Địa nhiệt bước vào cuộc chơi điện sạch cho AI
Năng lượng địa nhiệt Mỹ là nguồn điện khai thác từ nhiệt trong lòng đất, được chuyển thành hơi nước và quay tuabin phát điện, loại hình này nổi bật ở khả năng cung cấp công suất ổn định, tiềm năng mở rộng lớn và phù hợp với các trung tâm dữ liệu đòi hỏi điện sạch liên tục. Fervo Energy đã đạt mốc “first power” tại nhà máy Cape Station ở quận Beaver, bang Utah, với GeoBlock đầu tiên công suất 33 MW bắt đầu đưa điện lên lưới. Đây không phải là thử nghiệm nhỏ lẻ mà là bước vận hành thương mại đầu tiên của một hệ thống địa nhiệt cải tiến có thể tăng quy mô lên hơn 4 GW. Điện từ Cape Station không chỉ vào lưới, mà còn hướng đến những khách hàng như Google – nơi mỗi phần trăm hiệu quả điện sạch đều là lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua AI.
Fervo Energy Utah: từ 33 MW lên 500 MW – lời giải cho nhu cầu khổng lồ
Lý do Fervo Energy Utah được chú ý không chỉ vì mốc 33 MW đầu tiên, mà ở lộ trình tăng công suất đầy tham vọng. Nhà máy Cape Station được thiết kế gồm ba GeoBlock, mỗi khối 33 MW; khối đầu đã vận hành, hai khối còn lại sẽ bổ sung 66 MW trước thềm năm mới, nâng tổng công suất lên khoảng 100 MW. Fervo đặt mục tiêu đạt nửa gigawatt, tức 500 MW, vào năm 2028. Đây là con số đủ để trở thành nguồn điện đáng kể cho điện trung tâm dữ liệu. Theo phân tích của một tổ chức nghiên cứu, nếu phát triển đúng tốc độ, công nghệ địa nhiệt có thể đáp ứng tới 64% nhu cầu điện trung tâm dữ liệu vào cuối thập kỷ này, dù người mua điện có thể phải chịu mức giá cao hơn khoảng 20% so với nguồn truyền thống. Dù phải trả “premium”, các tập đoàn công nghệ vẫn chấp nhận, vì lợi ích về khí thải và hình ảnh bền vững.
Công nghệ địa nhiệt cải tiến: vay mượn từ dầu khí để mở rộng khắp nước Mỹ
Điểm thú vị của làn sóng năng lượng địa nhiệt Mỹ mới là cách các công ty như Fervo dùng công nghệ từ ngành dầu khí để phá vỡ giới hạn địa chất. Thay vì phụ thuộc vào các mỏ nước nóng tự nhiên, họ khoan hai giếng song song xuống sâu khoảng 2.438 mét dưới bề mặt, sau đó làm nứt đá để nước có thể lưu thông giữa hai giếng và được đun nóng tới 190 độ C. Mô hình enhanced geothermal systems (EGS) này biến những khu vực trước đây “không có địa nhiệt” thành tài sản năng lượng mới, mở ra tiềm năng triển khai ở nhiều vùng Mỹ ngoài các khu vực truyền thống. Chính khả năng nhân rộng đó khiến giới phân tích nhận định địa nhiệt có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu, dù chi phí hiện vẫn cao hơn nguồn điện thông thường. Đây là bài toán chấp nhận trả thêm tiền để mua sự ổn định và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Google điện sạch: địa nhiệt, hạt nhân và chiến lược bao phủ rủi ro
Google không nhìn địa nhiệt như giải pháp đơn lẻ, mà như một mảnh ghép trong chiến lược điện sạch đa nguồn. Tập đoàn này đã ủng hộ phát điện địa nhiệt từ ít nhất năm 2008 và hiện là một trong những bên hưởng lợi lớn từ việc Fervo mở rộng công suất tại Cape Station. Song song, Google ký các thỏa thuận mua điện từ hoạt động địa nhiệt cạnh tranh của Ormat và NV Energy tại Nevada để phục vụ mở rộng điện trung tâm dữ liệu. Ở chiều khác, Google cũng bắt tay với Kairos Power trong lĩnh vực điện hạt nhân tiên tiến: công ty này đang xây dựng hai lò phản ứng Hermes ở Oak Ridge, Tennessee, với mục tiêu đưa Hermes 2 vào vận hành năm 2030 và cung cấp 50 MW đầu tiên cho Google. Trước đó, Google đã đồng ý mua khoảng 500 MW điện hạt nhân từ Kairos Power vào năm 2035. Sự kết hợp địa nhiệt – hạt nhân cho thấy Google muốn khóa rủi ro biến động nguồn điện sạch bằng cách đa dạng hóa công nghệ.
Tương lai điện sạch cho trung tâm dữ liệu: địa nhiệt sẽ giữ vai trò gì?
Câu hỏi không còn là liệu năng lượng địa nhiệt Mỹ có chỗ trong cuộc chơi điện sạch, mà là nó sẽ chiếm bao nhiêu phần trăm chiếc bánh trung tâm dữ liệu. Với Fervo Energy Utah đang tăng tốc từ 33 MW lên 100 MW và mục tiêu 500 MW vào năm 2028, Google điện sạch đang chuyển từ khẩu hiệu sang hạ tầng cụ thể. Địa nhiệt giúp Google và các tập đoàn công nghệ giảm phụ thuộc vào khí hậu và nhiên liệu hóa thạch, đồng thời chứng minh rằng công nghệ khoan – nứt đá giá trị không chỉ thuộc về ngành dầu khí. Tuy nhiên, chi phí cao hơn và yêu cầu đầu tư dài hạn vẫn là rào cản. Quan điểm hợp lý lúc này là coi địa nhiệt như nền điện chiến lược cho những tải trọng “không được phép mất điện” của AI, trong khi mặt trời, gió và các hợp đồng mua điện khác đóng vai trò linh hoạt. Nếu Fervo và các đối tác đạt được quy mô dự tính, địa nhiệt sẽ trở thành chuẩn mực mới cho điện trung tâm dữ liệu thay vì chỉ là thử nghiệm bên lề.
