Thuê nhà để cải tạo: định nghĩa một cách sống mới
Thuê nhà để cải tạo là mô hình người thuê ký hợp đồng thuê nhà dài hạn, sau đó bỏ công sức và tiền bạc để cải tạo căn hộ thuê, từ phần thô đến cải tạo nội thất, nhằm biến không gian vốn thuộc sở hữu người khác thành nơi ở mang cá tính riêng và chất lượng sống cao như nhà của chính mình. Thay vì coi tiền sửa sang là chi phí mất trắng, họ xem đó là khoản đầu tư không gian sống, đổi lại sự thoải mái, thẩm mỹ và phù hợp với lối sống lâu dài. Quan điểm này thách thức tư duy “chỉ mua nhà mới được quyền làm chủ” đang phổ biến ở các đô thị lớn. Điểm mấu chốt của xu hướng này là: người thuê chấp nhận không sở hữu tài sản, nhưng muốn sở hữu trải nghiệm sống. Họ chọn thuê nhà dài hạn để có đủ thời gian khai thác giá trị của việc cải tạo, đồng thời thương lượng với chủ nhà để có quyền can thiệp toàn diện vào cấu trúc và thiết kế. Đó là một lựa chọn mang tính chiến lược, không phải hành vi tiêu dùng bốc đồng.
Từ căn hộ cũ đến không gian sống cao cấp: câu chuyện của Fang Mingrui
Trường hợp của nhà thiết kế nội thất Fang Mingrui là ví dụ rõ ràng cho việc coi cải tạo căn hộ thuê như một khoản đầu tư chất lượng sống, chứ không phải chi tiêu lãng phí. Ở tuổi 38, anh không kết hôn, không mua nhà, mà chọn ổn định tại Thượng Hải trong một căn hộ cũ gần công viên Phục Hưng. Căn hộ rộng khoảng 90m2, nằm trong tòa nhà xây từ thập niên 1930 với những ô cửa sổ bo tròn mang hơi hướng kiến trúc Le Corbusier, chính phần thô độc đáo này khiến anh quyết định thuê dù tình trạng xuống cấp. Mingrui dành 6 tháng để cải tạo không gian sống, xử lý tường thấm nước, thay sàn gỗ, nâng cấp phòng tắm và mở rộng cửa phòng ngủ, phòng tắm để tạo sự thoáng đãng. Nội thất được anh lựa chọn theo phong cách vintage, kết hợp gỗ và tông xanh, rồi đối trọng bằng đảo bếp thép không gỉ để tạo nhịp điệu giữa cổ điển và hiện đại. Anh chấp nhận bỏ ra một khoản tiền tương đương 20 tháng tiền thuê nhà cho việc cải tạo, vì tin rằng nhà ở chỉ là gạch và xi măng, còn giá bất động sản quá cao so với giá trị sử dụng.
Cặp đôi nghệ sĩ – kiến trúc sư: thuê nhà dài hạn để thử nghiệm lối sống
Nếu Mingrui đại diện cho lựa chọn cá nhân, thì cặp đôi Yang Wan – Leng Chong cho thấy cải tạo căn hộ thuê có thể trở thành dự án chung của những người cùng chia sẻ triết lý sống. Cuối năm 2024, sau thời gian sống ở trung tâm Thượng Hải, họ chuyển ra Zhujiajiao để tìm không gian rộng và yên tĩnh hơn. Họ thuê một căn nhà bị bỏ hoang, diện tích khoảng 350m2 với 4 tầng, tầng hầm ngập nước, cỏ dại mọc cao và cả dấu vết chim chết bên trong. Thay vì bỏ qua, Leng Chong nhìn thấy tiềm năng: tầng hầm có cửa lấy sáng, sân thượng nhìn ra cây xanh và dòng sông, trần tầng một cao tới 6m với hệ cửa kính lớn. Cặp đôi ký hợp đồng thuê nhà trong 5 năm, giá khoảng 60.000 NDT/năm, rồi dành đúng 45 ngày để cải tạo toàn bộ không gian thành nơi vừa ở vừa làm việc. Họ phân tầng rõ ràng: tầng hầm và tầng một cho công việc, tầng hai là phòng khách, tầng ba là phòng ngủ chính. Bếp và phòng ăn được phá bỏ tường ngăn để tạo không gian mở, biến việc nấu ăn thành hoạt động cộng đồng. Quan trọng hơn, họ không cố biến nhà thuê thành căn nhà hoàn hảo; sàn xưởng vẽ được giữ thô, vệt sơn vô tình trở thành một phần lịch sử căn nhà.
