Bảo quản sữa mẹ an toàn là gì và vì sao quan trọng?
Bảo quản sữa mẹ an toàn là toàn bộ quá trình hút sữa, chọn container đựng sữa mẹ, làm lạnh, trữ, hâm và cho bé bú sao cho hạn chế vi khuẩn, giữ được dưỡng chất, phù hợp nhịp sinh hoạt của mẹ đi làm lẫn người chăm sóc bé. Khi nuôi con bằng sữa mẹ, nhiều mẹ nghĩ chỉ cần có sữa là đủ, nhưng cách bảo quản mới là yếu tố quyết định sữa đó còn an toàn và giàu dinh dưỡng khi đến miệng bé hay không. Nếu mẹ hút sữa cho bé bú bình để tiện đi làm mà bảo quản không đúng, sữa có thể bị nhiễm khuẩn, mất bớt chất, thậm chí gây tiêu chảy, nhiễm trùng cho trẻ có sức đề kháng còn non yếu.
Vì sao không nên đựng sữa mẹ trong cốc giữ nhiệt?
Nhiều mẹ bận rộn quen dùng cốc giữ nhiệt để mang cà phê, nước lọc nên tiện tay đựng luôn sữa mẹ cho con. Nghe thì hợp lý vì cốc giữ ấm hay giữ lạnh khá lâu, nhưng với sữa mẹ, đây lại là lựa chọn đầy rủi ro. Cốc giữ nhiệt chỉ duy trì nhiệt độ bên trong, không có tác dụng diệt khuẩn hay ngăn vi khuẩn phát triển. Nếu sữa ở mức ấm 20–50°C trong nhiều giờ, môi trường này càng thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi nhanh.
Sai lầm phổ biến là rót sữa vào cốc giữ nhiệt từ tối, để qua đêm cho “ấm bụng” sáng cho con uống. Đây là thói quen rất nhiều gia đình mắc phải. Dù sáng hôm sau cốc còn ấm, điều đó không đồng nghĩa sữa còn an toàn; mắt thường không nhận ra vi khuẩn đã nhân lên. Nếu sữa có mùi lạ, vị chua, tách lớp hay đổi màu, mẹ nên bỏ ngay, đừng tiếc. Đặc biệt với trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và người có sức đề kháng kém, sữa mới pha hoặc mới hâm nóng luôn an toàn hơn sữa giữ trong cốc nhiều giờ.
Chọn container đựng sữa mẹ và chuẩn bị trước khi trữ
Trước khi nghĩ tới việc hút sữa cho bé bú bình, mẹ cần chuẩn bị “hạ tầng” bảo quản sữa: container đựng sữa mẹ đúng chuẩn, tủ lạnh/thùng đá phù hợp và quy trình vệ sinh tay, dụng cụ. Container tốt giúp hạn chế phản ứng với sữa, giảm bám cặn và khó tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Cốc, bình hoặc hộp kém chất lượng, tróc lớp phủ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sữa sau một thời gian sử dụng.
Cốc giữ nhiệt nếu buộc phải dùng tạm thì nên là loại inox 304 hoặc 316 đạt chuẩn an toàn thực phẩm, nhưng vẫn chỉ nên dùng trong thời gian ngắn vài giờ, không coi là dụng cụ trữ sữa mẹ. Sau mỗi lần dùng, mẹ cần vệ sinh thật kỹ để không còn cặn sữa bám, vì đây là nơi vi khuẩn dễ phát triển và gây mùi khó chịu. Lưu ý: hút xong nên làm lạnh sữa sớm, không để lâu ở nhiệt độ phòng; khi cần chuẩn bị sẵn sữa từ trước, hãy trữ trong tủ lạnh rồi hâm ngay trước khi cho bé bú.
