BTS tẩy chay Grammy: khoảnh khắc bẻ lái của K-pop trước quyền lực phương Tây
BTS tẩy chay Grammy là việc cả bảy thành viên đồng loạt tuyên bố không gửi bất kỳ tác phẩm nào để Viện Hàn lâm Thu âm Mỹ xem xét, nhằm phản đối cách giải thưởng này tạo ra và vận hành hạng mục Best Asian Pop Performance, coi đó là một biểu hiện của sự tách biệt thay vì công nhận bình đẳng các nghệ sĩ châu Á trong hệ thống giải thưởng quốc tế. Chỉ một tháng sau khi hạng mục “Trình diễn nhạc pop châu Á xuất sắc nhất” được giới thiệu, BTS thông báo rút lui khỏi toàn bộ quy trình đề cử, đồng thời đăng tải thông điệp hoàn toàn bằng tiếng Hàn – một lựa chọn có tính biểu tượng, như lời khẳng định nhóm sẽ không chấp nhận bị đẩy sang một “khu vực riêng” trong chính ngôi nhà âm nhạc toàn cầu mà họ góp phần thay đổi. Đây không phải động thái bộc phát, mà là quyết định chính trị về văn hóa của một nhóm nhạc đã đi qua giai đoạn cần chứng thực từ phương Tây.
Vị thế đặc biệt của BTS và bản tuyên ngôn vượt khỏi nhu cầu Grammy
Điều khiến BTS có thể tuyên bố tẩy chay Grammy mà vẫn giữ vị thế dẫn đầu là chỗ đứng gần như vô song trong ngành âm nhạc toàn cầu. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, album Arirang nhanh chóng chiếm đỉnh nhiều bảng xếp hạng thế giới và nhận vô số lời khen từ giới phê bình, củng cố thêm uy tín nghệ thuật của nhóm. Đây là bối cảnh quan trọng: họ phản đối từ thế chủ động, không phải từ vị trí kẻ bị bỏ quên. Giáo sư Hye Jin Lee nhận xét BTS đã bước vào giai đoạn không còn cần tìm kiếm sự công nhận từ các thiết chế văn hóa phương Tây như trước, một vị thế khác hẳn 5-6 năm về trước. Nói cách khác, BTS đang sử dụng chính quyền lực biểu tượng mà Grammy từng nắm giữ để thách thức lại Grammy. Khi một đại diện K-pop hàng đầu cho thấy mình không cần chiếc cúp ấy, thông điệp gửi đến toàn ngành rất rõ: tiêu chuẩn phương Tây không còn là thước đo duy nhất của thành công.
Best Asian Pop Performance: mở cửa hay dựng rào cho nhạc châu Á?
Tâm điểm tranh luận xoay quanh hạng mục Best Asian Pop Performance (Trình diễn nhạc pop châu Á xuất sắc) mới của Grammy. Về mặt hình thức, đây là một bước tiến trong nỗ lực tăng hiện diện của nghệ sĩ châu Á trên sân khấu trao giải. Một thành viên Viện Hàn lâm tham gia vận động cho hạng mục này khẳng định mục tiêu là mở thêm cơ hội cho những nghệ sĩ châu Á chưa từng được xuất hiện nhiều tại Grammy, chứ không phải tạo giải riêng cho BTS. Nhưng từ góc nhìn BTS và phần lớn người hâm mộ, việc tách riêng “nhạc pop châu Á” thành một danh mục lại vô tình biến châu Á thành một thể loại âm nhạc – trong khi đây là một châu lục với khoảng 50 quốc gia, đa dạng văn hóa và truyền thống. Họ cho rằng Grammy Best Asian Pop kéo dài logic phân loại mang tính khu vực, biến nhạc châu Á công nhận theo kiểu “kho riêng”, thay vì để nghệ sĩ cạnh tranh ngang hàng trong các hạng mục trọng yếu như Album of the Year hay Record of the Year.
Quy tắc đề cử và cái giá chiến lược mà K-pop phải tính toán
Đằng sau cuộc tranh luận là những chi tiết kỹ thuật cho thấy vì sao BTS xem hạng mục mới là tách biệt hóa. Theo quy định của Viện Hàn lâm, một bản thu chỉ có thể được gửi vào một hạng mục trình diễn. Nếu một ca khúc K-pop đăng ký Best Asian Pop Performance, nó sẽ không thể tranh giải Best Pop Duo/Group Performance – hạng mục mà BTS từng được đề cử ba lần liên tiếp từ 2021 đến 2023. Như vậy, cơ hội cạnh tranh trong “bảng chính” bị thu hẹp, còn Grammy thì vẫn có thể tuyên bố đã làm nhiều hơn cho nhạc châu Á công nhận. Trong bối cảnh khoảng 15.000 thành viên Viện Hàn lâm bỏ phiếu cho đề cử, thay vì dựa trên thành tích thương mại như doanh số hay lượt stream, việc chọn hạng mục nào để gửi tác phẩm trở thành quyết định chiến lược. BTS từ chối tham gia bất kỳ hạng mục nào, rút lại sự đồng thuận với quyền lực biểu tượng mà Grammy đại diện, như phân tích của một học giả Hàn Quốc. Điều này khiến các hãng K-pop khác không thể xem chuyện “gửi hồ sơ” là thủ tục kỹ thuật nữa, mà là lựa chọn mang tính lập trường.
Hiệu ứng ARMY và bước ngoặt cho K-pop trên sân chơi giải thưởng quốc tế
Ngay sau thông báo BTS tẩy chay Grammy, cộng đồng ARMY đã biến quyết định này thành hành động văn hóa: họ đồng loạt đưa ca khúc Aliens – nói về cảm giác bị xem là “người ngoài cuộc” – lên vị trí số một bảng xếp hạng iTunes tại 78 quốc gia và vùng lãnh thổ, dù album Arirang đã phát hành từ nhiều tháng trước. Đây là một câu nói trích dẫn được: “Aliens vươn lên số một iTunes ở 78 quốc gia và vùng lãnh thổ như một lời ủng hộ dành cho quyết định tẩy chay Grammy của BTS”. Hiện các nghệ sĩ K-pop đứng trước ba lựa chọn: không tham gia Grammy như BTS; chỉ gửi tác phẩm vào các hạng mục truyền thống; hoặc tận dụng hạng mục Best Asian Pop Performance để tăng khả năng đề cử. Việc BTS rút lui biến mỗi lựa chọn thành một tuyên ngôn về cách K-pop muốn được nhìn nhận trong hệ thống giải thưởng quốc tế. Grammy có thể tiếp tục tồn tại, nhưng nếu nhiều nghệ sĩ chủ chốt của nhạc Hàn và nhạc châu Á công nhận rằng họ không cần chiếc cúp ấy để khẳng định giá trị, cán cân quyền lực tượng trưng giữa phương Tây và phần còn lại của thế giới sẽ dịch chuyển.