Chiến lược đầu tư: đổ tiền vào trải nghiệm, không “đóng đinh” vào tài sản
Điểm thú vị trong cả hai câu chuyện là cách họ thiết kế chiến lược đầu tư không gian sống. Mingrui chấp nhận chi một khoản lớn để cải tạo căn hộ thuê, vì với anh, thuê nhà có thể kinh tế hơn mua nhà trong bối cảnh giá bất động sản tăng cao. Khoản tiền đó không nhằm sở hữu tường gạch, mà để sở hữu cảm giác được sống trong một căn hộ cổ có thiết kế đặc biệt, ở khu vực mình yêu thích. Anh coi đây là cách dùng nguồn lực cho bản thân: du lịch, học hỏi, và tận hưởng trọn vẹn chất lượng sống thay vì gánh nặng sở hữu. Trong khi đó, Yang Wan và Leng Chong áp dụng nguyên tắc không đổ quá nhiều tiền vào phần cố định của căn nhà thuê, mà tập trung vào đồ nội thất có thể mang đi khi chuyển nhà. Khoảng 70% nội thất mềm được họ tích lũy từ căn nhà cũ, phần cải tạo cứng chỉ chiếm một phần trong tổng ngân sách. Họ từng nhiều lần chuyển nhà ở Mỹ và xem mỗi lần chuyển chỗ ở là cơ hội kiểm kê lại cuộc sống, loại bỏ những món đồ không còn phù hợp. Cách làm này cho phép họ đầu tư mạnh vào trải nghiệm mà vẫn giữ được sự linh hoạt, không bị “đóng đinh” vào một địa chỉ duy nhất.
Ai nên chọn mô hình cải tạo căn hộ thuê – và vì sao đây là xu hướng đáng chú ý
Nhìn từ hai trường hợp, cải tạo căn hộ thuê rõ ràng không dành cho mọi người, nhưng là lựa chọn hợp lý với nhóm không coi sở hữu nhà riêng là mục tiêu bắt buộc, song vẫn muốn sống trong không gian hiện đại, cá tính. Mô hình này phù hợp với người làm sáng tạo, thiết kế, nghệ thuật – những người nhạy cảm với chất lượng không gian và sẵn sàng đầu tư thời gian, công sức cho cải tạo nội thất. Thời gian cải tạo có thể dao động từ 45 ngày với dự án nhà 350m2 như của Yang Wan – Leng Chong đến vài tháng như 6 tháng mà Mingrui dành cho căn hộ 90m2, tùy quy mô và mức độ can thiệp. Tác động thực tế lên người thuê là rõ ràng: họ không phải chấp nhận sống trong không gian tạm bợ, thiếu cá tính. Thay vào đó, cải tạo căn hộ thuê trở thành công cụ để nâng cấp chất lượng sống, tối ưu công năng và phản ánh đúng nhịp sống của bản thân. Câu chuyện của cặp đôi ở Zhujiajiao cho thấy nhà không nhất thiết phải được thiết kế để tồn tại nguyên trạng hàng chục năm; nó có thể thay đổi cùng cuộc sống, cùng nghề nghiệp và thói quen sinh hoạt. Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, coi chi phí sửa sang như khoản đầu tư không gian sống – chứ không là tiền “đốt vào nhà người khác” – là góc nhìn đáng để giới trẻ đô thị cân nhắc.
