào tạo giai đoạn 2021–2023. Đây là tranh cãi cốt lõi: ranh giới giữa đầu tư chung cho “lò đào tạo” và đầu tư riêng cho một nghệ sĩ nếu không ghi rõ trong hợp đồng sẽ trở thành vùng xám, bị tranh chấp khi mối quan hệ đổ vỡ.
Đáng chú ý, tại phiên tòa, chính HĐXX cũng yêu cầu Celeb Group chứng minh thiệt hại: hợp đồng quảng cáo nào đã ký, hợp đồng nào chỉ dừng ở mức trao đổi, và cung cấp xác nhận của đối tác về giao dịch thực tế. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “HĐXX quyết định dừng phiên tòa, yêu cầu nguyên đơn bổ sung tài liệu, chứng cứ liên quan các yêu cầu mà nguyên đơn đã khởi kiện”. Điều đó chứng tỏ, kể cả khi hợp đồng có điều khoản phạt rất nặng, tòa vẫn đòi hỏi bằng chứng thiệt hại và mối liên hệ nhân quả rõ ràng.
Phiên tòa tạm dừng và những bài học đắt giá cho nghệ sĩ trẻ
Sau phần hỏi, HĐXX cho biết cần xác minh, thu thập thêm tài liệu, chứng cứ nên tạm ngừng phiên tòa sơ thẩm; thời gian mở lại sẽ được thông báo sau. Nghĩa là đến thời điểm này, chưa có phán quyết cuối cùng về việc Choco Trúc Phương có phải bồi thường công ty quản lý hay không, cũng như quyền sở hữu tài khoản TikTok sẽ thuộc về bên nào. Tuy nhiên, vụ việc đã đủ để trở thành “case study sống” cho thế hệ nghệ sĩ bước vào môi trường giải trí số.
Bài học thứ nhất: hợp đồng độc quyền nghệ sĩ không chỉ là chuyện chia tiền cát-xê mà là toàn bộ đời sống nghề nghiệp – từ ca khúc, hình ảnh đến tài khoản mạng xã hội. Bài học thứ hai: mọi điều khoản về phạt vi phạm, bồi thường công ty quản lý và chi phí đầu tư cần được hiểu rõ, yêu cầu giải thích bằng văn bản trước khi ký, thay vì “nhắm mắt” vì khát khao debut. Bài học thứ ba: nghệ sĩ nên lưu lại đầy đủ email, thông báo, yêu cầu công việc để nếu tranh chấp xảy ra, mình không rơi vào thế bị động khi chứng minh.
Cuối cùng, vụ Choco Trúc Phương kiện – phản tố không phải câu chuyện “ai đúng ai sai” đơn giản, mà là lời nhắc cho cả hai phía: doanh nghiệp và nghệ sĩ đều phải trưởng thành về pháp lý. Không có hợp đồng nào bảo vệ người thiếu hiểu biết; người duy nhất bảo vệ bạn là chính sự cẩn trọng của bạn khi đặt bút ký tên.
