Cà phê và gan: Thủ phạm không nằm trong tách mà nằm ở thói quen
Chủ đề “cà phê và gan” thực chất không xoay quanh việc cà phê tự thân có hại, mà là cách chúng ta uống: thói quen thêm nhiều đường, siro, kem ngọt, kem tươi vào cốc mỗi ngày mới là yếu tố âm thầm làm gan quá tải, thúc đẩy gan nhiễm mỡ và tổn thương lâu dài, trong khi cà phê nguyên chất ở mức vừa phải lại được nhiều nghiên cứu liên hệ với sức khỏe gan tốt hơn. Nếu bạn đang cố gắng bảo vệ sức khỏe gan nhưng vẫn nghi ngờ tách cà phê buổi sáng, đã đến lúc thay đổi góc nhìn. Một nghiên cứu quy mô lớn trên gần 355.000 người cho thấy người uống cà phê có xu hướng gặp ít vấn đề nghiêm trọng về gan hơn, như xơ gan, ung thư gan và tử vong liên quan đến bệnh gan. Vấn đề không phải là cà phê nóng hay lạnh, mà là những gì bạn cho thêm vào cốc mỗi ngày.
Nghiên cứu 355.000 người: Cà phê có thể là bạn của gan, nếu uống đúng cách
Điều đáng ngạc nhiên là dữ liệu lớn đang đứng về phía cà phê. Các nhà khoa học thuộc Cedars-Sinai đã phân tích dữ liệu của 354.957 người tham gia UK Biobank trong thời gian theo dõi trung vị 13 năm và nhận thấy lượng cà phê tiêu thụ càng cao thì nguy cơ mắc một số bệnh gan nghiêm trọng càng thấp. Nhóm uống từ 5 cốc trở lên mỗi ngày có nguy cơ xơ gan thấp hơn khoảng 32%, ung thư biểu mô tế bào gan thấp hơn khoảng 47% và tử vong liên quan đến bệnh gan thấp hơn khoảng 42% so với người không uống. Hình ảnh MRI ở gần 29.000 người cho thấy người uống nhiều cà phê có lượng mỡ, sắt và dấu hiệu xơ hóa, viêm gan thấp hơn. Dù đây là nghiên cứu quan sát, không thể khẳng định cà phê trực tiếp ngăn ngừa bệnh gan và vẫn tồn tại yếu tố gây nhiễu, nó cho thấy cà phê ở mức vừa phải có thể phù hợp với một lối sống lành mạnh, nếu cơ thể bạn dung nạp tốt.
Đường trong cà phê: Khi tách cà phê biến thành món tráng miệng hại gan
Nếu cà phê có thể là bạn của gan, thì đường trong cà phê lại là câu chuyện khác. Bản thân cà phê không phải điều khiến các bác sĩ gan mật lo ngại; nguy cơ nằm ở thói quen thường xuyên thêm nhiều đường, siro, kem ngọt hoặc kem tươi vào đồ uống mỗi ngày. Một cốc cà phê đá nghe có vẻ chỉ là cà phê với đá, nhưng nhiều loại đồ uống cà phê phổ biến thực chất giống món tráng miệng có caffeine hơn, với lượng đường và calo tương đương, thậm chí cao hơn một lon nước ngọt. Cà phê nóng cũng không ngoại lệ nếu được pha cùng nhiều siro, kem ngọt hoặc đường. Theo các bác sĩ chuyên khoa, sucrose, siro ngô giàu fructose và fructose trong đồ uống ngọt đều liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD). Một tổng quan nghiên cứu cho thấy nguy cơ MASLD tăng theo tần suất dùng đồ uống có đường: 14% ở nhóm dưới 1 cốc/tuần, 26% với khoảng 6 cốc/tuần và 53% ở nhóm từ 7 cốc trở lên mỗi tuần.
Gan xử lý đường như thế nào: Từ ngọt miệng đến gan nhiễm mỡ và xơ hóa
Để hiểu vì sao đường trong cà phê lại nguy hiểm cho sức khỏe gan, cần nhìn vào cách gan xử lý đường. Phần lớn lượng đường chúng ta nạp vào được xử lý tại gan; khi đường dư thừa, gan chuyển hóa thành chất béo và tích tụ lại, dẫn đến gan nhiễm mỡ. Nếu quá trình này diễn ra thường xuyên, mỡ tích tụ trong gan có thể kích hoạt viêm và tổn thương, âm thầm tiến triển thành xơ hóa, thậm chí xơ gan sau nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Các bác sĩ gan mật cảnh báo điều đáng lo không phải là một cốc latte ngọt thỉnh thoảng, mà là thói quen sử dụng đồ uống chứa nhiều đường hằng ngày hoặc gần như mỗi ngày. Những loại cà phê nhiều đường còn làm tăng đáng kể lượng calo nạp vào mỗi ngày, góp phần vào tăng cân, rối loạn chuyển hóa và vòng xoáy bệnh lý mà gan phải “chịu trận”. Bên cạnh cà phê, người dùng cũng cần chú ý nước ngọt, nước tăng lực, trà ngọt và nước có hương vị vì chúng thường chứa nhiều đường bổ sung.
Thói quen uống cà phê thông minh: Giữ tách cà phê, cứu lá gan
Thông điệp quan trọng không phải là bỏ cà phê, mà là sửa thói quen uống cà phê. Nếu bạn yêu cà phê và cơ thể dung nạp tốt, uống ở mức vừa phải có thể là một phần của lối sống lành mạnh, miễn là bạn không biến tách cà phê thành món tráng miệng nhiều đường mỗi ngày. Các bác sĩ gan mật khuyến khích bệnh nhân uống cà phê nhưng với điều kiện không thêm kem, đường hoặc chất tạo ngọt. Để bảo vệ sức khỏe gan, cà phê không thể thay thế những biện pháp đã được chứng minh như duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát đường huyết, huyết áp và cholesterol. Vì vậy, nếu uống cà phê mỗi ngày, điều đáng lưu ý không nằm ở cà phê mà ở những thứ được thêm vào cốc. Cắt giảm đường trong cà phê, ưu tiên cà phê ít hoặc không đường, và xem lại toàn bộ thói quen đồ uống ngọt là cách thiết thực để giữ gan khỏe lâu dài.