Quy trình 7 bước hút sữa, trữ lạnh và cho bé bú bình an toàn
Dưới đây là một quy trình cơ bản mà các mẹ đi làm có thể áp dụng hằng ngày. Nên xem đây là khung chuẩn rồi linh hoạt điều chỉnh theo lịch làm việc, điều kiện tủ lạnh tại nhà và nơi làm.
- Rửa tay sạch, lắp máy hút sữa đã tiệt trùng; chuẩn bị sẵn container đựng sữa mẹ đã rửa và để khô.
- Hút sữa cho bé bú bình theo cữ, cố gắng trùng với giờ bé bú; mỗi lần hút xong ghi rõ giờ, ngày trên container.
- Ngay sau khi hút, đậy kín container rồi cho vào tủ lạnh; nếu ở cơ quan, đặt trong ngăn mát riêng, tránh để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.
- Khi về nhà, chuyển toàn bộ sữa đã hút về tủ lạnh gia đình; ưu tiên dùng sữa theo nguyên tắc “ra trước dùng trước”.
- Trước cữ ăn, lấy lượng sữa vừa đủ, hâm ấm bằng nước nóng; không hâm trực tiếp trên bếp, không đun sôi để tránh mất chất.
- Sau khi hâm, cho bé bú bình trong vòng thời gian ngắn; không để bình sữa ấm ngoài phòng quá lâu, càng không cho vào lại tủ lạnh hoặc đựng trong cốc giữ nhiệt để dùng dần.
- Sữa bé bú không hết thì bỏ, không trộn với sữa mới; rửa sạch toàn bộ bình, dụng cụ, container và để khô trước lần dùng tiếp theo.
Điểm “gây bẫy” nhất là tâm lý tiếc sữa, giữ sữa ấm trong cốc giữ nhiệt cả ngày hoặc cho bé uống sữa đã hâm lại nhiều lần. Điều này làm tăng nguy cơ vi khuẩn phát triển và khiến bé dễ rối loạn tiêu hóa. Nếu người chăm sóc hiểu quy trình, họ hoàn toàn có thể hâm sữa và cho bé bú bình an toàn chỉ với thao tác đơn giản, như chính chia sẻ rằng chỉ cần hút sữa và bảo quản đúng cách, người chăm sóc có thể hâm nóng rồi cho bé bú khi cần.
Cân bằng đi làm và nuôi con bằng sữa mẹ: nên hút, nhưng đừng quên bú mẹ trực tiếp
Ngày càng nhiều mẹ lựa chọn hút sữa cho bé bú bình để thuận tiện chăm sóc con khi phải đi làm hoặc không thể cho bú trực tiếp. Giải pháp này giúp mẹ chủ động, không cần luôn ở cạnh bé; chỉ cần hút sữa, trữ đúng cách, người thân có thể hâm và cho bé bú khi cần. Máy hút sữa vì vậy là công cụ hỗ trợ hữu ích trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, nhất là khi mẹ phải xa con, cần duy trì nguồn sữa hoặc bé nằm chăm sóc đặc biệt.
Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn nhấn mạnh bú mẹ trực tiếp là lựa chọn tối ưu. Khi bé bú trực tiếp, nhiều thành phần có lợi trong sữa mẹ được bảo tồn tốt hơn và việc da kề da giúp trẻ cảm thấy an toàn, gắn kết với mẹ. WHO cùng nhiều hiệp hội nhi khoa khuyến nghị trẻ bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu, tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và bé có nhu cầu. Một câu nói đáng nhớ là: "Máy hút sữa nên được sử dụng trong những trường hợp cần thiết như mẹ đi làm, phải xa con hoặc cần duy trì nguồn sữa". Nếu mẹ giữ được lịch nghỉ ngơi, dinh dưỡng tốt và nhận sự hỗ trợ từ gia đình, việc duy trì nguồn sữa và bảo quản sữa mẹ an toàn hoàn toàn khả thi, mang lại lợi ích lâu dài cho sự phát triển thể chất lẫn tinh thần của bé.
