Cát-xê khủng và ảo tưởng về thu nhập nghệ sĩ Việt
Chủ đề của bài viết này là bài toán giữa cát-xê ca sĩ pop, chi phí sân khấu và thu nhập thực ca sĩ, nhằm giải thích vì sao con số thù lao được đồn đại có thể lên tới hàng trăm triệu đồng nhưng lợi nhuận từ biểu diễn trong túi nghệ sĩ lại thấp hơn nhiều, phụ thuộc loại sân khấu, mức độ nổi tiếng và chiến lược đầu tư hình ảnh. Theo chia sẻ lan truyền, một nữ ca sĩ pop như Tóc Tiên có mức cát-xê ca sĩ pop được đồn đoán xấp xỉ 700 triệu đồng cho một lần xuất hiện trên sân khấu. Con số này tạo ấn tượng rằng thu nhập nghệ sĩ Việt là cực kỳ "khủng", nhất là khi cô còn đại diện cho khoảng 40 nhãn hàng trong và ngoài nước. Nhưng nếu chỉ nhìn vào cát-xê ca sĩ pop mà bỏ qua chi phí sân khấu, chúng ta đang nhìn thấy ánh đèn mà không thấy hóa đơn.
Chi phí sân khấu: những khoản tiền ăn mòn cát-xê
Đằng sau vài phút bùng nổ trên sân khấu là cả một danh sách chi phí khiến thu nhập thực ca sĩ co lại đáng kể. Nguồn chia sẻ cho biết chi phí sân khấu cho một lần đi diễn có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng, bao gồm makeup, stylist, vũ công, làm nhạc và sản xuất hình ảnh. Một quotable statement đáng chú ý là: "Chi phí cho một lần đi diễn của ca sĩ có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng". Không phải tất cả các khoản này do đơn vị tổ chức trả; nhiều hạng mục là tiền túi của nghệ sĩ hoặc ê-kíp, rồi được công ty ứng trước và cấn trừ vào cát-xê. Vì thế, khái niệm "cát-xê một show" phức tạp hơn rất nhiều so với con số thù lao được nhắc trên mạng. Một tiết mục càng cầu kỳ, càng nhiều dancer, càng nhiều nội dung quay dựng thì phần lợi nhuận từ biểu diễn càng bị bào mòn.
Không phải show nào cũng để kiếm lời: sân khấu như một khoản đầu tư
Điều thú vị là nhiều nghệ sĩ chấp nhận giảm lợi nhuận từ biểu diễn để đổi lấy giá trị đường dài. Với nghệ sĩ trẻ hoặc chưa có lượng khán giả ổn định, một sân khấu được đầu tư chỉn chu có thể được xem như một khoản đầu tư cho hình ảnh. Một concept đẹp, vũ đạo tốt, dàn dựng thông minh có thể tạo khoảnh khắc viral, kéo thêm lượt xem và tăng độ nhận diện. Khi đó, thu nhập nghệ sĩ Việt không chỉ đo bằng tiền cầm về sau show, mà bằng cơ hội mở ra tiếp theo: hợp đồng quảng cáo, chương trình truyền hình, lời mời diễn khác. Ngược lại, nếu đầu tư lớn mà sân khấu không tạo hiệu ứng tương xứng, chi phí sân khấu trở thành gánh nặng cho nghệ sĩ và ê-kíp. Thực tế này cho thấy thu nhập thực ca sĩ phải được nhìn xuyên suốt cả hành trình sự nghiệp, không phải từng đêm diễn riêng lẻ.
Nghệ sĩ tên tuổi: áp lực thương hiệu và bài toán chi tiêu
Ở chiều ngược lại, những cái tên đã có vị thế thị trường lại đối mặt với bài toán khác: đầu tư bao nhiêu để xứng với thương hiệu cá nhân. Khán giả mong chờ ca sĩ pop lớn đem đến trải nghiệm tổng thể, không chỉ giọng hát mà còn trang phục, đội hình dancer, ánh sáng, hiệu ứng, đạo cụ, concept sân khấu. Cát-xê ca sĩ pop ở nhóm này cao hơn, nhưng đi kèm là kỳ vọng rằng mỗi lần xuất hiện phải "xứng tiền". Họ có thể cắt giảm vài chi phí nhờ tự stylist, mượn trang phục, tận dụng fan/photo support hoặc không thuê focus cam. Tuy vậy, cắt giảm quá tay dễ làm hình ảnh "tụt hạng" so với đối thủ. Đây là lý do hiệu quả một show không thể đo bằng phép tính cát-xê trừ chi phí; còn phải tính thêm giá trị thương hiệu được gia tăng hay phá vỡ.
Cuối cùng ca sĩ bỏ túi bao nhiêu? Lời khuyên cho người xem và nghệ sĩ
Nếu một nghệ sĩ được đồn nhận gần 700 triệu đồng cho mỗi show, nhưng phải tự chi hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng cho đội ngũ và sản xuất, phần thu nhập thực ca sĩ sau biểu diễn sẽ thấp hơn nhiều so với tưởng tượng. Số tiền ấy chưa tính các chi phí dài hạn khác của nghề như luyện tập, ekip quản lý, marketing. Điều hợp lý hơn là khán giả nên bỏ thói quen nhìn cát-xê ca sĩ pop như thước đo duy nhất cho thu nhập nghệ sĩ Việt. Nghệ sĩ cũng cần minh bạch hơn với chính mình: show nào là để kiếm lời, show nào là để đầu tư hình ảnh, show nào nên tiết chế chi phí sân khấu. Khi cả hai phía đều hiểu rằng lợi nhuận từ biểu diễn không chỉ nằm trên hóa đơn cát-xê, cuộc đối thoại về tiền trong showbiz sẽ bớt cực đoan và gần thực tế hơn.
