Vận tải điện trên tuyến hàng xuất khẩu
Sà lan điện là phương tiện vận tải đường thủy dùng pin để chở hàng thay cho động cơ đốt nhiên liệu, và hiệu quả giảm phát thải phụ thuộc cả vào nguồn điện nạp pin. CMA CGM Electra là ví dụ cụ thể: ngày 29.10, CMA CGM ra mắt sà lan tại cảng Gemalink, hợp tác cùng Gemadept và Nike. Phương tiện nối điểm tập kết hàng hóa của Nike tại khu vực Bình Dương trước sáp nhập với Gemalink, trên hành trình khứ hồi dài 180 km. Đây không chỉ là thay động cơ; dự án đưa vận tải thủy nội địa vào kế hoạch giảm phát thải của chuỗi xuất khẩu. Nike cam kết sử dụng sà lan để đưa sản phẩm đến Gemalink, tạo đầu ra thực tế cho phương tiện thay vì dừng ở một màn trình diễn công nghệ. Đó là điểm đáng chú ý nhất: logistics xanh cần khách hàng, hãng vận tải và cảng cùng điều chỉnh hoạt động.
Quy mô đủ lớn để thử nghiệm nghiêm túc
CMA CGM Electra dài gần 80 mét, có trọng tải toàn phần 3.500 tấn và sức chở 182 TEU. Sử dụng công nghệ pin CATL, sà lan có thể được sạc trong khoảng bốn giờ; hạ tầng sạc chuyên dụng được bố trí tại Gemalink. Theo tính toán của CMA CGM, phương tiện có thể vận chuyển hơn 50.000 TEU mỗi năm và giúp giảm khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm. Con số này khiến dự án đáng quan tâm hơn một thử nghiệm quy mô nhỏ, dù vẫn cần được đối chiếu với kết quả vận hành thực tế. Với doanh nghiệp xuất khẩu, lợi ích trước mắt là có thêm phương án vận chuyển nội địa phát thải carbon thấp hơn đáng kể so với đường bộ. Nếu tuyến hoạt động đều và sức chở được khai thác tốt, sà lan có thể góp phần giảm phát thải logistics mà không tách rời nhu cầu vận chuyển hàng hóa.
Điện tái tạo quyết định mức giảm phát thải
Điểm mạnh của mô hình không nằm ở chữ “điện” một mình. Trạm sạc tại Gemalink dùng điện tái tạo được chứng nhận từ hệ thống điện mặt trời phát triển ngay tại cảng. Nhờ kết hợp phương tiện chạy pin, hạ tầng sạc và nguồn điện mặt trời, dự án xử lý phát thải ở cả khâu vận tải lẫn năng lượng cung cấp cho phương tiện. Đây là cách tiếp cận thuyết phục hơn việc chỉ chuyển từ nhiên liệu sang điện mà không làm rõ điện đến từ đâu. Dẫu vậy, mức giảm khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm vẫn là dự kiến của doanh nghiệp, không nên xem như kết quả đã được kiểm chứng sau một giai đoạn vận hành dài. Việc theo dõi nguồn điện, tần suất chạy chuyến và lượng hàng thực chở sẽ quyết định độ tin cậy của đánh giá. Với logistics xanh, minh bạch về đầu vào năng lượng quan trọng không kém bản thân công nghệ.
Từ một tuyến đường đến khả năng nhân rộng
Sự hợp tác giữa CMA CGM, Gemadept và Nike cho thấy giảm phát thải trong chuỗi xuất khẩu không thể do một doanh nghiệp tự giải quyết: hãng vận tải phát triển phương tiện, cảng cung cấp điểm sạc, còn khách hàng đưa hàng lên tuyến. Đây là nền tảng cần thiết, nhưng nhân rộng sẽ phụ thuộc vào điều kiện từng tuyến, khả năng bố trí sạc và hiệu quả khai thác. CMA CGM cho biết trong giai đoạn đầu sẽ tiếp tục đánh giá, tối ưu vận hành và nghiên cứu mở rộng mô hình tại Việt Nam cũng như các thị trường phù hợp. Tập đoàn cũng hướng tới triển khai giải pháp tương tự ở những thị trường và chuỗi cung ứng khác. Hướng đi này đáng ủng hộ, nhưng thước đo nên là kết quả vận hành được công bố rõ ràng, không chỉ là mục tiêu giảm phát thải. Nếu chứng minh được hiệu quả, CMA CGM Electra có thể trở thành một mắt xích hữu ích trong quá trình chuyển đổi vận tải nội địa.
